Nhận căn hộ mới, thứ tự ít phải đục sửa nhất thường là: kiểm tra hiện trạng căn hộ → chốt công năng, vị trí thiết bị và ổ cắm trên giấy → làm phần điện nước, trần, vách, sơn lót nếu có thay đổi → đo thực tế lần cuối và chốt bản vẽ đồ gỗ → xưởng sản xuất trong lúc nhà hoàn thiện nốt → lắp đồ gỗ → lắp thiết bị, dặm sơn, vệ sinh và nghiệm thu. Nguyên tắc gói gọn: thứ gì nằm trong tường và trên trần đi trước, thứ gì đóng vào tường đi sau, thứ gì cắm điện và đặt lên mặt tủ đi sau cùng.
Bài này viết cho anh chị vừa nhận chìa khoá căn hộ ở TP.HCM, dù là căn bàn giao thô, căn bàn giao cơ bản có sẵn sàn và thiết bị vệ sinh, hay căn đã có sẵn một phần nội thất của chủ đầu tư. Bài chỉ bàn phần đồ gỗ đóng theo yêu cầu và cách nó ăn khớp với các đội thợ khác; chuyện kết cấu, giấy phép hay quy định riêng của từng toà nhà thì anh chị hỏi ban quản lý toà nhà và chủ đầu tư, vì mỗi dự án một khác.
Vì sao thứ tự quan trọng hơn chọn mẫu
Phần lớn chuyện phải đục sửa trong căn hộ mới không đến từ việc chọn sai màu gỗ, mà đến từ việc làm sai thứ tự. Một tủ áo kịch trần lắp xong mới phát hiện cục nóng máy lạnh cần đi ống qua đúng vị trí đó. Một tủ bếp dưới đã đóng mà ổ cắm cho máy rửa bát lại nằm sau thùng tủ, phải khoét hậu tủ để luồn dây. Một vách ốp tivi đã dán lên tường thì chủ nhà mới muốn thêm ổ mạng cho đầu thu. Những chuyện ấy đều sửa được, nhưng sửa trên đồ đã hoàn thiện luôn xấu hơn và tốn công hơn làm đúng từ đầu.
Đồ gỗ đóng theo yêu cầu khác đồ rời mua sẵn ở chỗ nó bám vào tường, trần, sàn và các đầu chờ điện nước. Xưởng cắt ván theo số đo của chính căn nhà, nên mọi thay đổi trên tường sau khi đã đo đều có thể làm số đo đó sai. Vì vậy câu hỏi đúng không phải là nên làm tủ gì trước, mà là phần nào của căn nhà phải đứng yên trước khi thợ mộc đo.
Một cách nhìn dễ nhớ là chia căn hộ thành ba lớp. Lớp trong cùng là những thứ đi ngầm: ống nước, dây điện, ống đồng máy lạnh, ống thoát. Lớp giữa là bề mặt: trần thạch cao, vách ngăn, sơn, ốp lát. Lớp ngoài cùng là đồ gỗ, thiết bị và đồ trang trí. Làm từ trong ra ngoài thì ít khi phải quay lại; nhảy cóc từ ngoài vào trong là lúc phải đục.
Bước 1: kiểm tra hiện trạng trước khi gọi thợ mộc
Trước khi bàn mẫu, anh chị nên đi một vòng căn hộ với thước dây, đèn pin và điện thoại để chụp. Những điểm dưới đây ảnh hưởng trực tiếp tới đồ gỗ, nên ghi lại và gửi cho bên làm nội thất ngay từ đầu:
- Tường có thẳng và vuông góc không: căng dây hoặc áp thước dài lên tường chỗ định đặt tủ. Tường lệch vài phân là chuyện thường gặp, tủ kịch trần và tủ âm tường sẽ phải chừa nẹp bù.
- Sàn có phẳng không: sàn dốc nhẹ về phía ban công hay cửa vệ sinh là bình thường, nhưng tủ dài phải có chân chỉnh được để cân lại.
