Trong báo giá đồ gỗ, "mét dài" dùng cho các hạng mục chạy dọc theo tường với chiều cao và chiều sâu gần như cố định, điển hình là tủ bếp trên và tủ bếp dưới; còn "mét vuông" dùng cho hạng mục có chiều cao thay đổi theo từng nhà, như tủ áo, kệ tivi, vách ốp, và được tính theo diện tích mặt đứng (rộng nhân cao) nhìn từ phía trước. Giường, bàn, bàn trang điểm thường tính theo cái hoặc bộ. Hiểu mỗi đơn vị đo cái gì và đã bao gồm những gì là điều kiện đầu tiên để so hai báo giá cho đúng.
Rắc rối không nằm ở phép nhân, mà ở chỗ mỗi nơi ngầm định khác nhau: mét dài tủ bếp dưới đã gồm mặt đá chưa, mét vuông tủ áo đã gồm ngăn kéo và thanh treo chưa, phần đố, nẹp, tấm hông lộ ra ngoài tính vào đâu. Bài này mổ xẻ từng đơn vị, nêu những điều nên hỏi lại, và đưa một cách quy đổi để so hai báo giá ghi khác nhau. Bài không nêu đơn giá vì đơn giá thay đổi theo vật liệu, thời điểm và từng xưởng.
Mét dài là gì và đo ở đâu
Với tủ bếp, mét dài là chiều dài tủ đo dọc theo tường, tính theo đường mép ngoài của thùng tủ. Tủ bếp dưới có chiều cao thân và chiều sâu tương đối chuẩn trong một bộ, tủ bếp trên cũng vậy, nên xưởng chỉ cần nhân chiều dài với một đơn giá cho mỗi tầng. Tủ chữ L hay chữ U thì cộng các cạnh lại, nhưng điểm cần hỏi là phần góc được tính thế nào: có nơi tính hai cạnh chạy hết tới góc tường (góc bị đếm hai lần), có nơi trừ phần chồng nhau. Chênh lệch ở góc với tủ chữ U có thể đáng kể.
Một điểm nữa là tủ trên và tủ dưới luôn tính riêng, mỗi tầng một đơn giá, vì thùng tủ dưới sâu hơn, chịu lực nhiều hơn, thường có ngăn kéo và khoang chậu. Một số báo giá ghi "tủ bếp trọn bộ theo mét dài" gộp hai tầng; cách ghi này không sai, nhưng khi so với nơi khác tách hai tầng thì phải cộng lại mới so được. Nếu bếp có đoạn chỉ có tủ dưới (dưới cửa sổ chẳng hạn), mét dài tủ trên sẽ ngắn hơn tủ dưới, và báo giá nên phản ánh đúng điều đó.
Tủ kịch trần cho bếp (tủ cao chứa lò, tủ lạnh âm, kho đồ khô) thường không tính theo mét dài như tủ trên, tủ dưới mà tính theo mét vuông mặt đứng hoặc theo cái. Nếu thấy báo giá kéo dài mét dài tủ dưới qua cả khoang tủ cao, hỏi lại cách tính, vì đó là hai khối có cấu tạo khác nhau.
Mét vuông mặt đứng: tủ áo, kệ, vách ốp
Tủ áo kịch trần, tủ giày, kệ tivi có tủ, vách ốp tường thường tính theo mét vuông, lấy chiều rộng nhân chiều cao của mặt nhìn thẳng từ phía trước. Ví dụ giả định: một tủ áo rộng hai mét bốn, cao hai mét sáu thì diện tích mặt đứng là sáu mét vuông hai tư. Chiều sâu tủ không nằm trong phép nhân, nhưng đã được ngầm định trong đơn giá, thường cho một chiều sâu thông dụng của tủ áo. Nếu anh chị muốn tủ sâu hơn mức đó, đơn giá phải khác, và báo giá nên ghi rõ chiều sâu tính toán.
Cái cần hỏi với mét vuông là phần nào đã nằm trong đơn giá. Có nơi tính cả thanh treo, đợt cố định, hai ngăn kéo cơ bản vào giá mét vuông; có nơi chỉ tính thùng và cánh, còn ngăn kéo, khay kéo, gương kéo là phụ kiện cộng riêng. Với tủ áo cửa lùa, ray lùa và bánh xe thường là dòng riêng. Phần trên cùng của tủ kịch trần (đoạn gần trần) có nơi tính cùng đơn giá, có nơi tách thành "hộc trên" với đơn giá thấp hơn vì không có ngăn kéo, thanh treo.
Vách ốp tường tính theo mét vuông có thể theo diện tích phủ thực tế, trừ hoặc không trừ ô trống cho tivi, ô cửa. Kệ tivi treo vừa có hộc vừa có vách phía sau thì thường tách làm hai dòng: phần vách theo mét vuông, phần hộc tủ theo mét dài hoặc theo cái. Khi so sánh, đặt hai báo giá cạnh nhau và gạch đúng phần nào khớp với phần nào, không so đơn giá vách của nơi này với đơn giá kệ có hộc của nơi kia.
