HDF là ván sợi gỗ mật độ cao: làm cùng nguyên lý với MDF nhưng ép đặc hơn, nên cứng hơn, chắc hơn, bề mặt chịu va đập tốt hơn và nặng hơn ở cùng độ dày. Trong nội thất gia đình, HDF hay gặp nhất ở bốn chỗ: tấm hậu tủ và đáy ngăn kéo (dạng tấm mỏng), cốt của sàn gỗ công nghiệp, cánh cửa thông phòng ép khuôn, và một số dòng ván chịu ẩm cho tủ bếp.
Nhiều người chỉ nghe tới HDF khi chọn sàn gỗ hay cửa phòng, ít khi để ý nó đang nằm ngay sau lưng tủ áo của mình. Bài dưới đây giải thích HDF khác MDF ở đâu, dùng cho phần nào của đồ gỗ, khi nào cần hỏi kỹ, và những hiểu lầm thường gặp về cái tên "chống ẩm" của HDF.
HDF khác MDF ở đâu
Cả HDF và MDF đều là ván sợi: gỗ được nghiền thành sợi, trộn keo, ép nóng. Khác nhau ở mật độ: HDF được ép đặc hơn, khối lượng trên một đơn vị thể tích lớn hơn. Ranh giới giữa hai loại theo mật độ được các tiêu chuẩn và nhà sản xuất quy định khác nhau, nên trong thực tế người ta gọi theo tên dòng sản phẩm hơn là theo một con số cố định.
Mật độ cao đem lại mấy hệ quả. Ván cứng hơn, ít uốn hơn ở cùng độ dày, nên làm được tấm mỏng mà vẫn đủ cứng. Bề mặt chịu va đập và chịu lực nén tốt hơn, nên hợp làm cốt sàn chịu bước chân. Ván nặng hơn, khó cắt khoan hơn một chút, và hút nước chậm hơn ván sợi thưa, dù vẫn không phải vật liệu chịu ngâm.
Ngược lại, ván rất đặc thì giữ vít ở cạnh không hẳn tốt hơn, vì vít to bắt vào cạnh ván mỏng dễ làm tách. Đó là lý do HDF dạng tấm mỏng thường được ghép vào rãnh hoặc bắt bằng đinh, vít nhỏ vào mặt, không làm chi tiết chịu liên kết chính của thùng tủ.
HDF trong một chiếc tủ: hậu tủ và đáy ngăn kéo
Hậu tủ. Tấm hậu không chịu tải lớn nhưng giữ cho thùng tủ vuông góc, không bị xô lệch. HDF mỏng cứng, phẳng, nhẹ vừa phải, nên là vật liệu hậu tủ phổ biến. Hậu được lắp vào rãnh phay sẵn ở các vách hoặc bắt vít ra phía sau.
Đáy ngăn kéo. Đáy ngăn kéo chịu đồ đặt lên và chịu lực khi kéo ra đóng vào. HDF mỏng đủ cứng cho ngăn kéo cỡ vừa; ngăn kéo rộng chứa đồ nặng như xoong nồi, chén đĩa thì nên dùng đáy dày hơn hoặc ván khác.
Mặt trong cánh, tấm lót. Đôi khi HDF mỏng được dùng làm tấm lót, tấm ốp mặt trong tủ, ô kệ nhỏ.
Chỗ cần lưu ý. Hậu tủ HDF mỏng mà áp sát tường ẩm sẽ hút ẩm và cong. Tủ sát tường ngoài, tường nhà vệ sinh nên có khe thoáng giữa hậu và tường, hoặc dùng hậu dày hơn, chống ẩm.
Hậu tủ không phải chỗ treo đồ nặng. Bắt kệ, móc treo nặng vào hậu mỏng là sai chỗ; tải phải đi vào vách tủ hoặc vào tường phía sau qua thanh treo.
HDF làm cốt sàn gỗ công nghiệp
Sàn gỗ công nghiệp phổ biến (thường gọi sàn laminate) có cấu tạo nhiều lớp: lớp phủ chống mài mòn trong suốt ở trên cùng, lớp giấy trang trí in vân gỗ, cốt ván HDF ở giữa, và lớp cân bằng ở mặt dưới. Cốt HDF được chọn vì đặc, cứng, chịu lực nén của bước chân, chân bàn ghế và giữ được hèm khoá ở cạnh tấm.
Độ chịu mài mòn của mặt sàn được phân hạng theo tiêu chuẩn (ở châu Âu là các cấp AC trong EN 13329); còn khả năng chịu ẩm của sàn phụ thuộc nhiều vào cốt HDF và cách xử lý hèm. Sàn nhà ở khu vực ẩm, tầng trệt nhà phố hay lau nhà nhiều nước nên hỏi kỹ dòng cốt chịu ẩm và cách thi công lớp lót chống ẩm.
Mép cắt của tấm sàn và hèm khoá là chỗ nước ngấm vào cốt HDF nhanh nhất. Lau nhà bằng khăn vắt kỹ, không đổ nước trực tiếp, lau khô ngay khi đổ nước là cách giữ sàn lâu. Sàn ở cạnh cửa ban công, cạnh bếp, cửa nhà vệ sinh là nơi hay phồng hèm trước tiên.