- Trần cao bao nhiêu và có dầm không: đo ở nhiều điểm, vì trần thật và trần thạch cao có thể chênh nhau; dầm ngang chạy qua chỗ đặt tủ áo là chi tiết phải biết trước.
- Tường nào ẩm, tường nào giáp nhà vệ sinh hay hộp kỹ thuật: sờ, nhìn vết ố, hỏi ban quản lý. Tủ đặt sát tường ẩm cần xử lý mặt sau khác với tủ đặt trên tường khô.
- Đầu chờ điện nước đang ở đâu: chụp từng ổ cắm, công tắc, đầu cấp thoát nước bếp, đầu chờ máy giặt, đầu chờ máy lạnh, kèm thước đo khoảng cách tới sàn và tới góc tường.
- Cửa đi, cửa sổ mở về phía nào: cánh cửa phòng mở vào sát chỗ đặt tủ sẽ quyết định tủ có được làm cánh mở hay phải cửa lùa.
Những ảnh và số đo này không thay được buổi đo chính thức của thợ, nhưng giúp phần trao đổi ban đầu đi đúng hướng, và giúp anh chị nhận ra sớm những chỗ cần sửa ở lớp trong trước khi nghĩ tới đồ gỗ.
Bước 2: chốt công năng và thiết bị trên giấy
Đây là bước hay bị bỏ qua nhất, vì ai cũng muốn bàn mẫu tủ ngay. Thực ra đồ gỗ chỉ là cái vỏ bao quanh thiết bị và thói quen sinh hoạt. Trước khi có bản vẽ, nên chốt được bảng sau, dù chỉ viết tay:
| Khu vực | Cần chốt trước | Ảnh hưởng tới đồ gỗ |
|---|---|---|
| Bếp | Bếp từ hay bếp gas, có lò nướng, lò vi sóng, máy rửa bát, tủ lạnh loại nào | Kích thước khoang, vị trí ổ cắm, lỗ thoáng, đường ống |
| Phòng khách | Cỡ tivi, treo hay đặt kệ, có loa, đầu thu, modem | Chiều dài kệ, lỗ luồn dây, khoang thoáng |
| Phòng ngủ | Cỡ nệm, có bàn làm việc, bàn trang điểm, tivi | Kích thước giường, chiều sâu tủ, ổ cắm đầu giường |
| Lô gia, ban công | Máy giặt, máy sấy chồng hay đặt cạnh | Tủ phía trên máy giặt, chừa khe thoáng |
| Máy lạnh | Vị trí dàn lạnh, đường ống, nước xả | Tủ kịch trần không được chắn ống |
| Chiếu sáng | Đèn hắt trong tủ, đèn dưới tủ bếp trên | Đường dây ngầm và chỗ đặt bộ đổi nguồn |
Khi bảng này đã rõ, thợ điện biết phải dời hay thêm ổ cắm ở đâu, và bên làm đồ gỗ biết phải chừa khoang ở đâu. Hai việc ấy làm song song được, không ai phải chờ ai quá lâu.
Bước 3: điện nước, trần, sơn đi trước đồ gỗ
Nếu căn hộ cần dời ổ cắm, thêm đường dây cho đèn trong tủ, đổi vị trí đầu chờ máy giặt hay làm thêm trần thạch cao, những việc đó nên xong trước buổi đo chính thức của thợ mộc. Lý do đơn giản: trần mới hạ xuống làm chiều cao tủ kịch trần thay đổi; vách mới dựng làm chiều dài tủ thay đổi; ổ cắm dời đi làm vị trí khoét lỗ thay đổi.
Với sơn tường, cách làm phổ biến là sơn lót và sơn lớp đầu trước khi lắp đồ gỗ, còn lớp sơn hoàn thiện cuối cùng để sau khi lắp xong, vì trong lúc khoan bắt tủ khó tránh làm trầy tường. Phần tường nằm khuất sau tủ không cần sơn đẹp, nhưng nên được xử lý chống ẩm nếu là tường hay ẩm.
