Muốn chia phòng khách và bếp mà không làm căn hộ tối, nên dùng đồ gỗ thấp hoặc thoáng: quầy thấp ngang hông, kệ hai mặt có khoang mở, vách lam thưa, hoặc một tủ đứng đặt vuông góc với cửa sổ chứ không chắn ngang nó. Thứ quyết định là hướng ánh sáng đi vào căn hộ: món đồ cao nào đặt chắn giữa cửa sổ và phần phòng phía trong cũng làm phần phía trong tối đi.
Căn hộ chung cư ở TP.HCM rất hay có kiểu một cửa ban công duy nhất ở phòng khách, bếp nằm sâu bên trong. Chia sai là bếp mất sáng, mất gió, phải bật đèn cả ngày. Bài dưới đây đi qua cách đọc ánh sáng của căn hộ, các kiểu đồ gỗ ngăn khoảng, chuyện khói dầu và mùi, lối đi, và cách để một món đồ làm được hai việc.
Đọc ánh sáng và gió trước khi chọn món ngăn
Trước khi nghĩ tới tủ hay vách, đứng giữa căn hộ vào buổi sáng và buổi chiều, để ý ánh sáng vào từ đâu và đi sâu được tới đâu. Ở kiểu căn hộ có ban công phòng khách, ánh sáng đi từ ban công vào, qua phòng khách rồi mới tới bếp. Bất cứ món đồ cao nào đặt ngang đường này đều làm bếp tối đi rõ rệt. Nếu bếp có cửa sổ riêng hoặc lô gia giặt phơi, tình hình dễ hơn nhiều.
Gió cũng đi theo đường tương tự. Bếp cần thoáng để khói và hơi nóng thoát; nếu cửa thoát duy nhất là ban công phòng khách thì món ngăn không nên kín từ sàn tới trần. Điều hoà đặt ở phòng khách cũng cần đường gió đi vào bếp, không thì người nấu ăn chịu nóng.
Từ đó có một nguyên tắc đơn giản: món ngăn nằm ngang đường sáng thì phải thấp hoặc thưa; món ngăn nằm dọc theo đường sáng thì có thể cao và đặc. Ví dụ một tủ đứng đặt sát tường bên, vuông góc với ban công, vẫn để ánh sáng trượt dọc qua; còn tủ đó xoay ngang chắn giữa nhà thì chặn hết.
Một mẹo kiểm tra trước khi đặt làm: dựng tạm một tấm bìa cứng hoặc kéo một tấm vải cao bằng món định làm, đặt đúng chỗ, rồi sống với nó một hai ngày. Bếp tối đi bao nhiêu, lối đi vướng ra sao, ngồi sofa còn nhìn thấy gì, đều lộ ra ngay mà không tốn đồng nào.
Các kiểu ngăn bằng đồ gỗ
Mỗi kiểu ngăn có độ che, độ thoáng và công dụng khác nhau. Bảng dưới so sánh theo những gì chủ nhà thường cần nhất.
| Kiểu ngăn | Che tầm nhìn | Giữ sáng và gió | Làm thêm được việc gì |
|---|---|---|---|
| Quầy thấp ngang hông | Che phần bàn bếp bừa bộn | Gần như giữ nguyên | Mặt quầy ăn sáng, chỗ để đồ, hộc chứa hai mặt |
| Kệ hai mặt khoang mở | Che một phần, nhìn xuyên qua khoang | Giữ khá tốt nếu khoang thoáng | Sách, đồ trang trí, chậu cây nhỏ |
| Vách lam thưa | Che khi nhìn xiên, thấy khi nhìn thẳng | Giữ tốt | Chủ yếu để chia, ít chứa đồ |
| Tủ đứng đặt dọc tường | Không ngăn giữa nhà, chỉ định khung | Giữ nếu không chắn cửa sổ | Chứa nhiều: tủ đồ khô, tủ lạnh âm, tủ giày |
| Vách kính khung gỗ | Không che, chỉ chặn khói và mùi | Giữ sáng, chặn gió | Hợp nhà nấu nhiều món chiên xào |
| Tủ cao đặc chắn ngang | Che hoàn toàn | Mất nhiều | Chứa nhiều nhưng ít khi đáng đổi |
Nhiều căn hộ kết hợp hai kiểu: quầy thấp ở phần giữa, một mảng lam hoặc kệ mở ở đầu quầy để định lối đi. Kết hợp như vậy vẫn giữ được ánh sáng mà mắt cảm nhận rõ có hai khu riêng.
Quầy thấp: món ngăn làm được nhiều việc nhất
Quầy thấp đặt giữa bếp và phòng khách, cao khoảng ngang hông, là kiểu được dùng nhiều trong căn hộ vì nó che được phần bàn bếp đang bừa bộn khi nhìn từ sofa, mà không chặn ánh sáng ở tầm mắt. Mặt quầy có thể nâng cao hơn mặt bếp một bậc để làm chỗ ăn sáng, uống cà phê, hoặc đặt bằng mặt bếp để có thêm chỗ sơ chế.
