Làm nội thất khi gia đình vẫn đang ở được, nếu chia việc theo từng khu, dọn trống và che bụi trước mỗi ngày lắp, giữ lối đi và dụng cụ ngoài tầm tay trẻ nhỏ, và chuẩn bị phương án ăn uống, tắm giặt cho những ngày bếp hay phòng tắm đang làm. Đồ gỗ đóng theo yêu cầu có lợi thế là phần cắt ván, dán cạnh, khoan lỗ làm ở xưởng, tại nhà chủ yếu là tháo đồ cũ và lắp ráp, nên bụi và tiếng ồn ít hơn nhiều so với đóng tại chỗ; dù vậy vẫn cần sắp xếp kỹ.
Bài này dành cho gia đình thay tủ bếp, làm thêm tủ áo, đóng giường cho con, ốp vách phòng khách mà không dọn đi nơi khác, ở căn hộ hay nhà phố tại TP.HCM. Phần điện nước lớn, đục phá tường hay sửa kết cấu thường ồn và bụi hơn nhiều, nên cân nhắc ở tạm nơi khác cho đoạn đó; bài chỉ bàn phần đồ gỗ.
Việc nào làm tại nhà, việc nào ở xưởng
Hiểu việc nào diễn ra ở đâu giúp gia đình biết nên chuẩn bị cho mấy ngày. Với đồ gỗ đóng theo yêu cầu kiểu thùng rời, phần lớn công việc như cắt ván, dán cạnh, khoan lỗ liên kết, sơn (nếu có) đều làm ở xưởng. Tại nhà chỉ có các buổi khảo sát, đo, tháo đồ cũ (nếu thay), lắp ráp, cân chỉnh, rồi một buổi thợ đá, thợ kính hay thợ điện vào hoàn thiện.
Như vậy ngày ồn và bụi nhất thường là ngày tháo đồ cũ, nhất là khi tháo tủ bếp cũ có mặt đá, gạch ốp, hoặc tháo vách ốp cũ đã bắt keo. Ngày lắp tủ mới chủ yếu là tiếng khoan bắt vít và một ít mùn khi cắt chỉnh tại chỗ. Ngày cắt khoét mặt đá tại chỗ, nếu có, thì bụi đá rất mịn, cần che kỹ.
Hỏi bên làm một lịch cụ thể: ngày nào tháo, ngày nào lắp, ngày nào thợ đá, mỗi ngày dự kiến làm trong khoảng mấy giờ, có cắt ván tại chỗ không. Có lịch rồi gia đình mới sắp được việc ăn ở, đưa đón con, làm việc tại nhà.
Chia theo khu và giữ một khu sạch
Nguyên tắc dễ nhất là luôn giữ ít nhất một khu sạch để sinh hoạt: một phòng ngủ, một phòng tắm, một chỗ ăn tạm. Khu đang thi công được khoanh lại, khu sạch đóng cửa, lối đi giữa hai khu được lót và che. Nếu làm nhiều hạng mục, xếp lịch sao cho không bao giờ cả nhà mất hết phòng ngủ hay mất hết chỗ vệ sinh cùng lúc.
Với căn hộ nhỏ, có thể chia theo ngày: hôm nay lắp tủ áo phòng ngủ phụ, cả nhà sinh hoạt ở phòng chính và phòng khách; hôm sau lắp tủ phòng chính, cả nhà dồn sang phòng phụ đã xong. Với nhà phố, chia theo tầng như ở bài về nhà phố nhiều tầng: làm từ trên xuống, tầng đã xong thì dọn vào ở.
Bếp là khu khó nhất vì gia đình cần ăn mỗi ngày. Khi thay tủ bếp, nên chuẩn bị một bếp tạm: một bếp điện đơn, nồi cơm, ấm siêu tốc, đặt ở góc phòng ăn hay ban công, cùng một thau rửa bát ở phòng tắm. Mấy ngày này cũng là lúc hợp lý để ăn đơn giản.
Dọn và che bụi trước ngày thợ đến
Những việc gia đình nên làm trước, thường vào tối hôm trước ngày lắp:
- Dọn trống khu lắp: lấy hết đồ trong tủ cũ, dọn sạch mặt tường sẽ đặt tủ mới, chừa khoảng đủ cho thợ đặt ván và dụng cụ.
- Che đồ không dời được: phủ ni lông lên sofa, giường, tivi, máy tính, quần áo trong tủ khác; dán kín mép để bụi không len vào.
- Đóng cửa và che khe: đóng cửa các phòng không làm, có thể chèn khăn ở khe dưới cửa; tắt máy lạnh khu đang làm để bụi không bị hút vào dàn lạnh.
- Lót sàn và lối đi: từ cửa ra vào tới khu lắp, lót bìa giấy hoặc tấm bảo vệ, nhất là sàn gỗ, sàn đá dễ trầy.
- Cất đồ dễ vỡ: bình hoa, khung ảnh, đồ trang trí trên lối đi và trên tường gần khu lắp, vì tiếng khoan có thể làm rung.
