Chọn cửa lùa khi khoảng trống trước tủ hẹp, giường hay bàn đặt sát, cánh mở ra sẽ vướng; chọn cửa mở khi trước tủ đủ chỗ cho cánh quay và người đứng, vì cửa mở cho thấy cả khoang cùng lúc, dễ chia ngăn, ít hỏng vặt. Nhà hay cần lấy đồ ở nhiều khoang cùng lúc thì cửa mở tiện hơn; phòng ngủ chật thì cửa lùa thường là lối thoát.
Đây là câu hỏi gần như chủ nhà nào đóng tủ áo cũng gặp. Câu trả lời ngắn nhất nằm ở một con số: khoảng trống trước tủ. Nhưng thói quen của nhà cũng quan trọng không kém: có người thích mở toang tủ ra chọn đồ, có người chỉ cần lấy nhanh một món ở một ngăn.
Bài này đi qua cách đo khoảng trống, so hai kiểu cửa khi dùng thật, rồi tới những chi tiết kỹ thuật quyết định độ bền: ray cửa lùa, bản lề cửa mở, cánh kính và gương.
Đo khoảng trống trước tủ trước khi chọn
Cánh tủ áo cửa mở thường rộng khoảng một gang tay rưỡi đến hai gang tay người lớn, tức vài chục phân. Khi mở, cánh quét một cung tròn bằng chiều rộng của nó; người đứng còn cần thêm chỗ phía trước cánh để nhìn vào và lấy đồ. Nếu giường, bàn làm việc hay cửa đi nằm trong khoảng đó, cánh sẽ va hoặc chỉ mở được một nửa.
Cách đo đơn giản: đánh dấu vị trí mặt tủ trên sàn, rồi đo từ đó tới mép giường, mép bàn, hoặc tới tường đối diện. So con số này với chiều rộng cánh dự kiến cộng thêm chỗ đứng. Nếu khoảng trống chỉ vừa bằng chiều rộng cánh, cửa mở vẫn dùng được nhưng mỗi lần lấy đồ phải đứng lách sang bên; nếu nhỏ hơn, cửa lùa gần như là lựa chọn bắt buộc.
Đừng quên những thứ di động: ghế ở bàn làm việc, nôi em bé, máy lọc không khí, quạt đứng. Phòng ngủ căn hộ hay có thêm những món này sau khi tủ đã lắp, và chúng thường đứng đúng vào chỗ cánh tủ cần quay.
Cửa lùa và cửa mở khi dùng hằng ngày
So sánh dưới đây dựa trên những điều người dùng thường nhận ra sau vài tháng, không chỉ lúc mới lắp:
| Tiêu chí | Cửa lùa | Cửa mở |
|---|---|---|
| Khoảng trống trước tủ | Gần như không cần | Cần đủ cho cánh quay và người đứng |
| Nhìn thấy đồ | Mỗi lần chỉ mở được một phần, cánh chồng lên phần kia | Mở hết các cánh là thấy toàn bộ |
| Chia ngăn bên trong | Phải căn ngăn kéo tránh vị trí cánh chồng | Tự do hơn, ngăn kéo đặt đâu cũng kéo được |
| Chiều sâu tủ | Thêm vài phân cho ray và cánh | Theo chiều sâu thùng tiêu chuẩn |
| Hỏng vặt | Ray bám bụi, bánh xe mòn, cánh lệch khỏi ray | Bản lề xệ, cần chỉnh định kỳ |
| Cảm giác phòng | Mặt tủ phẳng, gọn, hợp phòng nhỏ | Có thể làm tay nắm, đường chia cánh tạo nhịp |
Điểm mà nhiều người chỉ nhận ra sau khi dùng: với tủ cửa lùa hai cánh, lúc nào cũng có một nửa tủ bị che. Nếu thói quen của anh chị là mở tủ ra nhìn hết rồi mới chọn đồ, cửa lùa sẽ gây khó chịu hằng ngày.
Ray cửa lùa: chỗ quyết định cửa lùa bền hay hỏng
Ray treo trên hay ray đỡ dưới. Có hệ ray chịu tải chính ở trên (cánh treo), có hệ chịu tải ở dưới (cánh lăn trên ray sàn hoặc ray đáy tủ). Ray dưới chịu tải tốt cho cánh nặng nhưng rãnh ray hay kẹt bụi, tóc; ray trên giữ đáy tủ sạch hơn nhưng cần nóc tủ và điểm bắt chắc. Xưởng nên giải thích hệ nào phù hợp với kích thước và trọng lượng cánh.
Giảm chấn đầu ray. Bộ giảm chấn giúp cánh chậm lại và tự đóng êm ở cuối hành trình, không đập vào vách tủ. Với nhà có trẻ nhỏ, giảm chấn còn giảm nguy cơ kẹp tay.