Phần sàn thuộc về thợ sàn, nhưng nó liên quan tới đồ gỗ ở hai chỗ: tủ đóng sát sàn gỗ cần chừa khe giãn nở của sàn (sàn gỗ công nghiệp nở ra co vào theo độ ẩm, không được đè tủ nặng chết lên), và nẹp chân tủ phải che được khe đó. Nên quyết định đóng tủ trước hay lát sàn trước, và bàn với cả hai bên thợ.
Cửa HDF ép khuôn: cửa thông phòng phổ biến
Nhiều căn hộ ở TP.HCM được bàn giao với cửa thông phòng dạng HDF ép khuôn: hai tấm HDF mỏng được ép nóng thành hình có các ô, gờ nổi, dán lên khung xương, bên trong lót vật liệu giấy tổ ong hoặc ván, rồi sơn hoặc phủ mặt. Loại cửa này nhẹ, giá vừa phải, mặt có hoa văn đều, ít cong vênh so với cửa gỗ tự nhiên.
Điểm yếu của cửa HDF ép khuôn là mặt mỏng, va mạnh có thể lõm hoặc thủng, và cửa phòng tắm gặp nước thường xuyên ở chân dễ phồng. Cửa phòng tắm vì vậy hay dùng vật liệu khác như nhựa composite, nhôm kính.
Cửa HDF ép khuôn bị lõm, trầy nhẹ có thể dặm sơn; bị thủng hay phồng chân thì thường phải thay cánh. Khi mua cánh thay thế, mang theo số đo cánh cũ và ảnh bản lề, khoá để đặt đúng cỡ và vị trí khoét.
Khi làm đồ gỗ đồng bộ với cửa, cần biết cửa nhà mình là loại gì để chọn màu và kiểu nẹp cho hợp. Cửa HDF sơn sẵn trắng hay vân gỗ khó sơn lại màu khác cho đẹp; nếu muốn đổi màu cửa, thường thay cánh hoặc dán phủ mặt bằng vật liệu khác.
Nhận biết HDF trong đồ gỗ nhà mình
Muốn biết tủ nhà mình có dùng HDF ở đâu, nhìn mặt sau tủ và đáy ngăn kéo. Tấm hậu mỏng, cứng, mặt trong thường phủ màu trắng hoặc cùng màu thùng tủ, mặt ngoài có thể là màu nâu sợi gỗ mịn; gõ vào nghe tiếng đanh chứ không bộp. Đáy ngăn kéo mỏng, cứng, cắm trong rãnh ở bốn vách ngăn kéo cũng thường là HDF.
Nhìn mép cắt: HDF lõi đặc, màu nâu đậm hơn MDF thường, mịn, không thấy dăm. So với MDF cùng độ dày, cầm một mẩu HDF sẽ thấy nặng tay hơn. Sàn gỗ công nghiệp nhìn ở hèm khoá sẽ thấy cốt HDF đặc ngay dưới lớp mặt.
Biết vật liệu của từng phần giúp anh chị xử lý đúng khi có chuyện: tấm hậu HDF cong vì ẩm thì thay tấm hậu là đủ, không phải thay cả tủ; đáy ngăn kéo võng thì thay đáy dày hơn và giảm đồ nặng; sàn phồng hèm thì gọi thợ sàn kiểm tra nguồn nước, không phải thợ mộc.
Gia công HDF: cắt, khoan, bắt vít khác ván thường
HDF đặc và cứng nên mũi khoan, lưỡi cưa mòn nhanh hơn, và khoan sai lực dễ làm mép lỗ sứt. Bắt vít vào HDF mỏng cần khoan mồi trước và dùng vít nhỏ, không siết quá tay, nếu không đầu vít xoáy lỗ hoặc làm tấm nứt. Ở xưởng có máy, việc cắt và khoan HDF được làm chính xác; tại công trình, thợ cần dụng cụ sắc và kinh nghiệm.
Hậu tủ HDF lắp đúng cách thường nằm trong rãnh phay ở bốn cạnh thùng tủ hoặc được bắt bằng nhiều vít nhỏ đều nhau quanh chu vi. Hậu chỉ đóng vài cây đinh ở góc sẽ không giữ được thùng tủ vuông, tủ dễ bị xô lệch khi đẩy, cánh lâu ngày lệch khe.
Đối với các dòng ván mật độ cao dày dùng làm thùng tủ, liên kết cam chốt và chén bản lề cần khoan đúng chiều sâu, đúng mũi; đây là việc của máy khoan ở xưởng. Đó cũng là lý do nên để xưởng sản xuất trọn thùng tủ ở xưởng, công trình chỉ lắp ráp và cân chỉnh.
