Muốn lò nướng, máy rửa bát, tủ lạnh lắp vừa và chạy bền trong tủ bếp, anh chị phải chọn đúng mẫu thiết bị trước khi xưởng cắt ván, lấy bản vẽ lắp đặt của nhà sản xuất, rồi đưa ba thứ cho xưởng: kích thước khoang lọt lòng, khe thoáng bắt buộc và vị trí ổ điện, ống nước. Thiếu một trong ba, thiết bị hoặc không lọt, hoặc lọt mà chạy nóng.
Lỗi hay gặp nhất không nằm ở tay nghề thợ mộc mà ở thứ tự: chủ nhà chốt tủ trước, định "để sau mua máy rồi tính", đến khi mua thì máy rộng hơn khoang vài phân hoặc ổ điện nằm đúng sau lưng máy. Lúc đó lựa chọn chỉ còn là đổi máy hoặc cắt sửa tủ, và cắt sửa tủ đã lắp hiếm khi đẹp.
Bài này nói từng loại thiết bị hay âm tủ ở bếp gia đình, những số đo phải có, và các câu nên hỏi người bán máy lẫn người làm tủ. Con số kích thước cụ thể luôn lấy theo tài liệu của mẫu máy anh chị chọn.
Vì sao phải chọn máy trước, đóng tủ sau
Thiết bị âm tủ không có một kích thước chung cho mọi hãng. Hai lò nướng cùng ghi "âm tủ, 60 cm" có thể cần khoang sâu khác nhau, khe thoáng ở vị trí khác nhau, ổ điện đặt khác nhau. Máy rửa bát âm toàn phần có loại cần cánh gỗ gắn theo kiểu trượt, có loại gắn cố định, chiều cao chân chỉnh được trong những khoảng khác nhau. Tủ lạnh thì còn khác nhiều hơn.
Mỗi mẫu máy âm tủ thường có một bản vẽ lắp đặt: hình vẽ khoang tủ với kích thước lọt lòng tối thiểu và tối đa, khe thoáng phía trên, phía sau hoặc phía dưới, vị trí đề nghị cho ổ cắm, đường cấp thoát nước. Bản vẽ này có trong sách hướng dẫn hoặc trang tài liệu của nhà sản xuất. Đây là thứ quan trọng nhất anh chị có thể đưa cho xưởng, quan trọng hơn ảnh đẹp của chiếc máy.
Nếu chưa chốt được máy cụ thể, ít nhất hãy chốt loại máy và khổ máy (ví dụ máy rửa bát âm toàn phần khổ rộng thông dụng), rồi nhờ xưởng làm khoang theo khoảng lọt lòng phổ biến của nhóm đó, đồng thời ghi rõ trong biên bản rằng thiết bị sẽ được chọn trong khoảng đó. Cách này rủi ro hơn nhưng vẫn tốt hơn không có gì.
Lò nướng và lò vi sóng âm tủ
Hai vị trí phổ biến: dưới mặt bếp hoặc trong tủ cao. Lò đặt dưới bếp nấu tiết kiệm chỗ, nhưng người dùng phải cúi khi lấy khay nóng. Lò đặt trong tủ cao ngang tầm ngực dễ nhìn món ăn, lấy khay an toàn hơn, nhưng tốn một khoang tủ cao. Nhà nướng thường xuyên thường chọn tủ cao.
Khe thoáng là bắt buộc, không phải tuỳ chọn. Lò nướng toả nhiệt ra thân tủ quanh nó. Bản vẽ lắp đặt chỉ rõ cần hở ở đâu: thường là khe phía sau, phía trên hoặc ở len chân. Bịt kín những khe này làm ván quanh lò nóng lên lâu ngày, chỉ cạnh bong và lò tự ngắt do quá nhiệt.
Cánh lò mở xuống cần chỗ đứng phía trước. Cánh lò mở ra chiếm một khoảng trước tủ. Đặt lò ở góc hoặc đối diện tủ khác quá gần thì cánh lò và cánh tủ đối diện chặn nhau, người đứng không có chỗ lùi khi lấy khay nóng.
Lò vi sóng âm tủ khác lò vi sóng để bàn. Lò vi sóng để bàn nhét vào khoang tủ thường thiếu chỗ thoát nhiệt vì nó được thiết kế để thoáng xung quanh. Nếu muốn đặt lò để bàn trong khoang, hãy làm khoang rộng dư theo hướng dẫn khe thoáng của chính máy đó, hoặc chọn loại lò có bộ khung âm tủ.
Máy rửa bát: âm toàn phần, bán âm và chuyện ống thoát
Máy rửa bát âm toàn phần nằm hẳn trong tủ, mặt trước được gắn một cánh cùng chất liệu với các cánh tủ khác, đóng lại nhìn như một khoang tủ bình thường. Máy bán âm để lộ bảng điều khiển ở mép trên. Máy độc lập có vỏ riêng, đặt dưới mặt đá được nếu đủ chiều cao. Khổ rộng của máy âm tủ hay gặp hai loại hẹp và rộng; bếp căn hộ nhỏ thường chọn khổ hẹp.
