Tủ trang trí, tủ rượu trong phòng khách: đèn, kính, khoá và những điều nên cân nhắc

Tủ trang trí hay tủ rượu đẹp là nhờ ánh sáng và kính, nhưng bền và an toàn là nhờ những thứ khó thấy hơn: đèn ít nóng và có lối thay, đợt kính đủ dày và đỡ đúng cách, bản lề chịu được cánh kính, khoá khi nhà có trẻ nhỏ, và khoang thông gió nếu có tủ ướp điện. Chai rượu để nằm, tránh nắng và tránh nơi nóng; tủ gỗ thường chỉ là chỗ trưng bày, không thay được tủ ướp có điều khiển nhiệt độ.

Bài này dành cho nhà muốn có một tủ trưng bày gốm sứ, đồ lưu niệm, mô hình, hoặc một góc để rượu trong phòng khách. Phần dưới đi qua vị trí đặt tủ, cách bố trí chai, kính, đèn, khoá, cách tích hợp tủ ướp, và những lỗi làm tủ trưng bày nhìn rối hoặc nhanh xuống cấp.

Đặt tủ ở đâu trong phòng khách

Tủ trưng bày cần được nhìn thấy nhưng không cần nằm ở chỗ đi lại nhiều. Vị trí hay dùng là một hốc tường, hai bên kệ tivi, hoặc bức tường đối diện cửa vào. Tủ đặt sát lối đi dễ bị va vào cánh kính, nhất là nhà có trẻ chạy nhảy.

Nắng là thứ cần tránh đầu tiên. Ánh nắng chiếu trực tiếp làm nóng khoang tủ kín, làm phai nhãn chai, làm bạc màu đồ vải và đồ gỗ trưng bày. Với rượu vang, nhiệt độ cao và dao động nóng lạnh trong ngày là điều nên tránh; một tủ gỗ kính đặt cạnh cửa sổ hướng tây là nơi kém nhất để giữ chai lâu dài.

Tủ cũng không nên đặt sát dàn nóng điều hoà, bếp nấu hay tường nhận nắng chiều. Nếu chỉ còn bức tường hướng nắng, nên làm hậu tủ cách tường, có khe thoáng, và dùng đợt đó cho đồ gốm, đồ thuỷ tinh ít ảnh hưởng bởi nhiệt thay vì để rượu.

Nền nhà phải phẳng. Tủ cao có cánh kính đặt trên nền lệch sẽ làm cánh tự mở hoặc khe cánh không đều; chân tủ nên có chân tăng chỉnh để thợ cân lại khi lắp.

Tủ âm vào hốc tường trông gọn nhất, nhưng hốc tường trong nhà phố thường là hốc giữa hai trụ, có khi sát tường chung với nhà bên. Kiểm tra hốc có ẩm không trước khi đóng tủ kín vào đó, vì đồ trưng bày bằng giấy, vải, gỗ rất dễ mốc trong hốc ẩm.

Bố trí chai rượu: nằm, đứng hay nghiêng

Cách để chai phụ thuộc loại đồ uống và thời gian định giữ. Bảng dưới là nguyên tắc chung khi thiết kế khoang chứa, không phải lời khuyên về đồ uống.

Đếm số chai thường có trong nhà và cỡ chai lớn nhất. Ô rượu đóng sẵn theo một cỡ thường không vừa chai bầu to hay chai dài cổ; nên chừa vài ô lớn hoặc một đợt phẳng linh hoạt.

Kính: cánh kính, đợt kính và hậu gương

Cánh kính. Cánh kính khung gỗ hoặc khung nhôm nhẹ hơn và ít vỡ hơn cánh kính trơn không khung. Ở tầm thấp, nhà có trẻ nhỏ nên dùng kính cường lực hoặc kính dán an toàn: khi vỡ, kính cường lực vỡ thành hạt nhỏ ít sắc, kính dán thì các mảnh dính lại trên lớp phim.

Bản lề cho cánh kính. Cánh kính trơn cần bản lề kính chuyên dụng; cánh khung gỗ dùng bản lề tủ thường nhưng phải tính trọng lượng. Cánh cao nặng nên có ba bản lề thay vì hai để không xệ.

Đợt kính. Đợt kính nhìn nhẹ và cho ánh sáng đi xuyên từ trên xuống, nhưng phải đủ dày, mài cạnh, và đỡ bằng chốt đỡ kính có đệm. Đợt kính dài không có vách đỡ giữa sẽ võng hoặc nứt dưới tải chai.

Hậu gương. Gương ở hậu tủ làm tủ trông sâu và sáng hơn, nhân đôi số đồ trưng bày trong mắt người nhìn. Nhưng gương lộ bụi, lộ vết tay và lộ cả mặt sau của đồ; tủ hay lấy đồ ra vào thì hậu gỗ cùng màu dễ chịu hơn.