Ray và bánh xe chọn theo tải cánh. Cánh có gương, kính, hay cánh gỗ dày nặng hơn nhiều cánh ván phủ thường. Bánh xe không đủ tải sẽ mòn nhanh, cánh xệ, lùa nặng. Khi báo giá, ray và bánh xe nên được ghi riêng loại và tải trọng.
Chỉnh được sau khi lắp. Sàn và trần có thể lún nhẹ theo thời gian; ray tốt cho phép chỉnh độ cao và độ thẳng cánh bằng vít chỉnh. Hỏi thợ cách chỉnh lúc nghiệm thu để tự làm khi cần.
Bản lề cửa mở: số lượng, loại và độ cao cánh
Cánh tủ áo cửa mở treo trên bản lề âm (loại bản lề chén khoét vào cánh). Cánh càng cao càng nặng thì càng cần nhiều bản lề; cánh cao gần trần thường cần nhiều hơn hai bản lề, bố trí đều để cánh không bị xệ một đầu. Bản lề giảm chấn giúp cánh đóng êm, không đập, là lựa chọn phổ biến cho tủ áo hiện nay.
Cánh rộng quá cũng là chuyện cần tránh. Cánh rộng mở ra chiếm nhiều chỗ, nặng hơn, bản lề chịu lực lớn hơn và dễ xệ. Tủ rộng thường được chia thành nhiều cánh hẹp hơn thay vì vài cánh lớn. Cánh tủ áo cửa mở có thể dùng thêm thanh chống cong vênh gắn mặt trong nếu cánh rất cao.
Góc mở của bản lề cũng ảnh hưởng tới việc dùng. Tủ đặt sát tường bên hông, cánh mở với góc nhỏ sẽ chặn ngăn kéo bên trong không kéo ra hết. Trong trường hợp này, xưởng có thể dùng bản lề góc mở lớn hơn hoặc thêm thanh bù ở cạnh tủ sát tường.
Nếu trong nhà có trẻ nhỏ, bản lề giảm chấn còn có thêm một lợi ích: cánh đóng chậm ở đoạn cuối nên ít khi kẹp ngón tay. Với cánh rất cao, có thể thêm nam châm hoặc chốt giữ ở mép dưới để cánh không bung ra khi tủ đầy đồ ép vào mặt trong cánh. Những chi tiết nhỏ này nên được ghi vào bản vẽ để không bị bỏ sót.
Cánh gương, cánh kính và tay nắm
Cánh gương toàn thân là lựa chọn phổ biến ở phòng ngủ nhỏ: vừa làm gương soi vừa làm phòng sáng, trông rộng hơn. Với cửa lùa, cánh gương thường được làm trên khung nhôm, phía sau có lớp phim an toàn để khi vỡ mảnh không văng ra. Gương nặng nên ray và bánh xe phải đủ tải. Một lưu ý thường bị bỏ qua: gương đặt đối diện cửa sổ hoặc đèn có thể gây chói khi nằm trên giường; hãy thử đứng ở các vị trí trong phòng trước khi chốt chỗ đặt gương.
Cánh kính mờ hoặc kính màu khung nhôm cho tủ nhẹ mắt, nhìn được lờ mờ đồ bên trong. Kính trong thì đồ bên trong phải luôn gọn gàng, nên hợp với phòng thay đồ hơn tủ phòng ngủ thường.
Tay nắm cửa lùa thường là tay nắm âm hoặc rãnh khoét trên cánh, vì tay nắm nổi sẽ va vào cánh còn lại khi hai cánh chồng nhau. Cửa mở thì tuỳ ý: tay nắm thanh dài, tay nắm âm, hoặc không tay nắm với bản lề nhấn mở. Tủ áo không tay nắm nhìn tối giản nhưng cánh hay bị bám dấu tay ở mép.
Tủ dài cả bức tường: bao nhiêu cánh, chia thế nào
Tủ chạy hết một bức tường phòng ngủ thường dài, chia thành nhiều cánh. Với cửa lùa, tủ dài có thể làm ba cánh trên hai hoặc ba đường ray; ba cánh cho phép mở hai phần ba hoặc một phần ba tủ tuỳ cách đẩy, linh hoạt hơn hai cánh lớn. Cánh lùa quá rộng thì nặng, khó đẩy, ray chịu tải lớn; cánh quá hẹp thì nhiều đường chồng, phần mở ra mỗi lần nhỏ.
Với cửa mở, tủ dài được chia thành nhiều cánh hẹp, mỗi cặp cánh ứng với một khoang bên trong. Lợi thế là có thể mở đúng khoang cần lấy, ví dụ chỉ mở hai cánh khoang treo áo sơ mi mà không cần mở cả tủ. Đường chia cánh nên trùng vách ngăn bên trong, để một cánh không phải che nửa khoang này nửa khoang kia.
Một cách kết hợp hay dùng ở phòng ngủ có giường đặt chính giữa: hai đầu tủ dùng cửa mở vì hai góc phòng còn khoảng trống, đoạn giữa đối diện giường dùng cửa lùa vì lối đi hẹp. Mặt tủ vẫn có thể nhìn liền mạch nếu dùng cùng vật liệu, cùng khe hở và cùng kiểu tay nắm âm.