Vị trí tốt nhất cho máy rửa bát là ngay cạnh khoang chậu, vì máy dùng chung van cấp và nối ống thoát vào đường thoát của chậu. Đặt xa chậu nghĩa là ống thoát dài, dễ đọng nước và có mùi. Chiều cao khoang máy phụ thuộc chiều cao mặt bếp; mặt bếp làm thấp quá có thể không lọt máy, mặt bếp cao thì máy chỉnh chân lên được trong giới hạn. Chân máy chỉnh xong, len chân tủ ở khoang máy thường phải cắt riêng để không chặn cánh máy khi mở.
Cánh gỗ gắn lên máy âm toàn phần cần đủ nhẹ để bản lề máy chịu được; cánh quá nặng (gỗ tự nhiên dày, nhiều lớp phủ) làm cánh máy rơi mạnh khi mở. Mặt dưới mặt đá ở trên máy nên có tấm chắn hơi hoặc được dán kín, vì mỗi lần mở máy còn nóng, hơi nước bốc thẳng lên. Hai vách tủ hai bên máy nên dán chỉ cạnh kỹ, vì đây là chỗ hơi ẩm bám nhiều nhất sau khoang chậu.
Tủ lạnh: âm tủ thật hay chỉ là đặt vào hốc
Có hai chuyện khác nhau hay bị gọi chung là "tủ lạnh âm tủ". Một là tủ lạnh thiết kế riêng để âm tủ (loại built-in), có cánh gỗ gắn lên và đường thoát nhiệt tính sẵn qua khe len chân hoặc khe trên. Hai là tủ lạnh thường, đặt vào một hốc trong hàng tủ cho gọn. Loại thứ hai rất phổ biến ở căn hộ, và đây là chỗ hay làm sai.
Tủ lạnh thường toả nhiệt ra hai bên hông, phía sau hoặc phía trên, tuỳ thiết kế. Đặt nó vào hốc vừa khít, không chừa khe, máy nén phải chạy nhiều hơn, hông tủ nóng, ván quanh hốc khô và nứt chỉ cạnh, máy cũng hao điện và có thể giảm tuổi thọ. Sách hướng dẫn của tủ lạnh luôn ghi khe hở tối thiểu cần chừa; hốc nên làm rộng hơn thân máy ít nhất bằng khe đó, cộng thêm một ít để sau này đổi máy cỡ tương tự vẫn lọt.
Hai điều nữa hay bị quên: góc mở cánh và ống cấp nước. Tủ lạnh đặt sát tường phía bản lề, cánh mở ra chỉ được đến khoảng vuông góc thì có mẫu không kéo được ngăn rau ra hết. Tủ lạnh có làm đá tự động cần ống cấp nước và van khoá đặt ở chỗ với tới được, không phải phía sau tủ lạnh nặng hàng chục ký.
Bảng số đo cần gửi cho xưởng
Trước buổi chốt bản vẽ, anh chị có thể chuẩn bị một bảng như dưới đây cho từng thiết bị. Thông tin lấy từ tài liệu của mẫu máy đã chọn:
| Thiết bị | Số đo cần có | Câu nên hỏi người bán máy |
|---|---|---|
| Lò nướng âm | Rộng, cao, sâu khoang lọt lòng; khe thoáng; vị trí ổ cắm | Máy cần nguồn điện riêng không, công suất bao nhiêu? |
| Lò vi sóng | Khoang lọt lòng hoặc khe thoáng quanh máy để bàn | Có bộ khung âm tủ cho mẫu này không? |
| Máy rửa bát | Rộng, cao (khoảng chỉnh chân), sâu; kiểu gắn cánh | Cánh gỗ tối đa nặng bao nhiêu, gắn kiểu nào? |
| Tủ lạnh | Kích thước thân máy; khe hở hai bên, trên, sau; góc mở cánh | Máy toả nhiệt ở đâu, đặt trong hốc được không? |
| Bếp âm, hút mùi | Kích thước khoét đá; khoảng cách lắp hút mùi; ống thoát khí | Hút mùi cần ống ra ngoài hay chạy tuần hoàn? |
Các câu về điện như công suất, có cần mạch riêng hay không, nên chuyển cho thợ điện tính. Thợ mộc chỉ cần biết ổ cắm nằm ở đâu để chừa lỗ và để ổ không nằm ngay sau lưng máy.
Bếp từ, bếp gas và máy hút mùi cũng cần khoang đúng
Ngoài ba thiết bị lớn, bếp nấu âm và máy hút mùi cũng đòi hỏi tủ phải làm theo. Bếp từ âm có quạt tản nhiệt dưới mặt kính; khoang tủ bên dưới cần khe thoáng theo hướng dẫn, và nếu bên dưới là ngăn kéo thì giữa đáy bếp và ngăn kéo nên có khoảng hở hoặc tấm chắn để đồ trong ngăn không chặn đường gió. Bếp từ đặt trên lò nướng cần xem kỹ hướng dẫn của cả hai máy.