Kính màu, kính mờ. Kính trà, kính xám khói giúp che bớt khi không bật đèn, bật đèn lên thì thấy đồ bên trong. Kính mờ hợp với tủ muốn giấu đồ lặt vặt.

Đèn trong tủ: ánh sáng, nhiệt và lối thay

Đèn quyết định tủ trưng bày đẹp hay không vào buổi tối. Dải LED gắn âm dọc vách đứng hoặc dưới mỗi đợt cho ánh sáng đều; đèn chiếu điểm nhỏ trên nóc tủ hợp với tủ có đợt kính để ánh sáng đi xuyên xuống. Nên chọn ánh sáng vàng ấm hoặc trung tính cho đồ gỗ, gốm, rượu; ánh sáng quá trắng làm đồ trông lạnh.

LED tỏa nhiệt ít hơn nhiều so với bóng halogen, nhưng bộ đổi nguồn vẫn nóng khi chạy lâu. Bộ đổi nguồn không được nhét kín trong khoang chứa chai; nên đặt ở hộc kỹ thuật riêng có lỗ thoáng, hoặc trên nóc tủ có nắp tháo được. Khoang có rượu thì càng nên tránh mọi nguồn nhiệt.

Đèn phải thay được. Dải LED gắn trong rãnh nhôm có nắp tán quang dễ thay hơn dán thẳng lên ván. Dây đi trong rãnh âm, có đầu nối tháo được ở từng đợt, để khi một đợt hỏng không phải tháo cả tủ.

Công tắc nên tính sẵn: cảm biến mở cánh tự bật, công tắc chạm trên vách, hoặc nối chung với đèn phòng khách. Đèn tủ trưng bày bật cả đêm chỉ để làm đèn ngủ thì tốn điện và giảm tuổi thọ đèn.

Khoá và an toàn khi nhà có trẻ nhỏ

Tủ có rượu hoặc đồ dễ vỡ ở tầm tay trẻ thì nên có khoá. Khoá có thể là khoá cam cơ khí có chìa, khoá nam châm giấu bên trong mở bằng thẻ từ, hoặc khoá điện tử nhỏ. Khoá nam châm giấu không làm lộ lỗ khoá trên cánh, hợp với tủ muốn mặt trơn.

Khoang thấp dưới tầm thắt lưng người lớn nên làm cánh gỗ đặc có khoá trẻ em, để chai và đồ thuỷ tinh ở trên cao. Đồ trưng bày trên đợt kính nên có gờ chặn hoặc miếng đệm chống trượt, vì khi trẻ đập vào cánh hay đóng mạnh, đồ có thể đổ.

Tủ cao, cánh kính nặng phải bắt chống lật vào tường như mọi tủ cao khác. Một tủ trưng bày đầy chai thuỷ tinh mà lật xuống là tai nạn rất nặng.

Chìa khoá và thẻ mở tủ nên có chỗ cất cố định ngoài tầm trẻ, và người lớn trong nhà đều biết chỗ đó. Khoá điện tử cần pin, nên chọn loại báo pin yếu và có cách mở dự phòng khi hết pin, kẻo tủ đóng mà không mở được.

Tủ trưng bày gốm sứ, mô hình, đồ lưu niệm

Không phải tủ trưng bày nào cũng để rượu. Nhiều nhà cần chỗ cho bộ ấm chén, bình gốm, đồ lưu niệm đi du lịch, mô hình, cúp và kỷ niệm của con. Mỗi loại đồ cần khoang khác nhau: bình gốm cao cần khoang cao và đợt chắc; mô hình nhỏ cần nhiều đợt thấp và đèn chiếu kỹ; đồ lưu niệm lặt vặt hợp với khoang vuông nhỏ, mỗi khoang một món.

Trước khi vẽ, nên bày thử toàn bộ đồ định trưng lên sàn hoặc lên bàn, đo món cao nhất, món rộng nhất, đếm số món. Phần lớn tủ trưng bày bị chật hoặc bị trống vì vẽ theo ảnh mẫu chứ không theo đồ thật. Thêm khoảng trống cho đồ sẽ có sau này, nhất là nhà có trẻ đang đi học.

Đồ gốm, đồ thuỷ tinh quý nên đặt trên đợt có lớp đệm mỏng chống trượt, xa mép đợt, và khoang có cánh để tránh bụi. Mô hình lắp ráp, mô hình giấy rất sợ bụi và sợ nắng, nên ở khoang kính kín, đèn LED ánh sáng dịu. Đồ treo như huy chương, khăn, tranh nhỏ cần hậu tủ có thể đóng đinh hoặc gắn móc, nên dùng hậu dày hoặc gắn thêm thanh treo.

Tích hợp tủ ướp rượu điện vào tủ gỗ

Tủ gỗ chỉ là nơi trưng bày; muốn giữ rượu vang ở nhiệt độ ổn định lâu dài thì cần tủ ướp điện có điều khiển nhiệt độ. Nhiều nhà muốn đặt tủ ướp âm trong tủ gỗ cho đồng bộ. Việc này làm được, nhưng phải đúng loại tủ ướp.