Đơn vị thường gặp và câu hỏi nên hỏi lại
Bảng dưới gom các cách tính phổ biến trong báo giá đồ gỗ đóng theo yêu cầu. Cột cuối là câu hỏi giúp làm rõ phần ngầm định:
| Hạng mục | Đơn vị thường dùng | Nên hỏi lại |
|---|---|---|
| Tủ bếp dưới | Mét dài | Đã gồm mặt đá chưa? Góc chữ L tính thế nào? Khoang chậu rửa có làm vật liệu khác không? |
| Tủ bếp trên | Mét dài | Chiều cao tủ trên là bao nhiêu? Có tay nâng, kính hay đèn không, tính riêng hay gộp? |
| Tủ cao trong bếp | Mét vuông hoặc cái | Khoang lò, tủ lạnh âm có khung, lưới thoát nhiệt không? |
| Tủ áo, tủ giày | Mét vuông mặt đứng | Chiều sâu tính toán? Ngăn kéo, thanh treo, ray lùa nằm trong giá hay riêng? |
| Kệ tivi, vách ốp | Mét vuông, mét dài hoặc cái | Vách và hộc tách hay gộp? Có trừ ô trống không? |
| Giường, bàn, bàn trang điểm | Cái hoặc bộ | Kích thước nào? Ngăn kéo, đầu giường bọc nệm có trong giá không? |
| Phụ kiện, đá, kính, đèn | Cái, bộ, mét dài, mét vuông | Loại nào, mã nào, bao nhiêu cái, nằm trong dòng nào? |
Câu hỏi nào được trả lời bằng chữ trong báo giá thì tốt hơn trả lời bằng lời qua điện thoại. Lời nói thì quên, chữ thì còn đó lúc nghiệm thu.
Ba ngầm định hay làm hai báo giá "rẻ hơn" mà thật ra không rẻ
Khác nhau về cốt và bề mặt. Hai dòng cùng ghi "tủ áo gỗ công nghiệp" nhưng một nơi dùng ván dăm phủ Melamine, một nơi dùng MDF chống ẩm phủ Laminate. Đơn giá khác nhau là đương nhiên. Báo giá tốt ghi rõ ba thứ: cốt ván, bề mặt phủ, độ dày ván thân và ván cánh. Thiếu một thứ là thiếu căn cứ để so.
Khác nhau về phần gộp trong đơn giá. Nơi A gộp hai ngăn kéo, thanh treo, bản lề giảm chấn vào giá mét vuông; nơi B để riêng. Nhìn đơn giá thì B rẻ, cộng xong thì ngang hoặc hơn. Cách duy nhất là quy đổi về cùng một danh sách thành phần.
Khác nhau về khối lượng. Cùng một bản vẽ, nơi này đo tủ áo cao tới trần, nơi kia trừ phần hộc trên vì định làm tấm bịt. Tổng mét vuông khác nhau, tổng tiền khác nhau. Hỏi mỗi nơi ghi khối lượng từng hạng mục, rồi đặt cạnh nhau.
Quy đổi hai báo giá về cùng một mặt bằng để so
Muốn so cho công bằng, không so tổng tiền trước. Đi theo các bước sau, có thể làm trên giấy hoặc bảng tính:
- Lập một danh sách hạng mục chung theo phòng, mỗi hạng mục một dòng, với khối lượng theo bản vẽ thật của nhà mình.
- Với mỗi báo giá, ghi bên cạnh từng dòng: đơn vị tính, khối lượng họ dùng, cốt ván, bề mặt, độ dày, và những thứ đã gộp vào đơn giá.
- Đánh dấu những thứ một bên có mà bên kia không ghi (ngăn kéo, ray lùa, đá, đèn, vận chuyển, tháo dỡ). Hỏi bên thiếu: có làm không, giá bao nhiêu nếu thêm.
- Nếu khối lượng hai bên khác nhau, hỏi vì sao. Có thể một bên đo thiếu, một bên tính thừa, hoặc hai bên hiểu thiết kế khác nhau.
- Chỉ khi các dòng đã cùng nội dung, mới cộng tổng và so. Lúc đó chênh lệch còn lại mới thật sự là chênh giá.
Làm bước này mất chừng một buổi tối, nhưng là buổi tối đáng giá nhất trong cả dự án. Nó cũng là cơ sở để thương lượng: không đòi bớt chung chung, mà hỏi cụ thể vì sao dòng này đắt hơn nơi kia.
Đơn vị tính và hợp đồng: khi nào phải chốt bằng số cụ thể
Báo giá theo mét dài hay mét vuông rất tiện ở giai đoạn đầu, nhưng khi ký hợp đồng thì khối lượng phải được ghi bằng con số cụ thể, gắn với bản vẽ có kích thước. Nếu hợp đồng chỉ ghi đơn giá mà không ghi khối lượng, đến khi thanh toán có thể nảy sinh tranh cãi về cách đo: đo theo mép ngoài hay mép trong, có tính phần nẹp bù trần không, góc tính thế nào.
