Melamine, Laminate, Acrylic: ba bề mặt phủ ván phổ biến khác nhau ra sao

Melamine là lớp giấy trang trí tẩm keo melamine, ép nhiệt thẳng lên mặt ván (thường là MFC hoặc MDF); Laminate là tấm vật liệu nhiều lớp giấy tẩm nhựa ép dưới áp suất cao thành tấm dày hơn, sau đó mới dán lên cốt ván; Acrylic là lớp nhựa trong hoặc màu có độ bóng cao dán lên cốt MDF. Melamine gọn và đủ bền cho đa số tủ; Laminate chịu trầy, chịu va đập, chịu nhiệt tốt hơn; Acrylic đẹp bóng gương nhưng lộ vết xước mảnh và dấu tay.

Ba bề mặt này chiếm phần lớn cánh tủ gỗ công nghiệp hiện nay. Chọn sai không làm tủ hỏng ngay, nhưng làm tủ xuống vẻ nhanh hơn hoặc tốn công lau chùi hơn mong đợi. Bài dưới đây so cấu tạo, độ bền, cách thi công cạnh, cách lau và gợi ý chọn theo từng vị trí trong nhà.

Melamine: lớp giấy ép thẳng lên ván

Melamine là cách phủ bề mặt phổ biến nhất. Một lớp giấy in màu hoặc in vân gỗ, vân đá được tẩm keo melamine, đặt lên mặt ván rồi ép nóng; keo chảy ra, đông cứng, gắn giấy vào ván và tạo thành lớp mặt cứng, kín. Ván MFC chính là ván dăm đã được phủ melamine theo cách này ngay tại nhà máy.

Chất lượng melamine phụ thuộc lượng keo, độ dày giấy và nhiệt, áp lực ép. Melamine tốt có mặt đều, không có điểm rỗ, vân in sắc nét, chịu được lau nhiều lần mà không mòn màu ở chỗ hay chạm như quanh tay nắm. Melamine kém thì sau một thời gian, mép cánh quanh tay nắm bắt đầu bạc màu.

Lớp melamine mỏng, nên nó theo sát mặt ván bên dưới: ván phẳng thì mặt phẳng, ván có gợn thì mặt cũng gợn. Bề mặt chịu trầy ở mức vừa, chịu nhiệt ở mức vừa, lau bằng khăn ẩm dễ dàng. Có nhiều kiểu hoàn thiện: mờ, sần vân gỗ (vân nổi theo đường vân in), bóng nhẹ.

Melamine chỉ phủ được trên mặt phẳng; cạnh ván phải dán chỉ cạnh riêng. Không uốn cong được, không phủ lên chi tiết phay hoa văn. Khi bị trầy sâu hay sứt mẻ, sửa khó vì lớp mặt mỏng và liền với ván.

Laminate: tấm nhiều lớp ép áp suất cao

Laminate dùng trong nội thất (thường gọi đầy đủ là HPL, laminate áp suất cao) được làm từ nhiều lớp giấy kraft tẩm nhựa, một lớp giấy trang trí và thường thêm một lớp phủ trong suốt ở trên, tất cả ép dưới nhiệt và áp suất cao thành một tấm mỏng nhưng cứng. Tấm laminate này sau đó được dán lên cốt ván (MDF, MFC, plywood) bằng keo.

Vì dày hơn và đặc hơn lớp melamine, laminate chịu trầy xước, va đập, nhiệt và mài mòn tốt hơn. Đó là lý do nó hay được dùng cho mặt bàn, quầy, cánh tủ bếp, chỗ va chạm nhiều. Có rất nhiều mẫu: màu trơn, vân gỗ, vân đá, vân kim loại, mặt mờ, mặt sần, mặt bóng.

Một số loại laminate uốn được theo cạnh bo tròn (gọi là laminate postforming), cho phép làm mặt bàn, cánh tủ có cạnh bo liền không có đường chỉ. Laminate cắt ra có mép lộ lớp nâu đen của giấy kraft ở cạnh; nếu không dán chỉ cạnh cùng màu, đường mép tối này có thể lộ ra, một số người thích để lộ như một chi tiết, số khác thì không.

Acrylic: bề mặt bóng gương

Acrylic dùng cho cánh tủ là lớp nhựa có độ bóng cao, nhiều màu, thường được dán sẵn lên tấm MDF tại nhà máy hoặc dán tại xưởng. Mặt Acrylic bóng như gương, màu sâu, phản chiếu ánh sáng, làm căn bếp, căn phòng trông sáng và hiện đại. Cũng có Acrylic mờ cho người thích màu sâu nhưng không thích bóng.

Điểm yếu của Acrylic bóng là lộ: lộ dấu tay, lộ vết nước khô, lộ bụi, và lộ những vết xước mảnh do lau bằng khăn có cát bụi hay miếng chà nhám. Màu càng đậm, các dấu này càng rõ. Acrylic cũng không chịu nhiệt cao trực tiếp, nên cánh sát lò nướng, sát bếp nấu cần khoảng cách hoặc tấm chắn.

