Khi xem bản vẽ nội thất trước khi ký duyệt, phối cảnh 3D chỉ để kiểm tra cảm giác chung (màu, tỉ lệ, phong cách), còn bản vẽ 2D mới là thứ quyết định món đồ thật: kích thước từng khối, cách chia ngăn bên trong, chiều mở cánh, vị trí khoét lỗ cho điện nước, loại vật liệu và phụ kiện của từng phần. Bất ngờ khi đồ về nhà hầu như luôn đến từ những điểm có trên bản 2D mà chủ nhà đã lướt qua, vì mải ngắm ảnh 3D.
Bài này đi qua cách đọc một bộ bản vẽ đồ gỗ thông thường: mặt bằng, mặt đứng, mặt cắt, bản chi tiết; những câu hỏi nên đặt cho từng loại; và một danh sách soát ngắn trước khi gật đầu. Người không học kỹ thuật vẫn đọc được, chỉ cần một cây thước dây và chịu khó so với căn phòng thật.
Ảnh 3D nói gì và không nói gì
Ảnh phối cảnh 3D được dựng bằng phần mềm, với ánh sáng do người dựng đặt, góc máy do người dựng chọn, và vật liệu là hình ảnh mô phỏng. Nó giúp anh chị trả lời câu hỏi "có thích tổng thể này không": màu cánh tủ hợp với sàn chưa, tủ kịch trần có làm phòng bí không, kệ tivi to hay nhỏ so với tường. Đó là giá trị thật của 3D, và nên dùng nó đúng việc đó.
Nhưng 3D thường dùng góc rộng, khiến phòng trông sâu hơn thực tế. Ánh sáng trong ảnh đều và ấm, trong khi phòng thật có cửa sổ một phía, đèn trần trắng. Màu ván trên màn hình điện thoại lệch so với tấm ván thật, có khi lệch nhiều. Ngoài ra, 3D hiếm khi cho thấy bên trong tủ: ngăn kéo cao bao nhiêu, thanh treo đặt ở đâu, có vách ngăn giữa hay không.
Vì thế, khi duyệt 3D, nên xin mẫu tấm bề mặt thật để đặt cạnh sàn, cạnh tường trong phòng, nhìn vào buổi sáng và buổi tối. Màu thật lấy theo tấm mẫu, không lấy theo ảnh. Ảnh 3D được duyệt là duyệt bố cục và tỉ lệ, không phải duyệt màu chính xác. Với tay nắm, đèn hắt, kính, nên xin ảnh thật của món phụ kiện hoặc cầm mẫu tận tay, vì trên 3D chúng thường được vẽ thanh mảnh và sáng hơn món thật.
Bộ bản vẽ 2D thường gồm những gì
Một bộ bản vẽ đồ gỗ đầy đủ không nhất thiết dày, nhưng nên có các loại sau cho mỗi hạng mục chính:
- Mặt bằng: nhìn từ trên xuống, cho thấy tủ nằm ở đâu trong phòng, chiều sâu tủ, khoảng cách tới cửa, cửa sổ, giường, và lối đi còn lại. Đây là bản để kiểm tra phòng có bị chật không.
- Mặt đứng: nhìn thẳng vào tủ, cho thấy chiều rộng, chiều cao, cách chia cánh, ngăn kéo, hộc mở, vị trí tay nắm. Đây là bản quen thuộc nhất, gần với ảnh 3D nhất.
- Mặt đứng khi mở cánh hoặc mặt cắt: cho thấy bên trong tủ, gồm đợt, thanh treo, ngăn kéo, khoang thiết bị. Nhiều bộ bản vẽ bỏ qua bản này, nên đề nghị có.
- Bản chi tiết: phóng to những chỗ đặc biệt như góc tủ bếp, chỗ nẹp bù trần, chân tủ, cách ghép đá với tủ.
- Bảng vật liệu, phụ kiện: ghi cốt ván, bề mặt, độ dày, mã màu, loại bản lề, ray, tay nắm cho từng phần.
Nếu bộ bản vẽ chỉ có ảnh 3D và một mặt đứng, chưa đủ để duyệt sản xuất. Hỏi xin thêm mặt bằng và mặt cắt bên trong, nhất là với tủ áo và tủ bếp, hai món có nhiều chi tiết bên trong nhất.
Những điểm nên soi trên mặt bằng và mặt đứng
Lối đi còn lại. Trên mặt bằng, đo khoảng cách từ mặt tủ tới vật cản đối diện (giường, tường, đảo bếp). Cộng thêm chiều rộng cánh tủ khi mở ra. Một tủ áo cánh mở trong phòng hẹp có thể đụng giường khi mở hết; đó là lúc cân nhắc cánh lùa.
Cửa sổ, cửa đi, ổ điện, công tắc. Đặt bản vẽ cạnh ảnh hiện trạng. Mọi ổ điện, công tắc, cục lạnh máy lạnh nằm trên mảng tường phải hiện trên mặt đứng, và tủ phải né hoặc khoét đúng chỗ. Ổ điện bị tủ che kín là lỗi hay gặp.