Cách an toàn là hợp đồng ghi cả đơn giá, khối lượng dự kiến lẫn nguyên tắc đo khi nghiệm thu, ví dụ "đo theo kích thước phủ bì của tủ sau khi lắp" hoặc "theo bản vẽ đã ký, sai lệch dưới một mức nhất định không điều chỉnh". Hai bên cùng hiểu một cách đo thì cuối dự án không ai thấy thiệt.
Nếu có thay đổi giữa chừng, chẳng hạn tủ áo cao thêm hay bếp dài thêm một đoạn, khối lượng mới cũng nên được ghi lại bằng chữ, có xác nhận của cả hai bên, theo đúng đơn vị và đơn giá đã thoả thuận. Đó là cách để một thay đổi nhỏ không biến thành một khoản "phát sinh" khó hiểu ở cuối.
Đọc báo giá ở Xưởng Mộc Sài Gòn
Với khách gửi yêu cầu cho Xưởng Mộc Sài Gòn, báo giá được tách theo đúng logic trên: tủ bếp trên và dưới theo mét dài, tủ áo và kệ theo mét vuông mặt đứng, giường theo bộ, còn phụ kiện như ray, bản lề, tay nắm, kính, đá được liệt kê riêng. Cách tách này không nhằm làm báo giá dài thêm, mà để anh chị nhìn thấy mỗi đồng nằm ở đâu và tự đổi một dòng nếu muốn.
Nếu anh chị đang cầm báo giá của nơi khác và muốn so, cứ gửi kèm khi nhờ xưởng báo giá. Một bảng so từng dòng sẽ cho thấy ngay chỗ nào giống, chỗ nào khác, thay vì chỉ nhìn tổng tiền. Gửi hình mẫu và số đo qua Zalo hoặc biểu mẫu ở trang chủ là bước đầu.
Khi nhận báo giá, anh chị cứ hỏi lại ba điều đã nói trong bài: góc tủ bếp tính thế nào, chiều sâu tủ áo ngầm định là bao nhiêu, và trong đơn giá mét vuông đã có những ngăn kéo, thanh treo nào. Câu trả lời nên được ghi thẳng vào báo giá, không chỉ nói qua điện thoại. Nếu muốn tận mắt thấy một mét dài tủ dưới hay một mét vuông tủ áo trông ra sao trên ván thật, anh chị có thể hẹn ghé xưởng xem hàng đang làm, cầm thước đo thử, rồi mới quyết định vật liệu.
Câu hỏi thường gặp
Tủ bếp chữ L có bị tính góc hai lần không?
Tuỳ cách đo của từng nơi. Có nơi đo hai cạnh đều chạy tới góc tường nên phần góc nằm trong cả hai cạnh, có nơi trừ phần chồng. Anh chị nên hỏi rõ và yêu cầu ghi trong báo giá cách tính góc, nhất là với tủ chữ U có hai góc.
Vì sao tủ áo tính theo mét vuông mà không tính theo mét dài như tủ bếp?
Tủ bếp có chiều cao thân gần như cố định trong một bộ nên chỉ cần chiều dài. Tủ áo thì cao thấp khác nhau theo từng nhà, có nhà làm kịch trần, có nhà làm thấp. Tính theo diện tích mặt đứng phản ánh đúng lượng ván dùng hơn.
Mặt đá tủ bếp có nằm trong giá mét dài tủ dưới không?
Thường là không, mặt đá là một dòng riêng tính theo mét dài hoặc mét vuông và tuỳ loại đá. Một số báo giá gộp cho tiện nhưng phải ghi rõ. Nếu không thấy chữ đá trong báo giá, nên hỏi ngay vì đây là khoản lớn.
Chiều sâu tủ áo thay đổi có làm đổi đơn giá mét vuông không?
Có. Đơn giá mét vuông ngầm định một chiều sâu thông dụng. Tủ sâu hơn dùng nhiều ván hông và đợt hơn, nên đơn giá phải cao hơn. Ghi rõ chiều sâu trong báo giá để tránh hiểu lầm khi nghiệm thu.
Giường tính theo bộ thì cần hỏi gì?
Hỏi kích thước nệm mà giường dùng, có ngăn kéo hay hộp chứa đồ không, đầu giường có bọc nệm không, có kèm tab đầu giường không. Hai chiếc giường cùng ghi một bộ có thể khác nhau rất nhiều về khối lượng ván và phụ kiện.
Có nên ép xưởng báo một giá trọn gói thay vì đơn giá từng dòng?
Giá trọn gói dễ nhìn nhưng khó kiểm. Tốt nhất là có cả hai: tổng trọn gói để dự trù, kèm bảng chi tiết từng dòng với khối lượng và đơn giá. Khi có thay đổi, bảng chi tiết giúp tính lại nhanh và rõ ràng.