Acrylic dán lên cốt MDF cũng cần cân bằng hai mặt: cánh chỉ phủ acrylic một mặt, mặt trong để trơn hoặc phủ loại khác quá mỏng, có thể cong nhẹ theo thời gian khi độ ẩm thay đổi. Xưởng thường phủ mặt trong bằng melamine hoặc lớp cân bằng; cánh cao như cánh tủ áo kịch trần càng cần chú ý.

Cạnh cánh Acrylic thường được dán chỉ acrylic cùng màu hoặc dán cạnh bằng công nghệ không đường keo để trông liền khối. Mặt Acrylic mới thường có lớp phim bảo vệ, chỉ nên bóc sau khi lắp xong để tránh trầy trong lúc thi công.

Cạnh và mối nối: chỗ lộ ra tủ làm kỹ hay không

Bề mặt đẹp đến đâu thì mắt người cũng nhìn vào cạnh và góc đầu tiên. Với melamine, cạnh dán chỉ nhựa cùng màu, đường keo mảnh, góc được bo nhẹ là dấu hiệu làm kỹ. Với laminate, cạnh có thể dán chỉ cùng màu, dán bằng chính dải laminate, hoặc uốn liền với loại uốn được; mỗi cách cho một vẻ khác nhau, nhưng đường nối phải khít, không hở, không lệch màu.

Với Acrylic, cạnh là phần khó nhất: chỉ cạnh phải trùng màu và trùng độ bóng với mặt, nếu không, đường cạnh sẽ hiện rõ như một khung viền. Một số xưởng dùng máy dán cạnh không đường keo cho cánh acrylic để cạnh trông liền với mặt; hỏi xưởng cách làm cạnh và xin xem một cánh mẫu đã làm.

Mối nối giữa hai tấm trên cùng một mặt (ví dụ vách ốp dài hơn khổ tấm) cũng khác nhau theo bề mặt: melamine và laminate vân gỗ cần sắp vân cho liền mạch, acrylic màu trơn cần hai tấm cùng lô để không lệch màu. Những chi tiết này nên được nói ra khi chốt mẫu, không đợi tới lúc lắp.

Những bề mặt khác hay được nhắc tới

Sơn bệt và sơn bóng trên MDF. Làm được mọi màu, phủ được cánh phay hoa văn, nhưng tốn công nhiều lớp, cần xưởng sơn tốt; va chạm mạnh lộ vết, sửa được bằng dặm sơn.

Veneer gỗ tự nhiên. Lát gỗ thật dán lên cốt ván, sau đó sơn phủ; cho vân gỗ thật mà nhẹ và ổn định hơn gỗ nguyên tấm. Có bài riêng về veneer.

Tấm phủ phim nhựa (như PET). Lớp phim nhựa dán lên cốt MDF, hay có màu trơn mờ hoặc bóng, một số dòng được giới thiệu là ít bám vân tay. Đặc tính khác nhau nhiều theo dòng, nên xem mẫu thật và hỏi thông số.

Kính sơn màu, kính ốp. Không phải bề mặt ván nhưng hay dùng cho cánh tủ trên, ốp tường bếp; bóng, dễ lau, chịu nhiệt tốt, nặng và cần bản lề phù hợp.

Nhựa giả gỗ, tấm ốp định hình. Dùng nhiều cho ốp tường, ít dùng cho cánh tủ; chịu nước tốt nhưng cảm giác sờ khác gỗ, chất lượng tuỳ loại.

So sánh ba bề mặt

Bảng dưới là nhận xét chung; mỗi dòng sản phẩm khác nhau về độ dày, độ cứng mặt và màu sắc, nên khi chọn hãy xem mẫu thật và hỏi thông số.

Không có bề mặt nào tốt nhất cho mọi chỗ. Nhiều bộ tủ dùng melamine cho thùng và mặt trong, laminate hoặc acrylic cho cánh, như vậy chi phí dồn vào phần nhìn thấy và chạm vào nhiều nhất.

Chọn theo vị trí và thói quen của nhà

Tủ bếp nhà nấu nhiều. Laminate mặt mờ hoặc sần chịu được dầu mỡ, lau chùi thường xuyên, va chạm của nồi niêu. Acrylic bóng đẹp nhưng cần lau đúng cách và chấp nhận lộ dấu tay.

Tủ áo, tủ phòng ngủ. Melamine đủ bền và có rất nhiều màu, vân. Muốn cánh bóng cho phòng sáng, Acrylic dùng tốt vì ít va chạm hơn bếp.