Sàn gỗ hoặc sàn nhựa hèm khoá cũng là chuyện phải tính. Có nhà lát sàn trước rồi đặt tủ lên, có nhà đặt tủ trước rồi lát sàn chạy tới chân tủ. Mỗi cách có lý riêng: lát trước thì sàn liền mạch, nhưng tủ nặng đè lên sàn nổi có thể làm sàn khó co giãn; đặt tủ trước thì phải tính khe giãn nở ở chân tủ và chiều cao tấm sàn để chân tủ không bị lún thấp. Điều quan trọng là thợ sàn và thợ mộc biết trước cách nhau làm, đừng để mỗi bên tự đoán.
Bước 4: đo thực tế lần cuối và chốt bản vẽ
Buổi đo chính thức nên diễn ra khi lớp trong và lớp giữa đã đứng yên: trần đã đóng, vách đã dựng, ổ cắm đã nằm đúng chỗ. Đo trước khi trần xong là đo một căn phòng chưa có thật. Thợ đo thường đo nhiều điểm trên cùng một bức tường, ghi độ lệch, đánh dấu đường ống ngầm nếu có thể dò, và chụp lại toàn bộ.
Từ số đo đó, bên làm nội thất dựng bản vẽ hai chiều để chốt kích thước và chia ngăn, bản dựng ba chiều để hình dung màu sắc và tỉ lệ. Anh chị nên đọc bản vẽ hai chiều kỹ hơn bản ba chiều, vì ảnh ba chiều đẹp nhưng các con số mới là thứ xưởng dùng để cắt. Kiểm từng dòng: chiều cao mặt bếp, chiều sâu tủ áo, khoảng trống trước cánh tủ khi mở, vị trí từng lỗ khoét cho ổ cắm và ống nước.
Một mẹo nhỏ: dán băng keo giấy lên sàn và tường theo đúng kích thước tủ trong bản vẽ, rồi đi lại thử trong căn hộ một hai ngày. Lối đi có hẹp quá không, cánh tủ mở ra có đụng giường không, đứng nấu có vướng cửa sổ không, những điều ấy cảm nhận bằng chân dễ hơn đọc bằng mắt. Sửa trên giấy lúc này gần như không tốn gì; sửa sau khi ván đã cắt thì tốn cả vật liệu lẫn thời gian.
Bước 5: lịch sản xuất, đăng ký thi công và ngày lắp
Khi bản vẽ đã chốt, xưởng bóc tách vật liệu và đưa vào sản xuất. Khoảng thời gian này là lúc căn hộ hoàn thiện nốt những việc còn lại như vệ sinh công nghiệp, lắp thiết bị vệ sinh, lắp đèn trần. Hai bên chạy song song thì tổng thời gian ngắn lại đáng kể so với làm tuần tự.
Ở chung cư, việc thi công thường phải đăng ký với ban quản lý toà nhà: khung giờ được làm, khung giờ được dùng thang máy chở hàng, quy định bảo vệ sàn hành lang và thang máy, chỗ tập kết rác thải xây dựng, có khi cả tiền đặt cọc thi công. Mỗi toà một quy định, nên anh chị nên hỏi bản quy định của toà mình sớm và chuyển cho bên làm nội thất, để họ xếp lịch chở đồ cho đúng.
Ngày lắp, nên có người nhà ở lại căn hộ ít nhất lúc bắt đầu và lúc kết thúc. Lúc bắt đầu để chỉ lại vị trí, xác nhận những chỗ đã thay đổi so với bản vẽ nếu có. Lúc kết thúc để đi một vòng cùng thợ, mở thử từng cánh, kéo thử từng ngăn, nhìn kỹ các mép cạnh và khe hở.
