Phần dưới cùng của tủ bếp, tủ áo, tủ giày nên được nâng khỏi sàn bằng chân tủ điều chỉnh được độ cao, bên ngoài che bằng nẹp chân (len chân) làm từ vật liệu chịu nước như nhôm, nhựa hoặc ván chống ẩm dán kín cạnh, gắn bằng kẹp để tháo ra được. Cách làm này giữ đáy tủ không chạm nước lau nhà, cho phép cân tủ thẳng trên sàn không phẳng, và mở ra vệ sinh được. Đặt đáy tủ ván trực tiếp xuống sàn là nguyên nhân hay gặp nhất khiến tủ phồng chân sau vài mùa.
Khi đi xem tủ mẫu, ít ai cúi xuống nhìn chân tủ. Nhưng khi tủ hỏng, chân tủ lại thường là chỗ hỏng đầu tiên: nẹp chân phồng, đáy tủ mục, cạnh dưới cánh bong chỉ. Lý do đơn giản là phần thấp nhất của tủ gặp nước mỗi ngày, từ cây lau nhà, nước tràn từ chậu, nước từ máy giặt, máy rửa bát. Bài này nói về phần ít được chú ý đó.
Ba cách đặt tủ xuống sàn
Cách thứ nhất là đặt thùng tủ trực tiếp xuống sàn, đáy tủ chạm gạch. Cách này đơn giản, rẻ, nhưng đáy và chân vách tủ hút nước lau sàn liên tục; sàn không phẳng thì tủ nghiêng, cánh lệch; muốn chêm cho thẳng phải dùng miếng kê tạm bợ. Ở tủ bếp và tủ giày, đây là cách nên tránh.
Cách thứ hai là làm bệ: một khung hoặc bệ xây, bệ gỗ cao vài phân, tủ đặt lên bệ. Bệ xây có lợi là chắc, không sợ nước nếu ốp gạch; bất lợi là cố định, khó vệ sinh dưới gầm, khó điều chỉnh. Bệ gỗ ván thì vẫn gặp vấn đề nước như cách thứ nhất.
Cách thứ ba, phổ biến ở tủ đóng hiện đại, là dùng chân tủ nhựa hoặc kim loại điều chỉnh được độ cao, bắt vào đáy thùng. Thùng tủ nằm cách sàn một khoảng, không chạm nước. Phía trước che bằng nẹp chân gắn kẹp vào các chân. Sàn lệch thì vặn chân cho tủ thẳng; cần vệ sinh dưới gầm thì tháo nẹp ra.
Chân tủ điều chỉnh: những gì cần biết
Vật liệu. Chân nhựa kỹ thuật phổ biến vì không gỉ, chịu tải khá, giá hợp lý. Chân kim loại dùng khi tải nặng hoặc khi chân lộ ra ngoài như một phần thiết kế. Ở khu ướt, tránh chân sắt mạ kém vì gỉ.
Tải trọng. Mỗi chân có tải trọng riêng. Tủ bếp dưới chịu cả mặt đá, xoong nồi, chậu rửa đầy nước; số chân và khoảng cách giữa chúng phải đủ để đáy tủ không võng. Thường mỗi thùng tủ có bốn chân, thùng rộng hoặc dưới chậu đá nặng thì thêm chân giữa.
Khoảng điều chỉnh. Chân cho phép vặn lên xuống trong một khoảng. Sàn mới lát phẳng thì dư dả; sàn cũ lệch nhiều có thể vượt khoảng điều chỉnh, lúc đó cần xử lý sàn hoặc dùng chân dài hơn.
Đế chân. Đế chân bằng nhựa có thể trượt trên gạch bóng khi kéo ngăn nặng. Tủ bếp được bắt cố định vào tường và vào nhau nên ít bị; tủ đứng riêng như tủ giày, tủ áo nên có đế chống trượt hoặc cố định vào tường.
