Muốn biết ván dùng cho tủ nhà mình có đúng loại đã báo, hãy xem mặt cắt (lõi sợi mịn là MDF hay HDF, lõi dăm ba lớp là ván dăm, nhiều lớp mỏng xếp chéo là plywood), màu lõi (dòng chống ẩm thường có màu nhận biết), dấu in trên ván hoặc trên bao bì, đo độ dày, và hỏi tên dòng ván cùng tài liệu. Không phép thử nào một mình chắc chắn trăm phần trăm, nhưng kết hợp vài phép thử đơn giản với một bản báo giá ghi rõ vật liệu là đủ để yên tâm.
Bài này dành cho anh chị muốn tự đến xưởng xem trước khi đặt làm, hoặc ghé xem tiến độ giữa chừng. Phần dưới đi qua những gì nhìn được bằng mắt, những dấu hiệu dễ gây nhầm, những câu nên hỏi, và cách ghi vào giấy tờ để có căn cứ khi nghiệm thu, với thái độ hợp tác chứ không phải đi bắt lỗi.
Vì sao phải nhìn lõi, không nhìn mặt
Khi ván đã phủ melamine, laminate hay acrylic, hai tấm khác hẳn nhau về lõi có thể trông giống hệt nhau ở mặt: cùng mã màu, cùng vân gỗ. Một tấm MFC thường và một tấm MDF chống ẩm phủ cùng giấy melamine nhìn từ mặt không phân biệt được. Phân biệt phải nhìn ở mặt cắt.
Nhìn lõi cũng giúp đánh giá chất lượng chứ không chỉ chủng loại. Hai tấm cùng là MDF chống ẩm nhưng một tấm lõi đặc, đều, tấm kia lõi xốp ở giữa thì độ bền giữ vít, chịu ẩm sẽ khác nhau.
Mặt cắt có ở nhiều chỗ: mép ván chưa dán cạnh trong xưởng, phần ván thừa cắt bỏ, lỗ khoan bản lề, lỗ cam chốt, mép hậu tủ, lỗ đi dây. Khi tủ đã lắp, lỗ khoan bản lề trên cánh và lỗ cam ở vách là chỗ dễ xem nhất mà không phải tháo gì.
Đến xưởng trong lúc đang sản xuất là thời điểm thuận lợi nhất: ván đã cắt nhưng chưa dán cạnh, có thể nhìn rõ lõi của chính các tấm sẽ thành tủ nhà mình. Nhiều xưởng sẵn lòng cho chủ nhà xem, thậm chí chụp ảnh các tấm đã đánh số theo bản vẽ.
Đọc mặt cắt: lõi nào là ván gì
Bảng dưới mô tả những gì mắt thường thấy được ở mép cắt. Kết hợp với cân nặng, độ dày và giấy tờ để kết luận.
| Nhìn thấy ở mặt cắt | Thường là | Lưu ý |
|---|---|---|
| Lõi sợi mịn, đồng màu nâu nhạt từ mặt vào giữa | MDF thường | Mép cắt mịn như bìa dày |
| Lõi sợi mịn, có màu nhận biết (thường xanh) | MDF chống ẩm | Màu chỉ để nhận biết, cần đối chiếu tài liệu |
| Lõi sợi rất đặc, nâu đậm, ván nặng tay | HDF hoặc ván mật độ cao | Thường gặp ở tấm mỏng làm hậu, đáy ngăn kéo |
| Hai lớp ngoài dăm nhỏ, lớp giữa dăm to thưa | Ván dăm (lõi của MFC) | Có dòng chống ẩm với lõi có màu nhận biết |
| Nhiều lớp gỗ mỏng xếp chéo, thấy đường lớp | Plywood | Xem các lớp có đều, kín, không lỗ |
| Lớp gỗ đặc nguyên, có vân và thớ | Gỗ tự nhiên hoặc gỗ ghép thanh | Ghép thanh thấy các thanh nối răng lược |
Nếu ván báo giá ghi một loại mà mặt cắt cho thấy loại khác, hỏi lại một cách bình tĩnh. Có khi đó chỉ là phần hậu, phần đáy dùng ván khác đúng như bản bóc tách mà mình chưa đọc kỹ.
Dấu in, bao bì và độ dày
Dấu in trên ván. Nhiều nhà sản xuất in mã sản phẩm, độ dày, đôi khi cả mức phát thải lên mặt chưa phủ hoặc lên cạnh tấm ván thô. Ván phủ mặt sẵn có thể có dấu ở mặt sau hoặc trên giấy bọc. Không phải ván nào cũng có, nhưng có thì là căn cứ tốt.
Bao bì và phiếu giao hàng. Kiện ván từ nhà cung cấp thường có nhãn kiện ghi tên sản phẩm, quy cách, số lô. Phiếu giao hàng, hoá đơn mua ván của xưởng ghi tên dòng ván. Hỏi xem được thì xem.
Độ dày. Dùng thước kẹp hoặc thước đo đơn giản đo ở mép ván. Ván thường được gọi theo độ dày danh nghĩa, thực tế có thể chênh rất ít; chênh nhiều so với báo giá thì nên hỏi.