Bếp gas âm cần chỗ cho đường ống dẫn gas và van khoá dễ với. Ống dẫn gas đi trong tủ nên tránh chỗ dễ bị va, không bị kẹp gập khi đóng ngăn kéo, và việc lắp đặt, kiểm tra rò rỉ nên giao cho người có chuyên môn về gas. Bình gas đặt trong tủ dưới cần khoang thoáng, không đặt sát nguồn nhiệt; một số chung cư không cho dùng bình gas, nên hỏi trước.
Máy hút mùi âm tủ trên hoặc kiểu áp tường đều có kích thước lắp và khoảng cách tới mặt bếp riêng. Nếu máy có ống thoát khí ra ngoài, đường ống chạy trong tủ trên phải được tính trước, có khi làm tủ trên kế bên nông hơn để chừa ống. Máy chạy tuần hoàn thì cần chừa chỗ tháo lắp tấm lọc than để thay định kỳ.
Ổ điện, ống nước và chỗ chừa cho việc thay máy sau này
Thiết bị âm tủ sống cùng bộ tủ nhiều năm và có thể phải thay. Một vài nguyên tắc giúp việc lắp ban đầu và việc thay sau này đều dễ:
- Ổ cắm của thiết bị âm tủ nên đặt ở khoang kế bên hoặc ở vị trí bản vẽ máy chỉ định, sao cho rút phích được mà không phải kéo cả máy ra.
- Thiết bị công suất lớn như lò nướng, bếp từ nên được thợ điện tính mạch và dây riêng theo công suất máy; đừng cắm chung ổ chia.
- Van khoá nước cho máy rửa bát và tủ lạnh làm đá đặt ở chỗ mở cánh là với tới.
- Khoang làm theo khổ thông dụng của nhóm thiết bị thay vì ôm khít một mẫu máy, để sau này đổi máy cùng khổ không phải sửa tủ.
- Len chân tủ ở khoang thiết bị nên tháo được, vì khe thoáng và chân chỉnh máy thường nằm ở đó.
- Ghi lại mẫu máy, ngày lắp, kích thước khoang vào một tờ giấy dán trong cánh tủ hoặc lưu trong điện thoại cùng hợp đồng.
Xưởng Mộc Sài Gòn nhận bản vẽ lắp đặt thiết bị anh chị đã chọn, đưa vào bản vẽ tủ trước khi cắt ván; anh chị gửi tên mẫu máy và ảnh hiện trạng bếp qua Zalo hoặc form báo giá ở trang chủ.
Câu hỏi thường gặp
Chưa mua thiết bị thì có đóng tủ bếp trước được không?
Được nhưng rủi ro. Ít nhất nên chốt loại và khổ máy, để xưởng làm khoang theo khoảng lọt lòng phổ biến, và ghi rõ trong biên bản rằng máy mua sau phải nằm trong khoảng đó. Tốt nhất vẫn là chọn mẫu máy cụ thể trước khi xưởng cắt ván.
Đặt tủ lạnh thường vào hốc tủ có hại máy không?
Không hại nếu chừa đủ khe hở theo sách hướng dẫn của máy để thoát nhiệt. Hốc vừa khít không chừa khe làm máy nén chạy nhiều, hông máy nóng, tốn điện và ván quanh hốc dễ khô nứt. Nên làm hốc rộng dư một chút để sau này đổi máy cùng cỡ.
Máy rửa bát có nhất thiết phải đặt cạnh chậu không?
Không bắt buộc, nhưng đặt cạnh chậu thì ống cấp và ống thoát ngắn, ít đọng nước, ít mùi. Đặt xa chậu cần đi ống dài với độ dốc phù hợp, phức tạp hơn và khó sửa. Đa số bếp gia đình chọn vị trí ngay bên cạnh khoang chậu.
Lò nướng đặt dưới bếp nấu có an toàn không?
Nhiều bộ bếp âm và lò âm được thiết kế để đặt chồng như vậy, nhưng cần xem hướng dẫn của cả hai thiết bị về khoảng cách và thông gió. Bếp từ đặt trên lò nướng cũng cần khoảng thoáng cho quạt tản nhiệt của bếp. Đừng tự ghép hai thiết bị mà không đọc tài liệu.
Có cần mạch điện riêng cho lò nướng không?
Lò nướng và bếp từ là thiết bị công suất lớn. Việc có cần mạch riêng, dây cỡ nào, thiết bị bảo vệ nào phải do thợ điện tính theo công suất máy và hệ thống điện nhà. Thợ mộc chỉ chừa vị trí ổ cắm theo bản vẽ đã thống nhất.