Nẹp chân: che cho đẹp và chặn nước
Nẹp chân là tấm chạy dọc phía trước, che khoảng hở giữa đáy tủ và sàn. Nó che chân tủ, ngăn bụi và đồ rơi lọt xuống gầm, và tạo khoảng lõm để mũi chân đứng sát tủ khi nấu. Vì nằm sát sàn, nẹp chân là bộ phận ăn nước lau nhà nhiều nhất.
Vật liệu nẹp chân quyết định độ bền. Nẹp nhôm định hình không sợ nước, lau dễ, có gioăng cao su ở mép dưới chặn nước. Nẹp nhựa cũng chịu nước, nhiều màu. Nẹp ván chống ẩm cùng màu cánh tủ nhìn liền mạch nhất, nhưng phải dán kín cạnh dưới cẩn thận, có gioăng cao su chặn nước, nếu không mép dưới sẽ hút nước và phồng.
Nẹp chân gắn bằng kẹp nhựa bám vào chân tủ, kéo ra được khi cần. Đây là điều quan trọng: gầm tủ bếp là nơi rơi vụn thức ăn, gián và chuột thích trú; tháo được nẹp mới vệ sinh và phun thuốc được. Nẹp bắn đinh chết vào thùng tủ là bịt kín một nơi bẩn không ai chạm tới.
Ở những chỗ có thiết bị như máy rửa bát, nẹp chân phải cắt và chừa đúng theo thiết bị; một số tủ lạnh âm tủ cần khe thoáng ở nẹp chân để tản nhiệt. Chi tiết này thường ghi trong hướng dẫn lắp của thiết bị.
Chọn nẹp chân theo vị trí
Mỗi khu trong nhà gặp nước theo cách khác nhau, nên nẹp chân cũng có thể khác. Bảng dưới là gợi ý chung:
| Vị trí | Nước tới từ đâu | Nẹp chân thường hợp | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Tủ bếp dưới | Lau nhà, nước tràn từ chậu, rò máy rửa bát | Nhôm hoặc nhựa có gioăng; ván chống ẩm dán kín | Khu chậu rửa là ưu tiên số một |
| Tủ giày lối vào | Giày dép ướt mưa, lau nhà | Nhôm, nhựa hoặc tủ treo hở chân | Hở chân giúp thoáng và lau dễ |
| Tủ áo phòng ngủ | Lau nhà, ít nước | Ván cùng màu, dán kín cạnh dưới | Có thể làm chân lộ kiểu trang trí |
| Tủ lavabo | Nước thường xuyên | Tủ treo tường, không chạm sàn | Hạn chế tối đa phần chạm sàn |
| Tủ giặt, khu máy giặt | Nước rò, nước xả | Nhôm, nhựa hoặc tủ treo | Chừa lối kiểm tra ống |
Nhiều nhà chọn tủ treo tường hở chân cho tủ giày và tủ lavabo: tủ không chạm sàn nên không ăn nước, lau nhà quét thẳng qua gầm. Cách này cần tường chắc và bát treo chịu lực đúng loại.
Tủ treo hở chân: khi nào nên chọn
Thay vì đặt xuống sàn, một số tủ được treo hẳn lên tường, để hở một khoảng dưới gầm. Tủ lavabo, tủ giày, tủ dưới tivi, tủ bếp ở bếp nhỏ đều có thể làm kiểu này. Lợi ích rõ nhất là chân tủ không bao giờ chạm nước lau nhà, robot hút bụi chạy được qua gầm, phòng nhìn rộng hơn vì sàn liền mạch.
Điều kiện là tường phải đủ chắc để chịu tải. Tường gạch đặc, tường bê tông bắt bát treo bằng vít nở phù hợp thì yên tâm; tường gạch rỗng, vách thạch cao cần giải pháp riêng như khung gia cố bên trong. Bát treo có loại điều chỉnh được để cân tủ cho thẳng. Tủ treo chịu tải nặng như tủ bếp dưới có mặt đá thì cần tính kỹ hơn nhiều, phần lớn trường hợp vẫn nên có chân.