Phía bếp của quầy dùng làm tủ chứa xoong nồi, đồ khô; phía phòng khách có thể làm hộc sách, hộc đồ chơi trẻ em, hoặc để trống chân cho ghế quầy. Quầy hai mặt như vậy cần tính độ sâu đủ cho cả hai phía, và mặt quầy phải nhô ra đủ để người ngồi không bị cấn đầu gối.
Nếu quầy có bồn rửa hoặc bếp nấu, chuyện trở nên phức tạp hơn nhiều vì phải đi nước, đi điện, hút mùi qua sàn. Ở căn hộ chung cư, đường thoát nước thường đã cố định, nên đưa chậu rửa ra quầy giữa nhà phải hỏi kỹ thợ điện nước và ban quản lý toà nhà trước. Quầy chỉ là mặt khô thì dễ làm và dễ đổi hơn hẳn.
Khói dầu, mùi và hơi nước: chuyện của bếp mở
Bếp mở nghĩa là khói dầu, mùi cá chiên, hơi nước nồi canh đi thẳng sang phòng khách. Đồ gỗ ở phòng khách gần bếp vì thế cần dễ lau: bề mặt phủ melamine, laminate nhẵn, tránh gỗ mộc chỉ đánh dầu, tránh vải nỉ. Vách lam, kệ mở nằm sát bếp sẽ bám một lớp nhờn mỏng sau vài tháng, lau bằng nước rửa nhẹ mới sạch.
Hút mùi tốt là điều kiện để làm bếp mở. Nếu căn hộ chỉ có hút mùi kiểu tuần hoàn, không có ống xả ra ngoài, thì nhà hay chiên xào nên cân nhắc một vách kính trượt giữa bếp và phòng khách: khi nấu đóng lại, nấu xong mở ra. Vách kính khung gỗ vừa chặn được mùi vừa không làm mất sáng.
Hơi nước và nhiệt từ bếp cũng ảnh hưởng tới đồ gỗ đặt sát. Tủ đứng chứa đồ khô đặt cạnh bếp nấu nên có tấm chắn nhiệt hoặc khoảng cách an toàn với bếp; mặt bên tủ sát lò nướng phải theo khoảng hở mà nhà sản xuất lò yêu cầu.
Lối đi và vị trí từng món
Lối đi chính không được bị bóp. Từ cửa vào tới bếp, từ bếp ra ban công phơi đồ là hai lối dùng nhiều nhất. Món ngăn đặt sao cho hai lối này vẫn thẳng, hai người tránh nhau được, người bưng nồi nóng không phải lách.
Cửa tủ lạnh và cửa lò phải mở hết. Quầy hoặc kệ đặt quá gần là cánh tủ lạnh không mở hết, ngăn rau không kéo ra được. Đo bằng cách mở hết cánh rồi đo khoảng còn lại.
Bàn ăn nằm ở đâu. Căn hộ nhỏ thường gộp bàn ăn vào quầy, hoặc đặt bàn ăn làm khu đệm giữa bếp và sofa. Nếu đặt bàn ăn, món ngăn có thể chỉ cần là một tủ thấp sau lưng ghế ăn, vừa chứa chén dĩa vừa định khu.
Ổ cắm cho quầy. Quầy giữa nhà mà không có ổ cắm thì mất nửa công dụng: không cắm được ấm siêu tốc, máy xay, sạc điện thoại. Ở chung cư, đưa điện ra giữa nhà thường phải đi dưới sàn hoặc theo chân tường; bàn với thợ điện từ đầu.
Đèn riêng cho từng khu. Đèn thả trên quầy, đèn trần riêng cho phòng khách giúp hai khu tách biệt vào buổi tối mà không cần vách. Đây là cách chia không gian rẻ và hiệu quả nhất, nên tính cùng lúc với đồ gỗ.
Đồng bộ màu ván giữa bếp và phòng khách
Khi hai khu nhìn thấy nhau, tủ bếp và kệ tivi, quầy, kệ sách trở thành một bức tranh chung. Hai màu gỗ gần giống nhau mà lệch tông là thứ dễ lộ nhất. Có hai cách an toàn: dùng cùng một mã ván cho các mặt nhìn thấy ở cả hai khu, hoặc chọn hẳn hai tông tương phản rõ ràng, ví dụ tủ bếp trắng xám và đồ phòng khách màu gỗ ấm.
Quầy ngăn là món nối hai khu nên thường lấy màu của cả hai: mặt phía bếp cùng màu tủ bếp, mặt phía phòng khách cùng màu kệ tivi, mặt quầy là vật liệu thứ ba như đá hoặc gỗ. Nếu tủ bếp và đồ phòng khách do hai nơi làm, nên lấy mẫu ván của bên làm trước đưa cho bên làm sau so màu dưới ánh sáng thật của căn hộ.
Tay nắm, chân tủ, nẹp kim loại cũng nên cùng một họ màu ở hai khu. Đây là chi tiết nhỏ nhưng khi đứng ở cửa nhìn vào, chính chúng làm căn hộ trông như được thiết kế một lần hay được ghép từ nhiều đợt.