Giữ cửa êm: vệ sinh ray, chỉnh bản lề
Cửa lùa êm hay nặng phụ thuộc nhiều vào ray có sạch không. Bụi, tóc, sợi vải rơi vào rãnh ray dưới làm bánh xe lăn không đều, kêu lạo xạo, lâu ngày mòn bánh. Mỗi lần dọn phòng, hút bụi rãnh ray bằng đầu hút nhỏ và lau bằng khăn khô là đủ. Không bôi dầu mỡ đặc vào ray, vì dầu giữ bụi lại thành một lớp sệt còn tệ hơn.
Bản lề cửa mở có vít chỉnh ba chiều: lên xuống, ra vào, sang trái phải. Khi thấy cánh lệch, khe giữa hai cánh không đều, hoặc cánh đóng không khít, thường chỉ cần tuốc nơ vít và vài phút chỉnh. Vặn từng chút, đóng thử, rồi vặn tiếp; vặn mạnh một lần dễ làm lệch sang hướng ngược lại.
Dấu hiệu cần gọi thợ: vít bản lề xoay trượt không ăn vào ván, cánh lùa trật khỏi ray nhiều lần dù đã đặt lại, bánh xe kêu dù ray sạch. Những trường hợp này thường là lỗ vít đã toác, ray cong hoặc bánh xe mòn, cần thay linh kiện đúng loại.
Lỗi hay gặp với từng loại cửa
Biết trước những lỗi này, anh chị có thể dặn xưởng ngay từ bản vẽ:
- Cửa lùa: ngăn kéo nằm đúng chỗ cánh chồng. Cánh ngoài che mất một phần ngăn kéo, kéo ra va cánh. Bản vẽ phải đặt ngăn kéo lệch khỏi vùng cánh chồng.
- Cửa lùa: ray dưới đặt sát sàn ẩm. Ray và bánh xe gặp nước lau nhà hay gỉ, kẹt. Ray đặt trên đáy tủ nâng khỏi sàn đỡ hơn.
- Cửa mở: cánh va vào đầu giường hoặc tab. Đo khoảng mở trên mặt bằng có cả giường, tab, bàn.
- Cửa mở: cánh cao chỉ hai bản lề. Sau một thời gian cánh xệ, đầu dưới quẹt sàn hoặc chạm cánh bên cạnh.
- Cả hai: không chừa ổ điện cho đèn tủ. Muốn thêm đèn cảm biến sau khi lắp phải đi dây nổi.
Phần lớn các lỗi trên giải quyết được ở bản vẽ, gần như không tốn thêm gì. Anh chị có thể gửi mặt bằng phòng ngủ có vị trí giường, bàn, cửa đi cho Xưởng Mộc Sài Gòn qua Zalo hoặc form báo giá ở trang chủ để được phác cả hai phương án cửa và so trên cùng mặt bằng.
Câu hỏi thường gặp
Tủ áo cửa lùa có hay hỏng không?
Cửa lùa dùng ray và bánh xe chất lượng phù hợp với tải cánh thì bền. Hỏng vặt thường do ray bám bụi, tóc, bánh xe không đủ tải hoặc cánh bị lệch khỏi ray vì đóng mạnh. Vệ sinh ray định kỳ và có giảm chấn đầu ray giúp cửa lùa dùng lâu.
Phòng ngủ nhỏ có nên làm tủ cửa mở không?
Được nếu khoảng trống trước tủ đủ cho cánh quay và người đứng. Có thể chia cánh hẹp để mỗi cánh quét một cung nhỏ hơn. Nếu giường đặt sát tủ và khoảng trống chỉ vừa lối đi, cửa lùa thường dễ sống hơn.
Tủ cửa lùa có cần sâu hơn tủ cửa mở không?
Thường có, vì ray đôi và hai cánh chồng nhau chiếm thêm vài phân phía trước thùng tủ. Nếu giữ nguyên chiều sâu tổng thì chiều sâu lòng tủ giảm, có thể không đủ cho móc treo áo. Nên kiểm tra chiều sâu lòng tủ trên bản vẽ.
Cánh gương tủ áo có an toàn với trẻ nhỏ không?
Gương cho tủ áo nên có lớp phim an toàn phía sau để khi vỡ mảnh không văng ra, gắn chắc trên cánh hoặc khung nhôm. Với nhà có trẻ nhỏ hay chạy nhảy, nên chọn gương có phim an toàn và cửa lùa có giảm chấn để giảm va đập.
Có thể kết hợp cửa lùa và cửa mở trong một tủ không?
Có thể. Ví dụ phần tủ sát giường dùng cửa lùa, phần ở góc còn trống dùng cửa mở, hoặc tầng trên cửa mở còn tầng dưới cửa lùa. Cần bản vẽ kỹ để hai hệ cửa không vướng nhau và mặt tủ vẫn nhìn liền mạch.