Đèn LED trong tủ: đèn hắt, đèn cảm biến, nguồn điện và chỗ đặt bộ đổi nguồn

Đèn LED trong tủ thường là dây LED điện áp thấp đặt trong thanh nhôm có tấm khuếch tán, lấy điện qua một bộ đổi nguồn từ điện lưới. Có ba cách bật: công tắc thường, cảm biến cửa (mở cánh là sáng) và cảm biến chuyển động hoặc vẫy tay. Điều quan trọng nhất không nằm ở loại đèn mà ở khâu điện: phải chừa ổ cắm hoặc đầu dây trước khi đóng tủ, đặt bộ đổi nguồn ở chỗ thoáng, mở được để thay, tránh xa nước, và dây đi trong rãnh gọn, không bị kẹp khi đóng cánh.

Đèn trong tủ là phụ kiện được nhiều chủ nhà thích nhất sau khi dùng: tủ áo mở ra thấy rõ màu quần áo, tủ bếp dưới tủ trên chiếu sáng mặt bếp khi thái rau, kệ trang trí tối nay có điểm nhấn. Nhưng cũng là phụ kiện hay bị làm vội nhất, vì nó nằm giữa hai nghề: thợ mộc và thợ điện. Bài này giúp anh chị bàn trước với cả hai bên để đèn đẹp, an toàn và dễ sửa.

Đèn đặt ở đâu thì có ích

Dưới tủ bếp trên. Chiếu xuống mặt bếp, nơi đèn trần thường bị chính người nấu che bóng. Đây là vị trí đèn tủ có ích nhất trong nhà; nên đặt sát mép trước của đáy tủ trên để ánh sáng rơi lên mặt đá chứ không rọi vào tường.

Trong tủ áo. Dọc mép trên hoặc dọc hai bên vách, chiếu xuống thanh treo và ngăn. Giúp chọn quần áo lúc sáng sớm hay tối muộn mà không bật đèn phòng làm thức người ngủ cạnh.

Trong kệ trang trí, tủ kính, tủ rượu. Đèn hắt từ trên xuống hoặc từ phía sau làm nổi đồ trưng bày. Ở đây đèn mang tính trang trí, chọn ánh sáng ấm và độ sáng vừa.

Ngăn kéo sâu, khoang tủ góc. Đèn cảm biến kéo ra là sáng giúp thấy đồ ở đáy, góc trong. Hữu ích ở tủ đồ khô, ngăn xoong nồi.

Hắt chân tủ, hắt nóc tủ. Đèn hắt dưới chân tủ bếp hay trên nóc tủ áo tạo ánh sáng nền, làm tủ như nổi lên. Dùng làm đèn ngủ, đèn đi đêm trong bếp.

Dây LED, thanh nhôm và tấm khuếch tán

Dây LED là dải mạch mỏng gắn các chip đèn nhỏ, có thể cắt theo đoạn. Dán trần dây lên ván thì nhìn thấy từng chấm sáng, nhiệt tản kém, dây dễ bong. Cách làm đúng là đặt dây trong thanh nhôm định hình, phía trên đậy tấm khuếch tán mờ. Thanh nhôm giúp tản nhiệt, giữ dây thẳng; tấm mờ làm ánh sáng thành một vệt liền, không chói.

Thanh nhôm có loại gắn nổi trên mặt ván và loại âm vào rãnh phay sẵn. Loại âm gọn và đẹp hơn nhưng phải phay rãnh từ xưởng, đúng vị trí, đúng kích thước thanh. Vì thế đèn âm phải chốt từ bản vẽ, không thể quyết sau khi tủ đã lắp.

Ánh sáng có các tông vàng ấm, trắng trung tính và trắng lạnh. Tủ áo, phòng ngủ, kệ trang trí hợp ánh ấm hoặc trung tính; dưới tủ bếp trên nhiều nhà chọn trung tính để thấy đúng màu thực phẩm. Trong một không gian, đèn tủ nên cùng tông với đèn trần để không bị loang màu.

Cách bật đèn: công tắc hay cảm biến

Mỗi cách bật hợp với một kiểu tủ. Bảng dưới gợi ý theo tình huống thường gặp:

Với tủ áo, cảm biến cửa là lựa chọn được ưa chuộng vì không ai quên tắt đèn. Mỗi cánh hoặc mỗi cặp cánh cần cảm biến riêng nếu muốn khoang nào mở thì khoang đó sáng. Hỏi xưởng số cảm biến và vị trí trên bản vẽ.

Bộ đổi nguồn: đặt ở đâu

Dây LED trong tủ thường chạy điện áp thấp, nên cần một bộ đổi nguồn chuyển từ điện lưới xuống. Bộ này tỏa nhiệt khi làm việc và là bộ phận hay hỏng nhất trong hệ đèn. Vì vậy có ba nguyên tắc: đặt ở chỗ thoáng, không bọc kín trong hộc chật; đặt ở chỗ mở ra được để thay, không chôn sau vách tủ đã bắt vít chết; và đặt xa nguồn nước, xa bếp nấu.