Cân nặng tương đối. Cùng kích thước và độ dày, MDF nặng hơn ván dăm, HDF nặng hơn MDF. Không cần cân, chỉ cần nhấc thử hai tấm cùng cỡ để so cảm giác.
Màu lõi không phải bằng chứng duy nhất. Lõi xanh gợi ý dòng chống ẩm, nhưng nên đối chiếu với nhãn kiện, phiếu giao hàng và tài liệu kỹ thuật.
Những câu nên hỏi khi đến xưởng
Hỏi một cách cụ thể và bình thường; xưởng làm ăn nghiêm túc trả lời được ngay hoặc lấy tài liệu cho xem.
- Thùng tủ, cánh tủ, hậu tủ, đợt của tủ nhà mình dùng dòng ván nào, độ dày bao nhiêu?
- Phần nào là dòng chống ẩm, phần nào ván thường? Khoang chậu dùng gì?
- Dòng ván này có mức phát thải theo tiêu chuẩn nào, có tài liệu hay phiếu thử nghiệm không?
- Bề mặt cánh là melamine, laminate hay acrylic, mã màu gì? Chỉ cạnh loại gì, dày bao nhiêu, dán máy hay tay?
- Có thể cho xem các tấm ván đã cắt của tủ nhà mình trước khi dán cạnh không?
- Phụ kiện bản lề, ray loại nào, có ghi trong báo giá không?
- Nếu ván đang dùng hết hàng, xưởng thay bằng loại tương đương thì có báo trước và ghi lại không?
Câu cuối rất quan trọng: thay ván tương đương đôi khi là chuyện bình thường vì nguồn hàng, nhưng phải được báo và đồng ý trước, ghi bằng chữ.
Những chỗ dễ gây nhầm, không phải lúc nào cũng là gian dối
Hậu tủ và đáy ngăn kéo gần như luôn dùng ván mỏng khác loại với thùng tủ. Thấy hậu tủ là HDF mỏng trong khi báo giá ghi "MDF chống ẩm" thì trước hết xem bản bóc tách có ghi riêng phần hậu không. Đây là cách làm phổ biến và hợp lý.
Một tủ có thể dùng nhiều loại ván theo vị trí: khoang chậu plywood, tủ dưới MDF chống ẩm, tủ trên MFC. Nếu báo giá ghi theo từng phần thì đúng là như vậy; nếu báo giá chỉ ghi một dòng chung thì đây là lúc hỏi rõ và ghi bổ sung.
Màu lõi chống ẩm khác nhau tuỳ nhà sản xuất, không phải lúc nào cũng xanh lá đậm; có loại xanh nhạt, có loại màu khác. Ngược lại, lõi có màu xanh do nguyên liệu hay keo cũng có thể gây nhầm. Vì thế, màu lõi chỉ là dấu hiệu đầu tiên, giấy tờ mới là căn cứ.
Ván phủ sẵn từ nhà máy (như MFC) và ván do xưởng tự dán bề mặt (như MDF dán laminate) có mép và dấu khác nhau. Xưởng dán bề mặt tại chỗ thường không còn dấu in nhà máy trên mặt, nhưng có thể còn ở mép hoặc trên kiện ván thô.
Ván tốt và ván kém nhìn khác nhau ở đâu
Mặt cắt. Ván tốt có mặt cắt đều, chắc, không có lỗ rỗng lớn, mép cắt sắc gọn. Ván dăm kém có lớp giữa thưa, dăm to, nhiều lỗ, bóp nhẹ ở mép đã vụn. MDF kém có thể thấy lớp giữa xốp hơn hai mặt.
Bề mặt. Mặt phủ đều, không có điểm rỗ, không có bọt khí, vân in sắc nét. Nhìn xiên dưới ánh sáng thấy mặt phẳng, không gợn sóng.
Độ phẳng tấm. Tấm ván để đứng tựa vào giá hoặc nằm trên mặt phẳng không cong vênh rõ. Ván cong từ lúc chưa cắt sẽ làm cánh tủ vênh sau này.
Mùi. Ván mới đều có mùi, nhưng mùi hăng nồng, cay mắt khi đứng gần kiện ván là dấu hiệu nên hỏi kỹ về mức phát thải.
Mép bị ẩm trong kho. Ván để ở kho ẩm, sát nền, có thể đã hút ẩm phồng nhẹ ở mép trước khi cắt. Nhìn các tấm dưới cùng của chồng ván và mép ngoài cùng.
Ghi vào giấy tờ để có căn cứ
Mọi điều đã hỏi và đã thống nhất nên nằm trong báo giá chi tiết và hợp đồng: tên dòng ván, độ dày, bề mặt, mã màu cho từng hạng mục; loại chỉ cạnh; phụ kiện; điều khoản về thay vật liệu tương đương. Ảnh chụp các tấm ván đã cắt ở xưởng, có đánh số theo bản vẽ, là tư liệu tốt để lưu cùng hợp đồng.
