Nghiệm thu đồ gỗ nội thất gồm ba việc: đối chiếu đồ đã lắp với bản vẽ đã duyệt (kích thước, cách chia ngăn, màu, phụ kiện), thử vận hành từng bộ phận (mở đóng mọi cánh, kéo hết mọi ngăn kéo, thử tay nâng, cánh lùa), và soi bề mặt, cạnh, khe hở, độ chắc chắn. Lỗi nhỏ ghi vào một danh sách có hẹn ngày sửa; nghiệm thu đạt thì ký biên bản và đó là mốc bắt đầu bảo hành.
Nhiều chủ nhà nghiệm thu bằng cách đứng nhìn tổng thể rồi gật đầu, vì thấy tủ đẹp giống ảnh. Vài tuần sau mới phát hiện một ngăn kéo kẹt, một cánh lệch, một mép chỉ hở. Bài này đưa ra cách nghiệm thu có thứ tự, theo từng hạng mục, dùng những dụng cụ có sẵn trong nhà, để những lỗi đó được sửa khi thợ còn ở đó, không phải gọi lại sau.
Chuẩn bị trước buổi nghiệm thu
Nghiệm thu tốt bắt đầu từ trước khi thợ báo xong. Chuẩn bị sẵn vài thứ giúp buổi kiểm tra nhanh và khách quan hơn:
- Bản vẽ đã duyệt (in ra hoặc mở trên máy tính bảng), bảng vật liệu, phụ kiện và tấm mẫu màu đã chọn.
- Thước dây để đo lại vài kích thước chính, thước thuỷ hoặc ứng dụng đo độ nghiêng trên điện thoại để xem mặt tủ, mặt đá có thăng bằng không.
- Đèn pin hoặc đèn điện thoại, để soi vào góc tủ, gầm tủ, mặt cạnh. Ánh sáng chiếu xiên làm lộ vết trầy, vết keo, bọt khí trên bề mặt mà ánh đèn trần che mất.
- Danh sách hạng mục theo hợp đồng, để đánh dấu từng món đã kiểm.
- Thời gian đủ: một căn hộ vài hạng mục cần ít nhất một đến hai giờ nếu kiểm kỹ. Tránh hẹn nghiệm thu vào lúc vội đi làm hay buổi tối thiếu sáng.
- Người dùng chính có mặt: người nấu nên thử tủ bếp, người dùng phòng nên thử tủ áo. Họ phát hiện điều bất tiện mà người khác không để ý.
Nên đề nghị thợ bóc màng bảo vệ ở các mặt chính trước khi nghiệm thu, vì vết trầy dưới lớp màng không nhìn thấy được. Phần màng còn lại có thể giữ đến khi dọn vào để tránh bụi.
Đối chiếu với bản vẽ: kích thước, màu, phụ kiện
Bắt đầu bằng việc so tổng thể với bản vẽ. Đếm đủ số hạng mục, số cánh, số ngăn kéo, số hộc mở. Đo lại vài kích thước quan trọng: chiều cao mặt bếp, chiều rộng khoang máy rửa bát hay khoang tủ lạnh, chiều cao thanh treo áo, chiều sâu tủ. Không cần đo mọi con số, chỉ cần những số ảnh hưởng tới việc dùng hằng ngày. Sai vài mi-li-mét là bình thường; sai vài phân ở khoang thiết bị là vấn đề, vì máy có thể không lọt.
So màu bề mặt với tấm mẫu đã chọn, đặt tấm mẫu sát cánh tủ dưới ánh sáng tự nhiên. Cùng một mã màu, các lô ván khác nhau có thể chênh nhẹ, nhưng trong cùng một bộ tủ thì các cánh phải đồng màu với nhau. Nhìn chéo theo hàng cánh để phát hiện cánh lệch tông, nhất là với bề mặt vân gỗ: vân nên chạy cùng chiều, không có cánh vân dọc lẫn giữa các cánh vân ngang trừ khi thiết kế như vậy.
Kiểm phụ kiện theo bảng: bản lề có đúng loại giảm chấn như hợp đồng không, ray có đúng loại không, tay nắm có đúng mẫu không. Phụ kiện thường có dấu hiệu nhận biết trên thân, như nhãn khắc hay hình dạng đặc trưng; so với ảnh mẫu đã thống nhất. Nếu có phụ kiện thay thế, hỏi đã được đồng ý từ lúc nào.