Chiều cao tay với. Ngăn trên cùng của tủ kịch trần, tủ bếp trên, kệ treo: đo xem người dùng chính có với tới không. Phần quá cao nên dùng cho đồ ít dùng, và bản vẽ nên ghi rõ đó là hộc chứa đồ theo mùa.
Tỉ lệ chia cánh. Cánh quá rộng thì nặng, dễ xệ; cánh quá hẹp thì nhiều khe, khó dùng. Hỏi lý do nếu có cánh rộng bất thường so với các cánh khác.
Chiều mở cánh. Cánh mở trái hay phải nên thuận với lối đi và tay thuận của người dùng. Cánh tủ lạnh, cánh tủ cạnh tường cần mở về phía không bị vướng.
Soi bên trong tủ qua mặt cắt
Phần bên trong là nơi chủ nhà ít để ý nhất lúc duyệt, nhưng lại dùng hằng ngày. Với tủ áo, đối chiếu mặt cắt với đồ đạc thật của nhà: bao nhiêu áo treo dài (đầm, áo khoác), bao nhiêu áo treo ngắn (sơ mi), bao nhiêu đồ gấp, có vali không. Thanh treo áo dài cần khoang cao hơn thanh treo áo ngắn; ngăn kéo đồ lót cần nông, ngăn đựng chăn mền cần sâu. Bản vẽ nên phản ánh đúng những thứ đó, không phải một cách chia ngăn mặc định.
Với tủ bếp, mặt cắt cho thấy khoang chậu rửa có vách ngăn hay để trống cho đường ống, ngăn kéo dưới bếp nấu sâu bao nhiêu, khoang lò nướng có chừa khe thoát nhiệt không, tủ trên có đủ cao cho bình nước, chai lọ hay không. Nếu có máy rửa bát, mặt cắt nên ghi kích thước khoang theo thông số máy anh chị đã chọn.
Với tủ giày, tủ trẻ em hay tủ cho người lớn tuổi, cũng soát theo cùng cách: đồ thật của người dùng thật quyết định cách chia ngăn. Một mẹo đơn giản: in mặt cắt ra, dán lên chỗ tường sẽ đặt tủ, rồi đứng trước đó hình dung một ngày dùng bình thường. Lấy đồ gì, để đâu, cúi hay với. Mười phút làm vậy thường phát hiện ra một hai chỗ muốn đổi, và đổi lúc này gần như không tốn gì.
Danh sách soát trước khi ký duyệt bản vẽ
Đi qua từng dòng, đánh dấu đã kiểm tra:
| Mục | Kiểm tra gì |
|---|---|
| Kích thước tổng | Khớp với số đo khảo sát, có chừa khe lắp và nẹp bù |
| Vật liệu từng phần | Thân, cánh, hậu tủ, đợt ghi rõ cốt ván, bề mặt, độ dày |
| Mã màu | Khớp với tấm mẫu thật đã chọn, không chỉ theo ảnh |
| Phụ kiện | Loại bản lề, ray, tay nắm, tay nâng; số lượng |
| Điện nước | Vị trí ổ cắm, đèn, đầu chờ nước, ống thoát, khoét lỗ |
| Thiết bị âm tủ | Kích thước khoang theo thông số máy thật, khe thoát nhiệt |
| Chiều mở cánh | Không vướng lối đi, không đụng đồ khác |
| Bên trong | Chia ngăn khớp với đồ thật của nhà |
Duyệt xong, nên ký hoặc nhắn xác nhận kèm ngày, và giữ một bản. Bản vẽ đã duyệt là căn cứ để nghiệm thu: đồ về đúng bản vẽ là đạt, khác bản vẽ mà không có xác nhận thay đổi là lỗi của bên làm.
Nếu nhà có nhiều người cùng dùng một món, như tủ bếp cho cả bố mẹ lẫn con, nên để người nấu chính xem kỹ phần chiều cao và cách chia ngăn, còn người lo ngân sách xem phần vật liệu, phụ kiện. Mỗi người soát một phần quen thuộc với mình thường nhanh và kỹ hơn một người soát tất cả. Ghi lại các câu hỏi vào một tin nhắn duy nhất gửi người vẽ, để câu trả lời cũng nằm một chỗ.
Đọc ký hiệu và con số trên bản vẽ đồ gỗ
Bản vẽ đồ gỗ thường ghi kích thước bằng mi-li-mét, nên con số "2400" trên mặt đứng tủ áo nghĩa là hai mét bốn, không phải hai mươi bốn mét. Kích thước ghi bên ngoài khối tủ thường là kích thước phủ bì, tức đo từ mép ngoài này sang mép ngoài kia, đã gồm độ dày ván hông. Kích thước lòng tủ, phần thật sự để đồ, nhỏ hơn con số đó. Khi tính xem một chiếc vali hay một chồng chăn có lọt vào hộc không, hỏi kích thước lòng chứ đừng lấy số phủ bì.