Vị trí hay dùng là nóc tủ bếp trên phía sau tấm che, khoang trống ở nóc tủ áo, hoặc một hộc nhỏ có nắp tháo được. Ở tủ bếp, tránh đặt bộ nguồn trong khoang chậu rửa hay ngay trên máy hút mùi. Công suất bộ nguồn phải dư so với tổng công suất dây LED nối vào, chạy sát công suất thì nóng và hỏng sớm.

Nếu một bộ nguồn cấp cho nhiều đoạn đèn ở nhiều tủ, dây nối phải đi qua các vách bằng lỗ khoan có nút bịt, không kéo vắt ngang lòng tủ. Ghi lại vị trí bộ nguồn trên bản vẽ hoàn công hoặc chụp ảnh trước khi đóng tấm che, để lần sau thợ tìm ngay.

Phối hợp thợ mộc và thợ điện

Đèn tủ là chỗ hai đội phải gặp nhau đúng lúc. Thợ điện cần biết từ khi đi dây âm tường: chỗ nào cần ổ cắm hay đầu dây chờ cho đèn tủ, cao bao nhiêu, công tắc ở đâu. Thợ mộc cần biết từ bản vẽ: rãnh đèn ở đâu, lỗ đi dây ở đâu, hộc bộ nguồn ở đâu, cảm biến ở cánh nào.

Thứ tự hợp lý là: chốt vị trí đèn trên bản vẽ tủ, gửi cho thợ điện đi dây chờ, xưởng gia công tủ có sẵn rãnh và lỗ, lắp tủ, rồi đấu nối đèn và thử. Nếu đi dây sau khi tủ đã lắp, thường phải khoan thêm lỗ trên vách hậu, đi dây nổi hoặc kéo dây qua lòng tủ, vừa xấu vừa khó sửa.

Phần đấu nối vào điện lưới nên để thợ điện làm, kể cả khi xưởng mộc có thể làm. Ổ cắm, dây nguồn, cầu dao phải đúng tiết diện và an toàn; đặc biệt ở bếp có nước và nhiệt.

Lỗi lắp đèn tủ hay gặp

Những lỗi dưới đây xuất hiện nhiều ở đèn tủ, phần lớn tránh được nếu tính từ đầu:

• Dán dây LED trần không thanh nhôm, nhìn thấy chấm sáng phản chiếu trên mặt đá bóng, dây bong sau vài tháng vì nóng.
• Bộ nguồn bọc kín trong hộc chật, nóng và chết sớm; thay phải tháo cả vách.
• Dây điện kẹp ở khe cánh hay khe ngăn kéo, bị cứa dần mỗi lần đóng mở.
• Đèn dưới tủ trên đặt sát tường, ánh sáng rọi lên tường ốp thay vì mặt bếp, mặt kính ốp bóng còn gây chói.
• Cảm biến cửa đặt sai vị trí, đèn chập chờn hoặc không tắt khi đóng cánh.
• Không chừa lối thay thế: đoạn đèn hỏng nằm trong rãnh bị keo chết.

Khi nghiệm thu, bật thử mọi đoạn đèn, mở đóng từng cánh có cảm biến, sờ bộ nguồn sau một lúc chạy xem có nóng bất thường không, và hỏi xưởng nơi đặt bộ nguồn.

Đèn trong tủ áo: những chi tiết đáng tính

Trong tủ áo, đèn đặt ở mép trên phía trước lòng tủ chiếu xuống sẽ thấy rõ mặt trước quần áo treo; đặt sát vách hậu thì chỉ thấy lưng quần áo và bóng đổ. Với tủ sâu có thanh treo, nhiều xưởng gắn thanh treo có đèn tích hợp, ánh sáng rọi thẳng xuống từng móc áo.

Tủ áo nhiều khoang, mỗi khoang một cánh, thì mỗi khoang cần đoạn đèn riêng và cảm biến riêng. Dây giữa các khoang đi qua lỗ khoan trên vách ở góc trên phía sau, có nút bịt, không vắt qua thanh treo. Ngăn kéo trong tủ áo có thể gắn đèn cảm biến chuyển động nhỏ chạy pin, đỡ phải kéo dây vào ngăn di động.

Đèn trong tủ có gương cánh trong giúp soi gương rõ hơn vào buổi tối. Ánh sáng cần đều và đủ để thấy đúng màu da, màu quần áo; đèn quá vàng hay quá lạnh làm màu lệch. Nếu phòng ngủ có người ngủ sớm, đèn tủ là cách thay đồ mà không phải bật đèn trần.