Kiểm vận hành theo từng hạng mục
Mỗi loại đồ gỗ có những bộ phận chuyển động cần thử riêng. Thử từng cái, không thử đại diện:
| Hạng mục | Thử gì | Dấu hiệu chưa đạt |
|---|---|---|
| Cánh mở bản lề | Mở hết, đóng nhẹ, đóng mạnh; nhìn khe giữa các cánh | Cánh cọ nhau, khe trên rộng dưới hẹp, cánh không tự hãm êm, cánh bật lại |
| Ngăn kéo | Kéo ra hết, đẩy vào, thử khi có đồ nặng vừa phải | Kẹt, rơ, lệch sang một bên, không tự hút vào cuối hành trình, mặt ngăn không thẳng hàng |
| Cánh lùa tủ áo | Lùa hết hai chiều nhiều lần | Kêu, giật, trật khỏi ray, cánh đóng không khít với hông tủ |
| Tay nâng tủ bếp trên | Nâng lên các độ cao khác nhau | Cánh không đứng yên, tự rơi xuống, hoặc bật lên quá mạnh |
| Phụ kiện bếp | Kéo giá xoong nồi, giá bát đĩa, góc liên hoàn | Va vào ống nước, vướng bản lề, không kéo hết |
| Đèn trong tủ | Bật tắt, thử cảm biến khi mở cánh | Đèn chập chờn, cảm biến không nhận, dây lộ ra ngoài |
Thử cả khi tủ trống lẫn khi đã đặt một ít đồ, vì ray và bản lề có lúc chạy êm khi nhẹ nhưng xệ khi có tải. Ghi mỗi điểm chưa đạt kèm vị trí cụ thể, ví dụ "cánh thứ ba tủ bếp trên tính từ trái, khe trên rộng hơn khe dưới". Câu mô tả cụ thể giúp thợ sửa đúng chỗ, không phải đoán.
Soi bề mặt, cạnh và khe hở
Chỉ dán cạnh. Vuốt tay dọc mép ván ở những cạnh lộ ra ngoài. Cạnh đạt phải liền, không gợn, không hở chân chỉ, không có vệt keo trào. Đặc biệt chú ý cạnh dưới của tủ bếp dưới, cạnh quanh khoang chậu, cạnh cánh tủ giày, những chỗ sau này hay gặp nước.
Bề mặt. Chiếu đèn xiên lên mặt cánh để tìm vết trầy, vết lõm, bọt khí dưới lớp phủ. Với bề mặt sơn, xem có chỗ chảy sơn, sần hay lẫn bụi. Với Acrylic bóng, soi vết xước tóc dưới ánh sáng mạnh.
Khe hở giữa các cánh. Khe giữa các cánh cạnh nhau nên đều từ trên xuống dưới và đều giữa các cặp cánh. Khe lệch thường chỉnh được bằng vít bản lề ngay tại chỗ.
Mối ghép với tường, trần, sàn. Nhìn chỗ tủ gặp tường và trần: nẹp bù có kín không, có khe hở lộ ra tường thô không. Chân tủ, len chân có thẳng, có kín sàn không.
Độ chắc. Lay nhẹ tủ cao, kệ treo, kệ sách đã lắp xem có rung lắc, có tiếng kêu ở mối ghép không. Tủ cao, tủ kịch trần phải được cố định vào tường; hỏi thợ đã bắt ở đâu. Kệ treo tivi cần chịu được tải tivi thật, hỏi loại vít và tắc kê đã dùng.
Kiểm khu vực ướt và khu vực có điện
Khoang chậu rửa là chỗ cần kiểm kỹ nhất trong bếp. Mở vòi chảy một lúc, nhìn dưới chậu xem đường ống, siphon có rỉ nước không, nước có đọng trên đáy tủ không. Đáy và hông khoang chậu nên được làm bằng vật liệu chịu ẩm theo hợp đồng, các cạnh cắt quanh lỗ ống nên được dán kín hoặc phủ keo chống nước. Một vết rỉ nhỏ ngày đầu, để lâu sẽ làm phồng đáy tủ.
Với tủ có thiết bị âm, như lò nướng hay tủ lạnh âm, xem khe thoát nhiệt có đúng như bản vẽ không, phía sau có lỗ cho dây nguồn không. Bật thử thiết bị nếu đã có điện. Với kệ tivi, kiểm lỗ đi dây, khoang để đầu thu, bộ phát mạng có thoáng không. Đèn LED trong tủ nên có bộ đổi nguồn đặt ở chỗ dễ tiếp cận để thay khi hỏng, không bị đóng kín sau tấm ván cố định.
Nếu phần điện nước do thợ khác làm, nghiệm thu phần đồ gỗ vẫn nên ghi nhận tình trạng chung, ví dụ "đã thử vòi, không rỉ" hoặc "chưa có nước, sẽ thử sau". Như vậy khi có sự cố, hai bên dễ xác định nguyên nhân thuộc phần nào.
Với tủ giày và tủ đặt ở lô gia, khu giặt, nhìn thêm chân tủ: chân có được nâng khỏi sàn để nước lau nhà không ngấm vào cạnh dưới không, mặt dưới cùng có được dán chỉ kín không. Tủ giày nên có khe hoặc lỗ thoáng theo thiết kế; nếu bản vẽ có mà tủ lắp ra không có, ghi vào danh sách. Những chỗ thấp, khuất này ít ai cúi xuống xem lúc nghiệm thu, nhưng lại là nơi hư trước tiên trong khí hậu nồm ẩm của Sài Gòn mùa mưa.
Lập danh sách lỗi và ký biên bản
Kết thúc buổi nghiệm thu bằng giấy tờ rõ ràng, không bằng lời hứa:
- Gom các điểm chưa đạt thành một danh sách đánh số, mỗi điểm ghi vị trí, mô tả, ảnh chụp kèm theo.