Bên làm có kinh nghiệm thường tự mang tấm lót sàn, máy hút bụi và dọn rác cuối ngày; nên hỏi trước để biết phần nào họ lo, phần nào gia đình tự chuẩn bị.
An toàn cho trẻ nhỏ và người già trong những ngày thi công
Trẻ nhỏ tò mò với dụng cụ, ốc vít, mẩu ván, dây điện. Ốc vít, chốt gỗ, nắp nhựa nhỏ rơi trên sàn là thứ trẻ có thể nhặt cho vào miệng. Ván dựng tạm vào tường có thể đổ. Máy khoan, máy cắt để dưới sàn trong giờ nghỉ trưa là nguy cơ rõ ràng. Những ngày lắp, tốt nhất là trẻ ở một phòng đóng cửa với người lớn trông, hoặc gửi ông bà, nhà trẻ.
Người già, nhất là người đi lại khó khăn, cần lối đi trống và đủ sáng. Tấm lót sàn bị quăn mép, dây điện kéo dài qua lối đi, ván dựng nghiêng ở hành lang là những thứ dễ gây vấp ngã. Nên thống nhất với thợ một lối đi luôn trống, dây điện thi công đi sát tường, ván và dụng cụ tập kết ở một góc.
Cuối ngày, trước khi thợ về, nên cùng thợ đi một vòng: rút phích máy móc, cất dụng cụ cắt vào hộp, nhặt vít và mẩu ván trên sàn, kiểm tra không còn tấm ván nào dựng tạm có thể đổ. Tủ cao đã lắp nhưng chưa bắt vào tường thì không để qua đêm như vậy; nếu chưa kịp cố định, nên đặt nằm hoặc chèn chắc.
Bụi, mùi và thông gió
Bụi từ việc khoan, cắt chỉnh tại chỗ thường không nhiều với đồ gỗ đã gia công ở xưởng, nhưng bụi mịn từ tháo tủ cũ, từ cắt đá hay từ khoan tường bê tông thì bay xa. Mở cửa sổ khu đang làm, đóng cửa các khu khác, dùng máy hút bụi thay vì quét khô là cách giảm bụi lan ra cả nhà.
Đồ gỗ mới đôi khi có mùi của keo, của bề mặt phủ trong những ngày đầu. Mức độ tuỳ vật liệu; chọn ván có tiêu chuẩn phát thải thấp và hỏi chứng nhận của nhà cung cấp là cách hạn chế từ gốc. Những ngày đầu sau khi lắp, nên mở cánh tủ, mở cửa sổ cho thoáng, chưa vội xếp quần áo vào ngay, nhất là quần áo của trẻ nhỏ.
Nếu có sơn tại chỗ, như dặm sơn tường hay sơn lại một món đồ gỗ, mùi sẽ nặng hơn và cần thông gió lâu hơn. Gia đình có trẻ sơ sinh, người có bệnh hô hấp nên cân nhắc ở phòng xa khu sơn hoặc tạm ra ngoài trong ngày đó.
Làm việc tại nhà và việc học của con trong những ngày thi công
Nhiều gia đình bây giờ có người làm việc tại nhà, có con học trực tuyến hay ôn bài buổi tối. Tiếng khoan bắt vít không kéo dài liên tục, nhưng đến từng đợt bất chợt, rất khó chịu khi đang họp trực tuyến hay đang tập trung. Ở căn hộ, tiếng khoan còn truyền qua kết cấu, đóng cửa phòng cũng không chặn được hết.
Cách dễ nhất là xếp lịch họp quan trọng ra ngoài những ngày lắp, hoặc tạm làm việc ở quán cà phê, thư viện, văn phòng chung trong những buổi ồn nhất. Nếu buộc phải ở nhà, chọn phòng xa khu đang làm nhất, dùng tai nghe chống ồn, và báo trước với thợ những khung giờ cần yên lặng để họ dời phần khoan sang lúc khác.
Với trẻ đang tuổi đi học, nên giữ một góc học tập ổn định, không bị che phủ ni lông hay chất đồ dọn từ phòng khác sang. Những ngày nhà xáo trộn, một góc quen thuộc giúp trẻ giữ nếp sinh hoạt. Nếu chính phòng của trẻ đang được làm, cho trẻ cùng xem bản vẽ và chọn màu tay nắm hay màu ván cũng giúp trẻ háo hức chờ phòng mới thay vì khó chịu vì bị xáo trộn.
Hàng xóm, ban quản lý và giờ giấc
Ở chung cư, thi công phải theo quy định của toà nhà về giờ được làm, giờ dùng thang máy chở hàng, cách bảo vệ sảnh, thang và hành lang, nơi đổ rác thi công. Nhiều toà yêu cầu đăng ký trước với ban quản lý, có danh sách thợ ra vào. Nên hỏi ban quản lý bản quy định cụ thể và gửi cho bên làm trước khi chốt lịch.