Kệ hai mặt và vách lam ngăn bếp: chi tiết cần làm đúng
Kệ hai mặt đứng giữa nhà không có tường để tựa, nên phải được neo vào sàn và trần, hoặc làm đế đủ rộng và nặng. Ở chung cư, khoan sàn phải tránh đường ống, đường điện đi ngầm trong lớp cán nền; hỏi bản vẽ hoàn công hoặc ban quản lý trước khi khoan. Neo lên trần thạch cao thì phải bắt vào khung trần hoặc trần bê tông phía trên, không bắt vào tấm.
Kệ hai mặt nhìn từ hai phía, nên cả hai mặt đều là mặt chính: không có hậu ván thô, không có vít lộ, chỉ dán cạnh ở mọi mép nhìn thấy. Đồ đặt trên kệ cũng nhìn từ hai phía, nên khoang để sách thì sách lộ gáy về một phía và lộ mép giấy về phía kia; nhiều nhà xen kẽ khoang kín một mặt để tránh cảnh này.
Vách lam ngăn bếp nên chạy từ sàn tới trần thì mới chắc và nhìn gọn, nhưng nếu muốn gió đi qua tốt hơn, có thể dừng vách cách trần một khoảng, chỉ neo ở sàn và một thanh giằng ngang. Thanh lam ở phía bếp phải phủ bề mặt chịu lau, tránh để gỗ mộc. Nếu nhà có trẻ nhỏ, khe lam không đủ rộng để trẻ chui đầu qua, và lam không biến thành chỗ để trẻ leo.
Khi nào không nên ngăn
Căn hộ rất nhỏ, như căn studio hay căn một phòng ngủ diện tích hạn chế, thì đôi khi không ngăn là tốt nhất. Mọi món ngăn đều lấy đi một phần sàn và một phần ánh sáng. Thay vì ngăn, có thể dùng thảm, đèn, hướng đặt sofa để định khu: sofa quay lưng về phía bếp đã là một đường ranh rõ ràng.
Nếu chưa chắc, nên làm món ngăn dạng rời, đặt sàn, có thể dời được, ví dụ một kệ hai mặt có chân hoặc một quầy rời có bánh xe khoá. Ở thử vài tháng, thấy hợp thì giữ, thấy chật thì dời vào tường. Món ngăn bắt chết vào sàn và trần khó đổi ý hơn nhiều.
Muốn xưởng tư vấn, anh chị gửi mặt bằng căn hộ, ảnh chụp từ cửa vào và từ ban công nhìn vào, kèm hướng nắng. Xưởng Mộc Sài Gòn nhận các thông tin này qua Zalo hoặc form báo giá và đề xuất kiểu ngăn theo đường sáng thật của căn hộ.
Câu hỏi thường gặp
Phòng khách liền bếp có nên làm vách ngăn kín không?
Thường không nên nếu căn hộ chỉ lấy sáng từ một phía. Vách kín làm phần phía trong tối và bí. Quầy thấp, kệ hai mặt khoang mở, vách lam thưa hoặc vách kính khung gỗ giữ được ánh sáng mà vẫn tách hai khu.
Kệ hai mặt ngăn bếp và phòng khách có bị bám dầu mỡ không?
Có, nếu đặt sát bếp nấu và nhà chiên xào nhiều. Nên đặt kệ lệch xa bếp, có hút mùi tốt, chọn bề mặt melamine hoặc laminate nhẵn dễ lau, tránh đặt sách và vải ở khoang gần bếp nhất.
Quầy ngăn bếp nên cao bao nhiêu?
Quầy chỉ để ngăn và để đồ thường cao ngang mặt bếp. Quầy để ngồi ăn sáng có thể cao hơn một bậc, dùng ghế quầy. Đo theo người dùng chính và ghế định mua, để chân không cấn mặt quầy và tầm mắt vẫn nhìn qua được.
Làm sao chặn mùi bếp sang phòng khách mà không mất sáng?
Hút mùi có ống xả ra ngoài là cách hiệu quả nhất. Nếu không có, vách kính trượt khung gỗ hoặc nhôm giữa bếp và phòng khách giúp chặn mùi khi nấu mà vẫn cho ánh sáng đi qua; nấu xong mở ra cho thoáng.
Có nên đưa chậu rửa ra quầy giữa nhà trong căn hộ chung cư không?
Chỉ nên khi đã xác nhận đi được đường thoát nước với độ dốc đủ và ban quản lý cho phép can thiệp sàn. Nhiều căn hộ đường thoát nước cố định nên khó làm. Quầy chỉ là mặt khô thì dễ làm, dễ đổi hơn.
Tủ bếp và kệ tivi có cần cùng màu không?
Không bắt buộc, nhưng nếu hai khu nhìn thấy nhau thì nên chọn cùng một mã ván cho mặt lộ, hoặc hai tông tương phản rõ. Hai màu gần giống mà lệch nhau một chút là thứ dễ làm căn hộ trông chắp vá nhất.