Để giữ tủ áo, tủ giày, tủ bếp khỏi mốc và mùi trong mùa mưa ở Sài Gòn, cần làm ba việc cùng lúc: không cất đồ còn ẩm vào tủ kín, cho tủ được thở (mở cánh thông gió định kỳ, không nhồi kín, có khe thoáng ở tủ giày), và kiểm tra những nguồn ẩm từ bên ngoài như tường thấm, ống nước rỉ, máy lạnh nhỏ nước. Gói hút ẩm giúp được phần nào, nhưng không thay được việc cắt nguồn ẩm. Mốc xuất hiện rồi thì lau sạch, để khô, tìm nguyên nhân, đừng chỉ xịt thơm che mùi.
Sài Gòn có mùa mưa kéo dài nhiều tháng, thường từ khoảng tháng năm đến tháng mười một, với những cơn mưa chiều và độ ẩm không khí cao kéo dài cả đêm. Đồ gỗ công nghiệp có lớp phủ bề mặt khá kín, nhưng không gian bên trong tủ thì kín, tối và ít lưu thông khí, đúng điều kiện nấm mốc ưa. Bài này đi qua từng loại tủ, nguồn ẩm riêng của nó, và một nhịp chăm sóc đơn giản cho mùa mưa.
Mốc trong tủ hầu như không bao giờ là chuyện của riêng tấm ván. Nó là kết quả của độ ẩm trong không khí, đồ đạc cất vào, tường phía sau và thói quen đóng mở tủ cộng lại. Vì vậy, lời khuyên trong bài nhắm vào cả bốn thứ đó, không chỉ vào cái tủ.
Vì sao tủ kín dễ mốc vào mùa mưa
Nấm mốc cần độ ẩm, chất hữu cơ để bám và không khí tù. Tủ áo âm tường đóng kín cả ngày, chứa quần áo vải, đồ da, giấy, chính là nơi hội đủ ba điều kiện. Khi độ ẩm không khí cao kéo dài, hơi ẩm len vào tủ mỗi lần mở cánh rồi ở lại vì không có đường ra. Quần áo phơi chưa khô hẳn vì trời mưa, cất vào tủ, mang theo một lượng nước đáng kể. Vài ngày sau là bắt đầu có mùi.
Tủ âm tường còn có thêm nguồn ẩm từ phía sau. Tường ngoài hứng mưa, tường giáp nhà vệ sinh, tường có ống nước âm có thể ẩm hơn tường khác. Nếu hậu tủ áp sát tường đó mà không có khe thoáng, hơi ẩm truyền thẳng vào ván hậu và ngưng tụ ở mặt sau, nơi không ai nhìn thấy. Đến khi thấy mốc ở mặt trước, mặt sau thường đã mốc nhiều hơn. Phòng ngủ có máy lạnh chạy ban đêm còn có thêm chuyện chênh nhiệt: tường ngoài nóng ẩm, mặt trong lạnh, hơi nước dễ đọng ở mặt sau tủ.
Ván công nghiệp được phủ cả hai mặt chịu ẩm khá tốt và không phải là thức ăn ưa thích của nấm mốc. Nhưng bụi, xơ vải, vết tay, cặn mồ hôi bám trên bề mặt thì là. Vì vậy một tủ sạch, khô, thoáng ít mốc hơn hẳn một tủ cùng vật liệu nhưng bụi bặm và đóng kín.
Mỗi loại tủ, một nguồn ẩm riêng
Biết nguồn ẩm chính của từng loại tủ giúp đặt công sức đúng chỗ:
| Loại tủ | Nguồn ẩm chính | Việc nên làm |
|---|---|---|
| Tủ áo âm tường | Quần áo chưa khô hẳn, tường phía sau ẩm, đóng kín lâu ngày | Chỉ cất đồ khô hẳn; mở cánh thông gió; kiểm tra tường sau; dùng gói hút ẩm |
| Tủ giày | Giày dép ướt mưa, tất ẩm, sàn lau ướt ở chân tủ | Để giày khô ngoài trước khi cất; tủ có khe thoáng; lau chân tủ khô |
| Tủ bếp dưới, tủ chậu | Ống nước rỉ, nước bắn, hơi nóng ẩm từ nấu nướng | Kiểm tra ống; lau khô; không cất giẻ ướt trong tủ |
| Tủ lavabo | Hơi nước nhà tắm, nước bắn, sàn ướt | Bật quạt hút, để cửa nhà tắm mở sau khi tắm; lau khô mặt tủ |
| Kệ sách, tủ hồ sơ | Giấy hút ẩm, sát tường ngoài | Chừa khe sau kệ; không xếp sách sát tường ẩm; lật kiểm tra định kỳ |
| Tủ ở phòng ít dùng | Đóng kín cả mùa không ai mở | Lên lịch mở thông gió hằng tuần, lấy đồ ra phơi khi trời ráo |
Nếu chỉ có thời gian cho một việc, ưu tiên kiểm tra những tủ áp sát tường ngoài, tường giáp nhà vệ sinh và tường có đường ống nước đi ngầm. Đó là chỗ mốc bắt đầu sớm nhất và lan nhanh nhất.