Trên mặt đứng, cánh tủ mở thường được vẽ kèm một hình chữ V hoặc tam giác bằng nét đứt, với đỉnh chỉ về phía bản lề. Nhìn vào đó là biết cánh mở sang trái hay phải. Cánh lùa thường vẽ bằng mũi tên ngang hoặc hai cánh chồng mép lên nhau. Nét đứt nói chung chỉ phần bị che khuất, như vách ngăn bên trong hay ngăn kéo sau cánh.
Chiều cao trên bản vẽ nên tính từ sàn hoàn thiện, tức mặt gạch hoặc mặt sàn gỗ đã lát. Nếu nhà chưa lát sàn lúc khảo sát, hỏi người vẽ đã trừ độ dày sàn chưa. Lệch vài phân ở chân tủ bếp nghĩa là mặt bếp cao hoặc thấp hơn dự định, thứ mà người nấu cảm thấy ngay mỗi ngày.
Khi bản vẽ và thực tế lệch nhau
Dù bản vẽ có kỹ, vẫn có lúc đồ lắp ra khác đôi chút. Khác vài mi-li-mét ở khe cánh là trong dung sai của nghề, chỉnh bản lề là xong. Khác kích thước tổng vài phân vì tường lệch mà đã ghi nẹp bù thì cũng bình thường. Nhưng khác cách chia ngăn, thiếu một ngăn kéo, cánh mở ngược chiều so với bản đã duyệt thì là lỗi, bên làm nên sửa.
Để phân biệt, cầm bản vẽ đã duyệt khi nghiệm thu và so từng phần. Đo lại vài kích thước chính bằng thước dây: chiều cao mặt bếp, chiều rộng khoang máy, chiều cao thanh treo áo. Nếu số đo khớp bản vẽ trong phạm vi vài mi-li-mét, phần còn lại thường chỉ là chỉnh sửa nhỏ. Đây cũng là lý do bản vẽ nên có ngày duyệt, chữ ký hoặc tin nhắn xác nhận: khi có nhiều phiên bản bản vẽ trong quá trình trao đổi, cả hai bên cần biết bản nào là bản cuối.
Quy trình của Xưởng Mộc Sài Gòn đặt bước thiết kế 2D, 3D và bóc tách vật liệu sau khi chốt phương án, trước khi đưa vào sản xuất. Anh chị có thể đề nghị xưởng gửi đủ mặt bằng, mặt đứng và mặt cắt bên trong cho từng hạng mục, và trong thời gian sản xuất có thể ghé xưởng xem tiến độ, đối chiếu tấm ván thật với bản vẽ đã duyệt.
Câu hỏi thường gặp
Có cần trả phí cho bản vẽ 3D không?
Tuỳ nơi. Có nơi làm 3D miễn phí khi khách ký hợp đồng thi công, có nơi tính phí thiết kế riêng và trừ lại nếu thi công. Hỏi rõ trước khi đề nghị dựng 3D, và hỏi bản vẽ có được giao cho anh chị giữ hay không.
Không biết đọc bản vẽ kỹ thuật thì làm sao duyệt?
Đề nghị người vẽ giải thích qua từng bản, chỉ vào từng con số. Dùng thước dây đo thử trên tường thật. Phần lớn chủ nhà duyệt được sau một buổi giải thích; điều quan trọng là không ngại hỏi lại chỗ chưa hiểu.
Màu trong ảnh 3D khác màu tấm mẫu thì tin cái nào?
Tin tấm mẫu thật. Ảnh 3D phụ thuộc phần mềm, ánh sáng giả lập và màn hình hiển thị. Tấm mẫu đặt trong phòng nhìn dưới ánh sáng thật mới là màu sẽ lên tủ.
Có nên duyệt bản vẽ qua tin nhắn không?
Được, miễn là tin nhắn ghi rõ bản vẽ nào, ngày nào, và kèm tệp bản vẽ. Nhiều chủ nhà và xưởng làm việc như vậy. Giữ lại tệp và tin nhắn đó cho đến hết thời gian bảo hành.
Bản vẽ có cần ghi vị trí ổ điện không?
Nên có, nhất là với tủ bếp, kệ tivi và tủ có đèn. Ổ điện bị che sau tủ hoặc nằm giữa một tấm hông là lỗi khó sửa sau khi lắp. Ghi trên bản vẽ giúp thợ khoét đúng chỗ ngay ở xưởng.
Đã duyệt bản vẽ rồi muốn sửa thì sao?
Báo ngay và hỏi xưởng đã cắt ván chưa. Nếu chưa cắt, sửa thường nhẹ nhàng. Nếu đã cắt, chi phí phụ thuộc phần phải làm lại. Mọi thay đổi sau khi duyệt nên ghi bằng chữ, kèm bản vẽ mới.