Ở nhà phố, dù không có ban quản lý, hàng xóm sát vách vẫn nghe tiếng khoan và thấy xe chở ván đậu trước cửa. Một lời báo trước với nhà bên cạnh về ngày làm, giờ làm, giữ hẻm thông thoáng khi xe dỡ hàng, quét dọn trước cửa sau khi xong, giúp mọi chuyện êm hơn nhiều.
Giờ giấc cũng nên tính theo nhà mình. Gia đình có người làm việc tại nhà, có trẻ ngủ trưa, có người già nghỉ sớm, nên thống nhất với thợ những khung giờ tránh tiếng khoan, ví dụ để phần lắp ráp ồn vào buổi sáng, phần cân chỉnh và dọn dẹp vào buổi chiều.
Sau ngày lắp: dọn dẹp, nghiệm thu và trả lại nếp nhà
Khi thợ lắp xong, việc dọn dẹp thường chia hai phần: thợ dọn rác thi công, mẩu ván, bao bì và hút bụi sơ bộ; gia đình lau lại kỹ, nhất là bụi mịn bám trên mặt tủ, trong ngăn kéo và trên các đồ đã che. Nên lau bên trong tủ mới trước khi xếp đồ vào, vì bụi khoan và mùn cắt hay đọng ở đáy ngăn và rãnh ray.
Nghiệm thu ngay khi thợ còn ở đó: mở từng cánh, kéo từng ngăn, nhìn khe hở giữa các cánh, kiểm tra chỉ cạnh, kiểm tra tủ cao đã bắt chặt vào tường, thử nước ở khoang chậu nếu là tủ bếp. Lỗi phát hiện trong lúc thợ còn ở nhà thì chỉnh luôn, đỡ phải hẹn thêm một buổi làm xáo trộn nhà lần nữa.
Trả lại nếp nhà cũng là một việc cần tính. Đồ đã dồn sang phòng khác trong mấy ngày thi công nên được xếp lại theo công năng của tủ mới, không phải nhét lại như cũ. Tủ mới thường có ngăn kéo, khoang treo, đợt chỉnh được khác tủ cũ; dành một buổi sắp xếp lại từ đầu giúp gia đình dùng hết được cái lợi của món đồ vừa làm.
Nếu anh chị đang tính làm thêm đồ gỗ mà không muốn dọn đi, có thể gửi ảnh hiện trạng và nhu cầu cho Xưởng Mộc Sài Gòn qua Zalo hoặc form báo giá trên trang chủ, nói rõ gia đình đang ở, có trẻ nhỏ hay người già; xưởng sẽ sắp lịch tháo, lắp theo từng khu và báo trước những ngày ồn, bụi nhất để gia đình chuẩn bị.
Câu hỏi thường gặp
Thay tủ bếp mất mấy ngày không nấu ăn được?
Tuỳ khối lượng việc. Thường có ngày tháo tủ cũ, ngày lắp tủ mới, rồi buổi đo và lắp mặt đá, lắp thiết bị; mặt đá đôi khi cần vài ngày gia công. Nên hỏi bên làm lịch cụ thể và chuẩn bị bếp tạm cho cả khoảng đó.
Đóng tủ tại nhà có bụi nhiều không?
Với đồ gỗ gia công sẵn ở xưởng, tại nhà chủ yếu là lắp ráp nên bụi không nhiều. Bụi nhiều nhất thường ở ngày tháo đồ cũ, cắt đá tại chỗ hay khoan tường bê tông. Che đồ, đóng cửa các phòng khác và hút bụi thay vì quét khô giúp hạn chế.
Có nên để trẻ nhỏ ở nhà trong ngày lắp đồ gỗ không?
Nếu được, nên gửi trẻ đi hoặc để trẻ ở một phòng đóng cửa có người lớn trông. Ốc vít, chốt gỗ nhỏ, ván dựng tạm và máy móc là nguy cơ với trẻ. Cuối ngày nên cùng thợ dọn sạch vít và cất dụng cụ.
Tủ mới có mùi thì nên làm gì?
Mở cánh tủ, mở cửa sổ cho thoáng vài ngày, chưa vội xếp đồ vào, nhất là quần áo trẻ nhỏ. Chọn ván có tiêu chuẩn phát thải thấp và hỏi chứng nhận của nhà cung cấp là cách hạn chế mùi từ đầu.
Chung cư có cho thi công vào cuối tuần không?
Mỗi toà một quy định; có toà hạn chế hoặc không cho thi công gây ồn vào cuối tuần, ngày lễ. Hãy hỏi ban quản lý bản quy định cụ thể về giờ thi công, thang máy chở hàng và đổ rác, rồi gửi cho bên làm trước khi chốt lịch.
Có nên nghiệm thu ngay trong ngày lắp không?
Nên. Khi thợ còn ở nhà, mở thử từng cánh, kéo từng ngăn, xem khe hở, chỉ cạnh, kiểm tra tủ cao đã cố định vào tường. Lỗi nhỏ chỉnh luôn trong ngày, đỡ phải hẹn thêm buổi khác làm xáo trộn nhà lần nữa.