Khoảng hở dưới tủ treo cần đủ để lau chùi thoải mái; quá thấp thì bụi tụ mà cây lau không vào được. Đèn hắt dưới gầm tủ treo cũng là một cách tạo ánh sáng đêm đẹp mắt.
Chân lộ kiểu trang trí cho tủ áo, kệ tivi
Không phải tủ nào cũng giấu chân. Tủ áo đứng riêng, kệ tivi, tủ trang trí, tủ đầu giường có thể dùng chân lộ bằng gỗ tự nhiên hoặc kim loại, nâng tủ lên một khoảng, tạo dáng nhẹ nhàng. Kiểu này hợp phòng khách, phòng ngủ ít nước hơn bếp.
Chân lộ phải đủ chắc với tải trọng và chống rung khi kéo ngăn, mở cánh. Chân gỗ bắt vào đáy tủ qua bát kim loại và bu lông chắc hơn chỉ bắt vít vào mép ván. Đầu chân tiếp xúc sàn nên có đệm nỉ hoặc cao su để không xước sàn và không trượt.
Tủ cao đứng trên chân mảnh có trọng tâm cao hơn, dễ lật hơn tủ đặt sát sàn. Với tủ áo cao và nhà có trẻ nhỏ, dù có chân đẹp vẫn cần bắt thêm ke chống lật vào tường.
Chân lộ cũng làm gầm tủ thành chỗ bụi tụ dễ thấy. Khoảng hở dưới tủ nên đủ cao để cây lau nhà hay robot hút bụi đi qua, hoặc đủ thấp để bụi khó lọt vào; khoảng lưng chừng là khó lau nhất.
Sàn không phẳng và tường không vuông
Ở nhà phố cũ và cả căn hộ mới, sàn hiếm khi phẳng tuyệt đối trên chiều dài cả dãy tủ bếp; có chỗ cao chỗ thấp vài li tới vài phân. Nếu tủ đặt thẳng xuống sàn, mặt đá sẽ nghiêng, cánh tủ khe không đều, ngăn kéo tự trôi. Chân điều chỉnh giải quyết việc này: thợ dùng thước nivô cân từng thùng, vặn chân cho mặt trên của cả dãy cùng một cao độ.
Sau khi cân, khoảng hở dưới đáy tủ chỗ cao chỗ thấp khác nhau. Nẹp chân có khi phải cắt theo đường sàn để khít, hoặc dùng gioăng cao su mềm ở mép dưới để bù chênh nhỏ. Khe hở dưới nẹp chân lớn là chỗ nước và gián lọt vào.
Tường không vuông cũng ảnh hưởng tới phần dưới: tủ đặt sát tường nghiêng sẽ có khe ở chân hoặc ở đỉnh. Thợ thường để một khe nhỏ phía sau rồi che bằng nẹp, không ép tủ dính sát tường lệch.
Chống ẩm từ sàn: những việc nhỏ đáng làm
Dán kín cạnh dưới của mọi tấm ván gần sàn: vách hông thùng, đáy thùng, mép dưới cánh, nẹp chân. Cạnh ván không dán là cửa cho nước vào lõi. Với khoang chậu, đặt thêm khay hứng nước hoặc tấm lót chống nước ở đáy khoang.
Tránh để cây lau nhà sũng nước quét sát chân tủ mỗi ngày; vắt khô cây lau ở khu bếp. Nếu nhà hay lau bằng nhiều nước, nẹp chân nhôm có gioăng là lựa chọn an toàn hơn ván.
Kiểm tra định kỳ dưới gầm tủ khoang chậu và tủ cạnh máy rửa bát, máy giặt: tháo nẹp chân, soi đèn xem có vệt nước, mùi ẩm, rêu mốc không. Rò nước nhỏ dưới chậu có thể chảy âm thầm xuống gầm nhiều tuần trước khi thấy ở ngoài.