Sau khi lắp: thiết bị, dặm sơn, vệ sinh và những thứ để sau
Đồ gỗ lắp xong mới đến lượt lắp bếp, máy hút mùi, chậu rửa, vòi, lò, máy rửa bát vào khoang, treo tivi lên vách, đặt nệm lên giường. Phần đấu nối điện nước của thiết bị bếp nên giao cho thợ chuyên, nhất là bếp gas và đường cấp thoát nước dưới chậu rửa, vì một mối nối rò rỉ dưới tủ có thể làm hỏng cả thùng tủ mà nhiều ngày sau mới phát hiện.
Sau đó mới dặm sơn những chỗ trầy, vệ sinh tổng thể, rồi nghiệm thu. Bụi mịn từ việc khoan cắt bám vào bên trong ngăn kéo, ray trượt và bản lề, nên lau từng ngăn trước khi xếp đồ vào. Nên giữ lại bản vẽ cuối cùng, phiếu bảo hành và tên loại ván, loại phụ kiện đã dùng; vài năm sau cần thay bản lề hay làm thêm một món đồng bộ, những thông tin này rất có ích.
Không phải món gì cũng phải làm ngay khi nhận nhà. Bếp, tủ áo phòng ngủ chính và giường thường là những món cần có để dọn vào ở. Kệ trang trí, tủ rượu, bàn làm việc phòng phụ có thể để sau vài tháng, khi đã sống trong nhà và biết rõ mình thật sự cần gì. Chỉ cần lúc làm phần điện từ đầu, anh chị chừa sẵn ổ cắm và đường dây cho những món định làm sau, để sau này lắp vào không phải đục tường.
Câu hỏi thường gặp
Nhận căn hộ xong có nên gọi thợ mộc đo ngay không?
Nên gọi để trao đổi và khảo sát sơ bộ sớm, nhưng buổi đo chính thức để xưởng cắt ván nên diễn ra sau khi trần, vách, vị trí ổ cắm và đầu chờ nước đã cố định. Đo quá sớm thì mọi thay đổi ở lớp trong sau đó đều làm số đo sai.
Nên sơn tường trước hay lắp đồ gỗ trước?
Cách làm phổ biến là sơn lót và sơn lớp đầu trước, lắp đồ gỗ, rồi mới sơn lớp hoàn thiện và dặm lại những chỗ trầy. Phần tường khuất sau tủ không cần đẹp nhưng nếu là tường hay ẩm thì nên xử lý chống ẩm trước khi đặt tủ.
Lát sàn gỗ trước hay đặt tủ trước?
Cả hai cách đều có người làm. Lát trước thì sàn liền mạch, đặt tủ trước thì sàn nổi giãn nở tự do hơn. Điều quan trọng là thợ sàn và thợ mộc thống nhất trước chiều cao chân tủ, khe giãn nở và phần chỉ len chân tường.
Chung cư có giới hạn giờ thi công không?
Hầu hết toà nhà có quy định về khung giờ thi công, giờ được dùng thang máy chở hàng, cách bảo vệ sàn và nơi tập kết rác. Mỗi toà một quy định, nên hỏi ban quản lý bản quy định cụ thể và gửi cho bên làm nội thất trước khi xếp lịch.
Món nào nên làm ngay khi dọn vào, món nào để sau?
Tủ bếp, tủ áo phòng ngủ chính và giường thường cần có ngay để sinh hoạt. Kệ trang trí, tủ rượu, bàn làm việc phòng phụ có thể để sau khi đã ở một thời gian. Chỉ cần chừa sẵn ổ cắm và đường dây cho các món làm sau.
Có cần giữ lại bản vẽ và tên vật liệu sau khi làm xong không?
Nên giữ. Bản vẽ cuối, tên loại ván, mã màu bề mặt và loại phụ kiện giúp việc bảo hành, thay bản lề, thay ray hay làm thêm món đồng bộ sau này nhanh và đúng hơn nhiều so với đoán lại từ đồ đã lắp.