Thói quen hằng tuần trong mùa mưa
Những việc nhỏ, làm đều, hiệu quả hơn một lần tổng vệ sinh khi mốc đã lan:
- Chỉ cất đồ khô hẳn. Ngày mưa liên tục, quần áo phơi trong nhà lâu khô, nên sấy hoặc phơi thêm cho khô hẳn trước khi gấp vào tủ. Đồ còn hơi ẩm để ngoài trên sào, đừng cất vào tủ kín.
- Mở cánh tủ thông gió. Vào hôm trời ráo hoặc khi bật máy lạnh, mở hết cánh tủ áo trong vài giờ cho không khí lưu thông. Máy lạnh làm khô không khí trong phòng, là lúc tốt để tủ thở.
- Đừng nhồi tủ quá kín. Quần áo treo sát nhau và chồng gấp chật kín không cho không khí đi qua. Chừa khoảng trống giữa các móc, giữa chồng đồ và vách tủ.
- Để giày ngoài cho khô. Giày ướt mưa để ngoài chỗ thoáng, nhét giấy báo cho hút nước, khô rồi mới cất vào tủ giày.
- Lau khô chân tủ sau khi lau nhà. Nước lau nhà đọng ở chân tủ áo, tủ giày là nguồn ẩm âm thầm.
- Thay gói hút ẩm. Gói hút ẩm đã no nước thì không còn tác dụng; thay hoặc làm khô lại theo hướng dẫn của loại đang dùng, và đặt nơi trẻ nhỏ không với tới.
Gói hút ẩm và túi than hoạt tính hút mùi chỉ là phần hỗ trợ, đặt ở góc dưới và góc trên của tủ. Một tủ kín chứa đồ ẩm thì bao nhiêu gói hút ẩm cũng không đủ.
Tủ áo âm tường sát tường ngoài: kiểm tra phía sau
Với tủ âm tường đã có mùi mốc, sờ vào ván hậu ở nhiều điểm: chỗ nào lạnh và ẩm hơn những chỗ khác là chỗ tường phía sau đang truyền ẩm. Nếu có thể, tháo một tấm hậu nhỏ hoặc soi đèn qua khe để nhìn mặt tường. Vệt ố, sơn phồng, rêu mốc trên tường là dấu hiệu tường thấm; lúc này việc đầu tiên là xử lý tường, thuộc phần thợ chống thấm, rồi mới đến tủ.
Khi làm tủ âm tường mới ở vị trí tường ngoài hoặc tường giáp nhà vệ sinh, nên đề nghị chừa một khe thoáng giữa hậu tủ và tường, và dùng ván chịu ẩm cho hậu. Một số thiết kế còn có lỗ thoáng nhỏ ở nóc và chân để không khí trong khe lưu thông. Những chi tiết này khó thêm sau, nên nói ngay từ lúc làm. Với tủ đã có sẵn mà không có khe thoáng, có thể hỏi thợ về việc khoan thêm lỗ thoáng ở nóc và chân, hoặc thay ván hậu bằng loại chịu ẩm hơn khi có dịp sửa, thay vì phải tháo cả tủ.
Nếu tủ đã lắp sát tường mà tường thấm, có khi phải tháo tủ ra để xử lý tường. Đây là việc lớn, nên làm vào mùa khô và phối hợp giữa thợ chống thấm và thợ mộc để tủ được lắp lại đúng, không phải thay mới.
Khi đã thấy mốc: làm sạch đúng cách
Mốc xuất hiện là dấu hiệu tủ đang có vấn đề ẩm. Làm sạch và xử lý theo thứ tự:
- Lấy hết đồ ra. Quần áo có mốc giặt riêng, phơi nắng cho khô hẳn; đồ da, túi xách lau và để khô riêng.
- Đeo khẩu trang, mở cửa phòng thông thoáng. Lau bề mặt bị mốc bằng khăn ẩm có nước rửa chén pha loãng, lau theo một chiều, giặt khăn thường xuyên để không tán mốc ra chỗ khác.
- Lau lại bằng khăn sạch vắt khô, rồi lau khô hẳn.
- Để tủ mở cánh, bật quạt hoặc máy lạnh cho tủ khô hoàn toàn trong một hai ngày trước khi xếp đồ lại.
- Tìm nguyên nhân: đồ ẩm cất vào, tường phía sau, hay tủ đóng kín quá lâu. Không tìm ra nguyên nhân thì mốc sẽ quay lại.
Không trộn các chất tẩy với nhau và không dùng chất tẩy mạnh trên bề mặt tủ khi chưa đọc hướng dẫn. Nếu mốc lan rộng, quay lại nhanh dù đã làm sạch, hoặc người trong nhà có vấn đề hô hấp, nên nhờ người có chuyên môn kiểm tra nguồn ẩm của cả phòng.