Ở khu máy rửa bát và máy giặt đặt âm trong tủ, đặt thêm khay hứng hoặc tấm chống nước dưới thiết bị nếu hướng dẫn lắp cho phép. Các ống cấp xả nối chắc, có kẹp; ống mềm nên được kiểm tra khi thấy phồng, nứt. Một cái ống xả tuột trong lúc máy chạy có thể làm ngập gầm cả dãy tủ.
Kiểm tra khi lắp và nghiệm thu
Phần chân tủ khó sửa sau khi đã lắp mặt đá, nên kiểm tra ngay khi lắp:
- Thùng tủ có nằm trên chân, không chạm sàn ở chỗ nào.
- Mặt trên dãy tủ dưới thẳng, đặt thước nivô không lệch, trước khi đặt mặt đá.
- Mỗi thùng đủ số chân, thùng dưới chậu đá có thêm chân giữa.
- Nẹp chân tháo ra được bằng tay, lắp lại khít; mép dưới có gioăng hoặc dán kín.
- Cạnh dưới các tấm ván gần sàn được dán chỉ kín.
- Khe giữa nẹp chân và sàn nhỏ, đều.
Nếu xưởng dự định đặt tủ trực tiếp xuống sàn hoặc bắn đinh nẹp chân chết, nên hỏi lý do và đề nghị phương án chân điều chỉnh, nẹp tháo được.
Sau vài tháng dùng, nhất là khi qua một mùa mưa, nên tháo nẹp chân kiểm tra lần đầu: chân có lún, có gỉ không, đáy tủ có vệt nước không. Phát hiện sớm thì chỉ cần chỉnh chân, siết ống nước, việc nhẹ hơn nhiều so với để tới khi đáy tủ đã phồng.
Câu hỏi thường gặp
Chân tủ bếp nên cao bao nhiêu?
Khoảng cách từ sàn tới đáy tủ thường đủ để chân không ngấm nước và có chỗ cho mũi chân đứng sát tủ, đồng thời phải khớp với chiều cao mặt bếp mong muốn. Xưởng sẽ tính từ chiều cao người nấu chính và độ dày mặt đá.
Nẹp chân tủ bếp bằng ván có bị phồng không?
Có thể phồng nếu mép dưới không dán kín và hay gặp nước lau nhà. Dùng ván chống ẩm, dán kín mọi cạnh, gắn gioăng cao su ở mép dưới sẽ bền hơn nhiều. Nhà lau sàn nhiều nước nên cân nhắc nẹp nhôm hoặc nhựa.
Vì sao nẹp chân nên tháo ra được?
Để vệ sinh gầm tủ, kiểm tra rò nước dưới chậu, xử lý côn trùng và chỉnh lại chân tủ khi cần. Nẹp đóng đinh chết bịt kín một khoảng bẩn không ai chạm tới và khó phát hiện rò nước.
Tủ giày có nên làm hở chân không?
Tủ giày treo tường hở chân rất hợp: thoáng khí, giày ướt không làm ẩm chân tủ, lau nhà dễ. Cần tường đủ chắc và bát treo đúng tải. Nếu tủ đặt sàn, nên có chân và nẹp chịu nước.
Sàn nhà lệch nhiều có đóng tủ bếp được không?
Được trong khoảng điều chỉnh của chân tủ. Sàn lệch quá nhiều nên xử lý sàn trước, hoặc dùng chân dài hơn và nẹp chân cắt theo đường sàn. Thợ cần cân bằng nivô từng thùng trước khi lắp mặt đá.
Chân tủ nhựa có bền không?
Chân nhựa kỹ thuật dùng cho tủ bếp chịu tải tốt, không gỉ, bền lâu trong môi trường ẩm. Điều quan trọng là đủ số chân cho tải trọng và đặt đúng vị trí dưới vách chịu lực.