- Phân loại: lỗi chỉnh tại chỗ được ngay (chỉnh bản lề, siết vít), lỗi cần mang về xưởng (thay cánh trầy, dán lại chỉ), lỗi cần đặt hàng (thay phụ kiện sai loại).
- Thống nhất ngày sửa cho từng nhóm lỗi. Lỗi chỉnh tại chỗ nên được làm ngay trong buổi đó.
- Nếu không có lỗi lớn, hai bên ký biên bản nghiệm thu kèm danh sách lỗi nhỏ còn lại và hạn khắc phục. Đợt thanh toán cuối có thể gắn với việc hoàn tất danh sách này, theo thoả thuận.
- Nếu có lỗi ảnh hưởng tới việc dùng (thiết bị không lọt, tủ sai kích thước), chưa ký nghiệm thu hạng mục đó; ghi rõ lý do và phương án xử lý.
Ngày ký biên bản nên ghi rõ, vì đó thường là ngày bắt đầu tính bảo hành. Giữ biên bản cùng hợp đồng và bản vẽ.
Vài tuần đầu sau nghiệm thu
Đồ gỗ mới lắp cần một thời gian để ổn định. Bản lề có thể hơi xệ sau khi cánh treo đủ sức nặng, ray có thể cần chỉnh khi ngăn kéo đã chứa đồ thật. Đây là chuyện bình thường, không phải lỗi sản xuất, và thường chỉ cần chỉnh vít. Nên hỏi bên làm có hẹn một lần kiểm tra lại sau vài tuần không, hoặc khi cần thì liên hệ ai.
Trong thời gian này, để ý những chỗ đã ghi trong danh sách lỗi đã được sửa thật chưa, và ghi thêm điều gì mới phát sinh khi bắt đầu dùng. Gửi một lần cho bên làm thay vì nhắn lẻ từng ngày, kèm ảnh, để họ sắp xếp một chuyến xử lý hết. Một chuyến thợ đến sửa năm điểm cùng lúc nhanh và gọn hơn năm chuyến mỗi chuyến một điểm, cho cả hai bên.
Theo quy trình của Xưởng Mộc Sài Gòn, lắp đặt, nghiệm thu, bàn giao và bảo hành, bảo trì là bước cuối, kèm việc chỉnh cánh, thay bản lề, sửa ray khi đồ đã vào nhà dùng. Anh chị có thể dùng danh sách trong bài này khi nghiệm thu, và gửi yêu cầu qua Zalo hoặc biểu mẫu trên trang chủ nếu đang chuẩn bị làm đồ gỗ cho nhà mình.
Câu hỏi thường gặp
Khe hở giữa các cánh tủ bao nhiêu là đạt?
Không có con số chung cho mọi loại tủ, tuỳ thiết kế và loại bản lề. Điều quan trọng là khe đều nhau giữa các cánh và đều từ trên xuống dưới. Khe lệch thấy rõ bằng mắt thường chỉnh được bằng vít bản lề, nên đề nghị thợ chỉnh ngay khi nghiệm thu.
Phát hiện lỗi sau khi đã ký nghiệm thu thì sao?
Lỗi do sản xuất hoặc lắp đặt thường thuộc phạm vi bảo hành. Chụp ảnh, mô tả vị trí và gửi cho bên làm, kèm ngày ký biên bản. Điều kiện cụ thể phụ thuộc hợp đồng, nên giữ biên bản và hợp đồng để đối chiếu.
Có nên nghiệm thu khi chưa lắp đá và kính không?
Có thể nghiệm thu phần thân tủ trước, ghi rõ trong biên bản là chưa gồm đá, kính. Sau khi lắp đá, kính, kiểm lại phần tiếp giáp giữa đá và tủ, khoét lỗ chậu, lỗ bếp, rồi nghiệm thu nốt. Tách như vậy giúp không bỏ sót phần nào.
Màu cánh tủ hơi khác tấm mẫu có phải lỗi không?
Chênh nhẹ giữa các lô ván là chuyện có thể gặp. Nếu các cánh trong cùng bộ đồng màu với nhau và gần với tấm mẫu, thường được chấp nhận. Nếu một vài cánh lệch hẳn so với các cánh còn lại, đó là điểm nên đề nghị thay.
Cần mời người có chuyên môn đến nghiệm thu không?
Với nhà ở thông thường, chủ nhà tự nghiệm thu được nếu làm theo danh sách. Với dự án lớn hoặc khi chưa tự tin, có thể nhờ người quen trong nghề xem giúp. Điều cần nhất vẫn là thời gian và sự kỹ lưỡng.
Thợ nói chỉnh bản lề sau khi dùng một thời gian, có đúng không?
Đúng một phần. Cánh tủ có thể xệ nhẹ sau vài tuần khi bản lề ổn định, chỉnh lại là bình thường. Nhưng cánh lệch rõ ngay hôm lắp thì nên chỉnh luôn. Hỏi bên làm có hẹn lần kiểm tra lại hay không.