Tủ giày và tủ bếp: chi tiết riêng
Tủ giày cần thở. Tủ giày kín mít giữ lại mùi và hơi ẩm từ giày. Cánh có khe thoáng, nan chớp, hoặc chừa khe ở chân và nóc giúp không khí lưu thông. Đợt để giày nên là đợt nghiêng có nan hoặc đợt có lỗ, không phải tấm kín giữ nước.
Vệ sinh đợt tủ giày. Cát, đất từ đế giày rơi xuống đợt giữ ẩm. Mỗi tuần hút hoặc quét sạch, lau khô. Lót tấm lót dễ rút ra giặt.
Tủ chậu không phải kho chứa đồ ẩm. Giẻ lau ướt, cây lau nhà, xô nước để trong tủ chậu làm tủ ẩm suốt ngày. Để những thứ đó ngoài ban công hoặc khu giặt.
Hơi nóng ẩm từ nấu nướng. Bật máy hút mùi khi nấu và để chạy thêm một lúc sau khi tắt bếp. Hơi nước từ nồi luộc, nồi canh bốc lên cánh tủ trên, ngưng tụ ở mặt dưới và cạnh cánh.
Tủ gạo, tủ đồ khô. Ngăn chứa gạo, bột, đồ khô trong tủ bếp hút ẩm theo mùa và dễ có mọt gạo, mốc bột. Đựng trong hộp kín có nắp, không đổ trực tiếp vào thùng gạo đặt sát tường ẩm, và lau ngăn khô ráo trước khi đổ đợt mới.
Nhịp kiểm tra trước, trong và sau mùa mưa
Trước mùa mưa, đi một vòng nhà soi những chỗ tường hay ẩm, chỉ cạnh các tủ ở khu ướt, đường keo giữa mặt đá và tường, ống nước dưới chậu. Sửa trước những chỗ đã hở, thay gói hút ẩm mới cho tủ áo và tủ giày. Đây là lúc rảnh tay nhất để làm, vì trời còn khô.
Trong mùa mưa, duy trì thói quen hằng tuần ở trên, và để ý những dấu hiệu mới: mùi lạ khi mở tủ, vệt ố trên tường gần tủ, ván hậu sờ thấy lạnh ẩm. Phát hiện sớm thì chỉ cần lau, thông gió; để lâu thì phải tháo tủ, xử lý tường.
Sau mùa mưa, mở các tủ ít dùng, lấy đồ ra phơi, lau khô bên trong. Ghi lại những tủ đã có vấn đề trong mùa này để năm sau theo dõi sớm hơn. Nếu tủ được làm ở Xưởng Mộc Sài Gòn và anh chị thấy ván phồng, chỉ cạnh bong sau mùa mưa, chụp ảnh gửi qua Zalo để xưởng xem nên dán lại hay thay tấm.
Câu hỏi thường gặp
Gói hút ẩm có đủ chống mốc cho tủ áo không?
Gói hút ẩm giúp giảm độ ẩm trong tủ nhưng có giới hạn. Nếu quần áo cất vào còn ẩm hoặc tường phía sau thấm, gói hút ẩm không theo kịp. Dùng nó như phần hỗ trợ, kèm thói quen cất đồ khô và thông gió.
Có nên để đèn trong tủ để chống ẩm không?
Một số người để đèn sợi đốt trong tủ để làm ấm, nhưng cách này có nguy cơ cháy nếu đèn nóng chạm vào vải hoặc gỗ. Không nên tự lắp đèn nóng trong tủ kín. Nếu cần thiết bị hút ẩm, chọn loại dành cho tủ và đọc kỹ hướng dẫn an toàn.
Tủ có mùi mốc nhưng không thấy vết mốc thì sao?
Mốc có thể ở mặt sau ván hậu, góc khuất, hoặc trong quần áo. Lấy hết đồ ra, soi đèn từng góc, sờ ván hậu xem có ẩm không. Giặt và phơi khô đồ trong tủ, thông gió vài ngày.
Ván công nghiệp có bị mốc ăn vào trong không?
Lớp phủ bề mặt khá kín nên mốc thường bám trên bề mặt và trong bụi bẩn. Nhưng ở cạnh hở, chỗ trầy lộ lõi, ẩm lâu ngày có thể làm ván phồng và mốc vào sâu hơn. Giữ cạnh kín và khô là cách phòng chính.
Có nên đóng tủ giày kín để không bay mùi ra nhà?
Đóng kín giữ mùi lại trong tủ và làm giày lâu khô hơn. Tốt hơn là tủ có khe thoáng, giày được để khô trước khi cất và tủ được vệ sinh thường xuyên. Có thể dùng túi than hoạt tính để giảm mùi.
Bật máy lạnh có giúp tủ khô hơn không?
Máy lạnh làm giảm độ ẩm không khí trong phòng, nên mở cánh tủ khi máy lạnh đang chạy giúp tủ khô hơn. Nhưng cần chú ý máy lạnh có nhỏ nước xuống tủ không, và đường ống thoát nước của máy có chạy sau tủ không.