Có loại tủ ướp được thiết kế để lắp âm, thoát nhiệt ra phía trước qua khe dưới chân; có loại đứng độc lập, thoát nhiệt ra hai bên và phía sau. Nhét loại đứng độc lập vào hốc gỗ kín là máy nóng, chạy liên tục, nhanh hỏng. Trước khi xưởng làm hốc, phải có mã máy cụ thể và tài liệu lắp đặt của nhà sản xuất để lấy kích thước hốc và khe thông gió.

Hốc cho tủ ướp cần ổ cắm riêng phía sau, đặt ở chỗ tháo máy ra được, và mặt đáy hốc chịu được trọng lượng máy cộng chai. Nên mua máy trước hoặc chốt mã máy trước khi đặt tủ gỗ; đổi máy khác kích thước sau này là phải sửa hốc.

Những lỗi làm tủ trưng bày nhìn rối

Tủ trưng bày đặt ở chỗ nhìn thấy nhiều nhất, nên lỗi nhỏ cũng lộ. Mấy lỗi dưới đây hay gặp nhất.

• Quá nhiều đợt, đợt nào cũng chật đồ: mắt không biết nhìn vào đâu. Ít đợt, khoảng hở rộng, mỗi đợt vài món sẽ sang hơn.
• Đèn lộ điểm sáng: dải LED không có nắp tán quang, nhìn thấy từng chấm sáng phản chiếu trên kính.
• Màu khung tủ khác hẳn kệ tivi bên cạnh mà không có chủ đích.
• Cánh kính không có giảm chấn, đóng mạnh kêu và rung đồ bên trong.
• Khe cánh không đều vì nền lệch hoặc bản lề xệ; với cánh kính, khe lệch nhìn rõ hơn cánh gỗ.
• Không có chỗ cho đồ dùng kèm như đồ mở nắp, khăn, ly: những thứ này cuối cùng nằm lộn xộn trên mặt tủ.

Khi đặt làm, gửi cho xưởng danh sách đồ định trưng bày, số chai, cỡ chai lớn nhất, ảnh vị trí đặt và hướng nắng. Xưởng Mộc Sài Gòn nhận hình mẫu qua Zalo hoặc form báo giá và bóc tách phần kính, đèn, khoá thành dòng riêng để anh chị so cho rõ.

Câu hỏi thường gặp

Tủ gỗ có giữ rượu vang lâu được không?

Tủ gỗ chỉ là chỗ trưng bày, không điều khiển được nhiệt độ. Ở khí hậu nóng như TP.HCM, rượu vang định giữ lâu nên để trong tủ ướp điện. Tủ gỗ hợp với chai uống trong thời gian ngắn hoặc rượu mạnh, đặt xa nắng và nguồn nhiệt.

Đợt kính trong tủ trưng bày có an toàn không?

An toàn nếu kính đủ dày, mài cạnh, đặt trên chốt đỡ kính có đệm và nhịp đợt không quá dài. Đợt chứa nhiều chai nặng nên dùng đợt gỗ hoặc kính dày hơn, có vách đỡ giữa. Nhà có trẻ nhỏ nên dùng kính cường lực ở tầm thấp.

Đèn LED trong tủ rượu có làm nóng rượu không?

Dải LED tỏa nhiệt ít, nhưng bộ đổi nguồn thì nóng. Đặt bộ đổi nguồn ngoài khoang chứa chai, ở hộc có lỗ thoáng, và không bật đèn liên tục cả ngày. Khoang để rượu nên tránh mọi nguồn nhiệt, kể cả đèn chiếu sát chai.

Có lắp được tủ ướp rượu đứng độc lập vào hốc tủ gỗ không?

Không nên. Tủ ướp đứng độc lập cần thoát nhiệt ra hai bên và phía sau; nhốt vào hốc kín làm máy nóng và nhanh hỏng. Muốn âm tủ thì chọn loại thiết kế để lắp âm, và làm hốc theo đúng tài liệu lắp đặt của nhà sản xuất.

Tủ rượu trong nhà có trẻ nhỏ nên làm thế nào?

Để chai ở khoang cao, có cánh và khoá; khoang thấp dùng cho đồ không vỡ, có khoá trẻ em. Cánh kính ở tầm thấp dùng kính cường lực hoặc kính dán an toàn. Tủ cao phải bắt chống lật vào tường.

Nên chọn hậu gương hay hậu gỗ cho tủ trưng bày?

Hậu gương làm tủ sáng và trông sâu hơn nhưng lộ bụi, lộ vết tay, lộ mặt sau của đồ. Tủ ít mở, trưng đồ đẹp mọi phía thì hậu gương hợp; tủ hay lấy đồ ra vào thì hậu gỗ cùng màu dễ giữ sạch hơn.