Bảo trì và thay đèn

Đèn LED tuổi thọ dài nhưng không vĩnh viễn; bộ nguồn thường hỏng trước dây đèn. Dấu hiệu bộ nguồn yếu là đèn nhấp nháy, sáng yếu dần, hoặc lúc sáng lúc không. Thay bộ nguồn cùng điện áp, công suất bằng hoặc lớn hơn là đèn chạy lại. Vì vậy chỗ đặt bộ nguồn mở được là điều kiện để sửa nhanh.

Khi một đoạn dây LED hỏng, có thể thay đoạn đó nếu thanh nhôm mở được tấm khuếch tán. Dây trong thanh nhôm dán bằng băng keo hai mặt mỏng dễ gỡ hơn dán keo chết. Lau tấm khuếch tán định kỳ vì bụi, dầu mỡ bám làm đèn tối đi, nhất là dưới tủ bếp trên.

Ghi lại loại dây LED, điện áp, tông màu đã dùng. Thay một đoạn mà khác tông màu với đoạn bên cạnh là thấy ngay sự chênh lệch.

Nếu đèn tủ dùng cảm biến, khi đèn không sáng hãy thử theo thứ tự: nguồn điện có vào không, bộ nguồn có đèn báo không, cảm biến có bị lệch so với cánh không, cuối cùng mới tới dây đèn. Kiểm tra theo thứ tự này giúp tìm đúng chỗ hỏng mà không phải tháo hết.

An toàn và tiết kiệm điện

Đèn LED tiêu thụ ít điện và ít nóng so với đèn sợi đốt, nhưng vẫn cần an toàn: thanh nhôm tản nhiệt, bộ nguồn đủ công suất, dây đúng tiết diện, mối nối có vỏ bọc. Không để đèn trong tủ áo cháy sáng suốt khi tủ đóng, vì nhiệt tích tụ trong không gian kín; cảm biến cửa giải quyết việc này.

Ở khu ẩm như tủ lavabo, tủ dưới chậu, nếu cần đèn thì dùng loại có cấp bảo vệ chống nước phù hợp và bộ nguồn đặt ngoài khu ẩm. Tủ có trẻ nhỏ, đảm bảo dây và đầu nối không lộ ra ở tầm với của trẻ.

Khi đi vắng dài ngày, có thể ngắt nguồn đèn tủ ở công tắc tổng hoặc rút ổ cắm bộ nguồn, vừa đỡ điện chờ vừa giảm rủi ro.

Một điều nên làm ngay khi lắp là dán nhãn hoặc ghi chú công tắc, cầu dao nào cấp điện cho đèn tủ. Khi cần sửa, người trong nhà hay thợ ngắt đúng nguồn ngay, không phải dò từng cái. Nếu đèn tủ dùng chung ổ cắm với thiết bị khác trong bếp, nên tách riêng để không quá tải một ổ.

Câu hỏi thường gặp

Đèn LED trong tủ có nóng không?

Dây LED tỏa nhiệt ít, nhưng nếu dán trần lên ván và chạy lâu trong tủ kín thì vẫn ấm. Đặt trong thanh nhôm và dùng cảm biến cửa để đèn chỉ sáng khi mở tủ giúp đèn bền và an toàn hơn. Bộ đổi nguồn mới là phần cần chỗ thoáng.

Có lắp đèn tủ sau khi đã đóng tủ được không?

Được với loại thanh nhôm gắn nổi và dây đi nổi, nhưng thường kém gọn hơn và phải khoan thêm lỗ. Đèn âm rãnh, đèn dưới tủ trên với dây giấu kín nên chốt từ bản vẽ và chừa điện chờ từ khi làm điện.

Bộ đổi nguồn đèn LED đặt ở đâu là tốt?

Ở chỗ thoáng, mở ra được để thay, xa nước và xa bếp nấu, ví dụ nóc tủ trên sau tấm che có thể tháo, hoặc hộc nhỏ có nắp. Không chôn sau vách bắt vít chết, không đặt trong khoang chậu rửa.

Đèn cảm biến cửa có hay hỏng không?

Cảm biến chất lượng ổn định thì bền; lỗi hay gặp là đặt sai vị trí so với cánh, cánh lệch theo thời gian làm cảm biến không nhận. Khi đèn chập chờn, thử chỉnh lại bản lề hoặc vị trí cảm biến trước khi thay.

Nên chọn ánh sáng vàng hay trắng cho tủ bếp?

Dưới tủ bếp trên nhiều nhà chọn ánh trắng trung tính để thấy đúng màu thực phẩm khi nấu. Tủ trang trí, tủ áo hợp ánh ấm hơn. Nên đồng bộ tông đèn tủ với đèn trần trong cùng một không gian.

Đèn tủ có tốn điện nhiều không?

Dây LED tiêu thụ ít điện, nhất là khi bật bằng cảm biến chỉ sáng lúc mở tủ. Phần đáng để ý là bộ nguồn luôn cắm điện có điện chờ nhỏ; đi vắng lâu có thể ngắt ở công tắc.