Báo giá ghi theo kiểu "ván MDF chống ẩm phủ melamine, dày tương đương mười tám ly, thùng tủ dưới" rõ ràng hơn nhiều so với "gỗ công nghiệp cao cấp". Nếu báo giá đang ghi chung chung, đề nghị xưởng ghi lại chi tiết; đây là đề nghị bình thường, xưởng nghiêm túc sẽ không ngại.
Khi nghiệm thu, đối chiếu từng hạng mục với giấy tờ, xem mặt cắt ở lỗ khoan, mép hậu, khoang chậu. Thấy khác thì ghi vào biên bản và trao đổi với xưởng; phần lớn trường hợp được giải quyết bằng một cuộc nói chuyện rõ ràng.
Nếu nghiệm thu phát hiện một phần dùng ván khác báo giá, hai bên có thể thống nhất thay tấm đó, điều chỉnh giá theo vật liệu thực tế, hoặc chấp nhận nếu loại thay thế tương đương và chủ nhà đồng ý; điều quan trọng là ghi lại cách giải quyết bằng chữ.
Giữ lại một mẩu ván thừa của mỗi loại (nhiều xưởng sẵn lòng đưa) cùng tấm mẫu màu. Sau này cần sửa, thay cánh, làm thêm món đồng bộ, mẩu ván này giúp tìm đúng loại và đúng màu.
Đi xem xưởng: thái độ và thời điểm
Đi xem xưởng không phải để kiểm tra người khác mà để hiểu tủ nhà mình được làm thế nào. Hẹn trước, đi vào giờ xưởng làm việc, đi giày kín, không chạm vào máy đang chạy, và đứng ở chỗ thợ chỉ. Xưởng mộc có bụi và tiếng ồn; đeo khẩu trang và không đưa trẻ nhỏ theo.
Nên mang theo bản vẽ và báo giá khi đi, để đối chiếu ngay tại chỗ: tấm nào là cánh, tấm nào là thùng, mã màu nào. Hỏi thợ đánh số các tấm thế nào để biết tấm nào thuộc tủ nhà mình. Những câu hỏi cụ thể như vậy giúp buổi xem xưởng có ích hơn nhiều so với đi một vòng nhìn chung chung.
Thời điểm tốt nhất là khi ván của tủ nhà mình đã cắt và đang dán cạnh, khoan lỗ; lúc này nhìn được lõi, cạnh, lỗ khoan và hỏi được nhiều nhất. Ghé lần nữa khi tủ đã lắp thử ở xưởng (nếu xưởng có lắp thử) để xem tổng thể trước khi chở về nhà.
Xưởng Mộc Sài Gòn sẵn lòng đón anh chị ghé xem các tấm ván của tủ nhà mình trong lúc sản xuất; gửi hình mẫu và hẹn lịch qua Zalo hoặc form báo giá trên trang chủ.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao phân biệt MDF và ván dăm khi đã phủ mặt?
Nhìn mặt cắt ở mép ván, lỗ khoan bản lề hoặc lỗ cam: MDF có lõi sợi mịn đồng màu, ván dăm có hai lớp ngoài dăm nhỏ và lớp giữa dăm to thưa. Nhấc thử hai tấm cùng cỡ, MDF thường nặng hơn.
Lõi xanh có chắc chắn là ván chống ẩm không?
Lõi xanh là dấu hiệu nhận biết thường dùng cho dòng chống ẩm, nhưng không phải bằng chứng duy nhất. Nên đối chiếu nhãn kiện ván, phiếu giao hàng, tài liệu kỹ thuật của dòng ván và ghi rõ tên dòng ván trong báo giá.
Hậu tủ khác loại ván với thùng tủ có phải bị làm ẩu không?
Không. Hậu tủ và đáy ngăn kéo thường dùng ván mỏng như HDF hoặc MDF mỏng, đây là cách làm phổ biến và hợp lý. Chỉ cần xem bản bóc tách có ghi riêng phần hậu và hậu được lắp chắc vào rãnh hoặc vít đều.
Có nên tự đến xưởng xem ván không?
Nên, nếu xưởng cho phép. Lúc ván đã cắt và đang dán cạnh là thời điểm nhìn được lõi rõ nhất. Hẹn trước, đi giày kín, đeo khẩu trang, không chạm máy và hỏi một cách hợp tác. Chụp ảnh các tấm ván để lưu cùng hợp đồng.
Xưởng thay ván khác vì hết hàng thì sao?
Có thể xảy ra vì nguồn hàng. Điều quan trọng là xưởng báo trước, nói rõ loại thay thế, và được chủ nhà đồng ý bằng chữ. Nên có điều khoản này trong hợp đồng để hai bên cùng rõ ràng.
Có nên giữ lại mẩu ván thừa không?
Nên. Một mẩu ván thừa của mỗi loại kèm tấm mẫu màu giúp sau này sửa, thay cánh hay làm thêm món đồng bộ tìm đúng loại và đúng màu. Nhiều xưởng sẵn lòng đưa nếu chủ nhà hỏi.