Mặt bàn làm việc, bàn học. Laminate chịu trầy do kéo đồ, chịu tì tay, chịu nhiệt của cốc nóng tốt hơn. Melamine mặt bàn dùng được nhưng nhanh lộ vết trầy ở chỗ đặt chuột, khuỷu tay.

Nhà có trẻ nhỏ. Bề mặt mờ, vân gỗ ít lộ vết bẩn, dễ lau bút màu. Acrylic bóng màu đậm sẽ đầy dấu tay nhỏ chỉ sau một buổi chiều.

Nhà cho thuê, homestay. Laminate và melamine bền với nhiều người dùng, dễ thay cánh khi hỏng. Acrylic đẹp khi chụp ảnh nhưng xuống vẻ nhanh nếu khách lau không đúng cách.

Lau chùi từng loại cho đúng

Melamine và Laminate lau bằng khăn mềm ẩm, nước rửa chén pha loãng khi có dầu mỡ, sau đó lau khô. Tránh miếng chà nhám, bột cọ, dung môi mạnh. Mặt sần vân gỗ có thể giữ bụi bẩn trong các rãnh vân, dùng bàn chải lông mềm chải nhẹ theo chiều vân.

Acrylic cần nhẹ tay hơn: dùng khăn sợi nhỏ mềm, sạch, phủi bụi trước rồi mới lau ẩm, để hạt bụi không bị kéo đi làm xước. Tránh cồn đậm đặc và dung môi làm mờ mặt nhựa. Vết xước rất mảnh trên một số loại acrylic có thể đánh mờ bớt bằng dung dịch đánh bóng chuyên dụng cho nhựa, nhưng nên thử ở góc khuất trước.

Không đặt nồi, chảo vừa nhấc khỏi bếp lên mặt melamine, acrylic; laminate chịu nhiệt tốt hơn nhưng cũng nên dùng miếng lót. Vết cháy, vết phồng do nhiệt trên các bề mặt này gần như không sửa được.

Với cả ba loại, nước đọng ở mép cánh và chỗ tiếp giáp chỉ cạnh là kẻ thù chung, vì nước vào cốt ván từ đó chứ không từ mặt. Lau khô mép cánh dưới tủ bếp, quanh tay nắm sau khi nấu nướng là thói quen đáng giữ.

Khi chọn bề mặt, anh chị có thể xin xưởng mẫu nhỏ của ba loại để thử tại nhà: chạm tay, nhỏ nước, cào nhẹ bằng chìa khoá ở góc mẫu. Xưởng Mộc Sài Gòn có mẫu bề mặt và nhận yêu cầu qua Zalo hoặc form báo giá; trong bản bóc tách, bề mặt từng phần được ghi riêng để so.

Câu hỏi thường gặp

Melamine và Laminate cái nào bền hơn?

Laminate thường bền hơn về chịu trầy, va đập và nhiệt vì là tấm nhiều lớp ép áp suất cao, dày hơn lớp melamine. Melamine đủ bền cho thùng tủ, tủ áo, kệ ít va chạm. Mặt bàn, quầy, cánh tủ bếp nhà nấu nhiều nên ưu tiên laminate.

Acrylic có dễ trầy không?

Acrylic bóng dễ lộ vết xước mảnh hơn melamine và laminate, nhất là khi lau bằng khăn có cát bụi hay miếng chà. Lau bằng khăn sợi nhỏ mềm, phủi bụi trước khi lau ẩm, tránh dung môi mạnh sẽ giữ mặt bóng lâu hơn.

Tủ bếp nên dùng Acrylic hay Laminate?

Nhà nấu nhiều, nhiều dầu mỡ, nhiều va chạm thường hợp laminate mặt mờ hoặc sần. Acrylic hợp với người thích bếp bóng sáng, nấu vừa phải và chịu lau đúng cách. Có thể kết hợp: tủ dưới laminate, tủ trên acrylic.

MFC có phải là melamine không?

MFC là ván dăm đã phủ melamine hai mặt tại nhà máy. Melamine là tên lớp bề mặt, có thể phủ lên ván dăm hoặc MDF. Vì vậy nói "tủ melamine" thường là nói bề mặt, còn cốt ván bên dưới phải hỏi riêng.

Vì sao cạnh cánh laminate có đường viền tối?

Laminate gồm nhiều lớp giấy kraft màu nâu đen bên dưới lớp trang trí. Khi cắt ra, mép lộ các lớp này thành đường tối. Muốn không thấy, dán chỉ cạnh cùng màu; một số thiết kế cố ý để lộ đường tối này làm chi tiết.

Bề mặt nào ít lộ dấu tay nhất?

Bề mặt mờ, sần vân gỗ của melamine và laminate ít lộ dấu tay nhất. Acrylic bóng, nhất là màu đậm, lộ dấu tay và vết nước rõ nhất. Nhà có trẻ nhỏ hoặc ngại lau chùi nên ưu tiên mặt mờ, tông vừa.