Hiểu lầm và thực tế về HDF
Tên gọi HDF hay được dùng trong quảng cáo theo nhiều nghĩa. Bảng dưới gỡ vài hiểu lầm hay gặp.
| Hiểu lầm | Thực tế |
|---|---|
| HDF là ván chống nước | HDF đặc nên hút nước chậm hơn MDF thường, nhưng vẫn là ván sợi gỗ; chống ẩm thật sự phụ thuộc keo, phụ gia của từng dòng |
| HDF lúc nào cũng tốt hơn MDF | Cứng và đặc hơn, nhưng nặng hơn, khó gia công hơn; với thùng tủ phẳng ở chỗ khô, MDF hay MFC đủ dùng |
| Hậu tủ HDF là làm ẩu, ăn bớt | HDF mỏng là vật liệu hậu tủ thông dụng và hợp lý; chỉ cần lắp vào rãnh chắc, có khe thoáng ở chỗ ẩm |
| Sàn cốt HDF nào cũng như nhau | Cốt sàn khác nhau về mật độ, khả năng chịu ẩm, hèm khoá; phải xem thông số của từng dòng |
| Ván HDF dày nào cũng gọi là siêu chống ẩm | Tên thương mại không thay được thông số trương nở và tài liệu thử nghiệm |
Nguyên tắc chung với mọi tên gọi gỗ công nghiệp: tên gọi để nhận diện, thông số mới để quyết định.
HDF chống ẩm cho tủ bếp: hỏi gì
Trên thị trường có các dòng ván mật độ cao được giới thiệu cho tủ bếp, tủ lavabo nhờ chịu ẩm tốt hơn. Đây có thể là lựa chọn tốt cho thùng tủ dưới, nhưng nên hỏi rõ ba điều: thông số trương nở chiều dày theo tiêu chuẩn nào, mức phát thải formaldehyde của dòng đó, và xưởng có kinh nghiệm gia công loại ván nặng, đặc này không (khoan bản lề, bắt cam chốt trên ván rất đặc cần mũi khoan và lực siết phù hợp).
Cũng như mọi ván dùng keo, ván mật độ cao có các mức phát thải formaldehyde khác nhau tuỳ dòng. Ván càng đặc thì lượng keo trong một tấm càng đáng kể, nên đừng bỏ qua câu hỏi này chỉ vì tủ bếp là chỗ thoáng.
Ván mật độ cao nặng hơn, nên tủ dưới làm bằng loại này sẽ nặng hơn khi vận chuyển, đưa lên thang máy, và tủ treo làm bằng nó sẽ đặt thêm tải lên tường. Thường người ta dùng cho tủ dưới, còn tủ trên dùng ván nhẹ hơn.
Dù dùng loại ván nào, nguyên tắc chống nước cho tủ bếp vẫn giữ nguyên: dán cạnh kín mọi mép ở vùng ướt, bịt lõi ở lỗ ống nước, chân tủ chịu nước, khoang chậu có khay hứng. Xưởng Mộc Sài Gòn ghi rõ loại ván từng phần trong bản bóc tách; anh chị gửi hình mẫu qua Zalo hoặc form báo giá để xưởng tư vấn dòng ván hợp với bếp nhà mình.
Câu hỏi thường gặp
HDF và MDF khác nhau thế nào?
Cả hai là ván sợi gỗ ép keo. HDF được ép đặc hơn nên cứng, chắc, chịu va đập tốt hơn và nặng hơn ở cùng độ dày. MDF nhẹ hơn, dễ gia công, phay, sơn hơn. Mỗi loại hợp với những phần khác nhau của đồ gỗ.
Hậu tủ làm bằng HDF có ổn không?
Ổn. HDF mỏng cứng và phẳng, là vật liệu hậu tủ thông dụng, giúp thùng tủ vuông góc. Hậu nên lắp vào rãnh hoặc bắt vít chắc; tủ sát tường ẩm cần khe thoáng giữa hậu và tường để hậu không cong.
HDF có chống nước không?
HDF đặc nên hút nước chậm hơn MDF thường, nhưng vẫn là ván sợi gỗ, ngâm nước sẽ phồng. Một số dòng HDF được làm chống ẩm nhờ keo và phụ gia; muốn biết phải xem thông số trương nở và tài liệu của dòng đó.
Cửa HDF ép khuôn có bền không?
Bền cho cửa thông phòng trong nhà, nhẹ, ít cong vênh. Mặt cửa mỏng nên va mạnh có thể lõm, và chân cửa gặp nước thường xuyên dễ phồng, vì vậy cửa phòng tắm thường dùng vật liệu khác như nhựa composite hoặc nhôm kính.
Đóng tủ trên sàn gỗ công nghiệp cốt HDF cần lưu ý gì?
Sàn gỗ công nghiệp co giãn theo độ ẩm và cần khe giãn nở ở mép. Tủ nặng không nên đè chết lên sàn làm sàn không giãn được. Bàn trước với thợ sàn và thợ mộc nên lát sàn trước hay đóng tủ trước, và nẹp chân tủ che khe thế nào.
Ngăn kéo đáy HDF có chịu được xoong nồi không?
Đáy HDF mỏng đủ cho ngăn kéo cỡ vừa chứa đồ nhẹ. Ngăn kéo rộng chứa xoong nồi, chén đĩa nặng nên dùng đáy dày hơn hoặc ván khác, kèm ray chịu tải, để đáy không võng và không bung khỏi rãnh.