Xưởng mộc là nơi trực tiếp sản xuất đồ gỗ; showroom là nơi trưng bày, tư vấn và bán, có thể là của chính xưởng hoặc của một đơn vị đặt hàng lại từ nhiều xưởng khác. Khi đặt qua showroom độc lập, chi phí cuối cùng gồm cả phần sản xuất ở xưởng lẫn phần vận hành showroom như mặt bằng, mẫu trưng bày, đội ngũ bán hàng và thiết kế; khi đặt thẳng với xưởng, phần trung gian ít hơn, nhưng chủ nhà thường phải chủ động hơn về ý tưởng và thời gian. Không bên nào luôn tốt hơn; mỗi bên trả cho những dịch vụ khác nhau.
Bài này giải thích chi phí nội thất gỗ nằm ở những khâu nào để chủ nhà tự đánh giá, không nêu con số và không chê bên nào. Nhiều đơn vị vừa có xưởng vừa có showroom; điều đáng hỏi là đồ của mình được sản xuất ở đâu và ai chịu trách nhiệm từng khâu.
Một món đồ gỗ đi qua những ai
Một tủ bếp từ lúc chủ nhà nảy ý đến lúc dùng được có thể đi qua nhiều người: người tư vấn, người thiết kế dựng bản vẽ và phối cảnh, người khảo sát đo đạc, người bóc tách, nhà cung cấp ván và phụ kiện, thợ cắt, thợ dán cạnh, thợ lắp thử, đội vận chuyển, đội lắp đặt, người lo bảo hành. Có đơn vị gói tất cả trong một nhà; có đơn vị chỉ làm một phần, phần còn lại thuê ngoài.
Mỗi người trong chuỗi đó có công, và công đó nằm trong giá. Chủ nhà không cần bớt ai, nhưng nên biết mình đang trả cho những gì, để khi so hai lựa chọn, thấy được bên nào có thêm dịch vụ nào và mình có cần dịch vụ đó không.
Hiểu chuỗi này cũng giúp biết khi có lỗi thì hỏi ai. Đặt qua một đơn vị trung gian mà xưởng sản xuất là bên khác, thì đơn vị trung gian là bên chịu trách nhiệm với chủ nhà theo hợp đồng, kể cả khi lỗi nằm ở xưởng.
Showroom trả cho những gì
Showroom nội thất thường đặt ở mặt tiền đường lớn hoặc trung tâm thương mại, có không gian trưng bày các bộ bếp, phòng ngủ, phòng khách mẫu dựng thật. Mặt bằng, chi phí dựng và thay mẫu trưng bày, điện, máy lạnh, đội ngũ tư vấn bán hàng, quảng cáo là những chi phí vận hành thật sự. Những chi phí này được phân bổ vào giá sản phẩm.
Đổi lại, khách đến showroom được trải nghiệm thật: mở cánh tủ, kéo ngăn kéo, sờ bề mặt, ngồi thử, nhìn màu dưới ánh đèn. Nhiều showroom có đội thiết kế dựng phối cảnh đẹp, tư vấn phối màu, phối đồ rời, và lo trọn gói phần điều phối. Với người bận, người chưa rõ mình muốn gì, người muốn nhìn thấy đồ thật trước khi chọn, đây là giá trị đáng kể.
Showroom của một thương hiệu lớn còn có thể có quy trình chuẩn hoá, chính sách bảo hành rõ ràng, hệ thống chăm sóc khách hàng. Những thứ này cũng là chi phí, và cũng là giá trị với người cần sự yên tâm.
Xưởng trả cho những gì
Xưởng sản xuất có chi phí riêng: mặt bằng xưởng (thường ở khu ven, giá thuê thấp hơn mặt tiền trung tâm nhưng cần diện tích lớn), máy móc như máy cắt, máy dán cạnh, máy khoan, khu sơn, hệ thống hút bụi; điện sản xuất; vật liệu; lương thợ; xe vận chuyển; công lắp đặt. Đây là chi phí trực tiếp làm ra món đồ.
Khi chủ nhà đặt thẳng với xưởng, phần chi phí vận hành showroom độc lập và phần lợi nhuận trung gian giảm đi hoặc không có. Đó là ý nghĩa của câu “giá xưởng” mà nhiều xưởng hay nói. Tuy vậy, xưởng cũng cần người tư vấn, người thiết kế, người khảo sát; nhiều xưởng làm những việc này gọn hơn, ít phối cảnh cầu kỳ hơn, tập trung vào bản vẽ sản xuất.
Xưởng thường không có không gian trưng bày lớn, nhưng có hàng thật đang sản xuất, có mẫu ván, mẫu chỉ, mẫu phụ kiện, và đôi khi có góc trưng bày nhỏ. Chủ nhà xem đồ dưới dạng đang làm, chưa được dàn dựng đẹp, nhưng thấy rõ cấu tạo bên trong.
Đặt qua showroom độc lập và đặt thẳng với xưởng
Bảng dưới là xu hướng chung để so, không phải quy luật cho mọi đơn vị. Có showroom làm rất gọn, có xưởng làm dịch vụ rất chu đáo:
| Khía cạnh | Showroom độc lập | Đặt thẳng với xưởng |
|---|---|---|
| Trải nghiệm đồ mẫu | Đồ mẫu dựng hoàn chỉnh, xem và thử dễ | Xem hàng đang làm, mẫu ván, mẫu phụ kiện |
| Thiết kế, phối cảnh | Thường có đội thiết kế, phối cảnh đẹp | Thường tập trung bản vẽ sản xuất, phối cảnh đơn giản hơn |
| Chi phí trung gian | Có thêm chi phí vận hành showroom | Ít hoặc không có |
| Người chịu trách nhiệm | Showroom, dù xưởng là bên khác | Chính xưởng |
| Linh hoạt theo ý riêng | Theo danh mục, có thể giới hạn | Thường linh hoạt, làm theo mẫu khách gửi |
| Công sức chủ nhà | Ít, nhiều việc được lo sẵn | Cần chủ động hơn về ý tưởng, mẫu, lịch |
Ai hợp với cách nào
Đặt qua showroom hợp với người muốn nhìn và chạm vào đồ hoàn chỉnh trước khi quyết, người cần đội thiết kế lên ý tưởng từ đầu, người không có thời gian theo sát, và người đặt nặng thương hiệu cùng chính sách hậu mãi chuẩn hoá. Với họ, phần chi phí cho showroom là phí cho sự tiện và sự yên tâm.
Đặt thẳng với xưởng hợp với người đã có ý tưởng khá rõ, có hình mẫu hay bản vẽ sẵn, hoặc có nhà thiết kế riêng; người muốn làm theo kích thước và mẫu riêng không có trong danh mục; người muốn hiểu rõ đồ mình được làm bằng gì; và người muốn phần ngân sách dồn vào vật liệu, phụ kiện thay vì vào chi phí trung gian.
Cũng có cách kết hợp: thuê nhà thiết kế độc lập lên phương án, rồi đặt sản xuất với xưởng theo bản vẽ đó. Nhà thiết kế giúp phần ý tưởng và giám sát, xưởng lo sản xuất và lắp đặt. Cách này cần ba bên thống nhất bản vẽ sản xuất chi tiết.
Giá thấp hơn không có nghĩa là đồ kém hơn, và ngược lại
Một hiểu lầm hay gặp là giá cao thì đồ chắc chắn tốt hơn, hoặc giá xưởng thì chắc là đồ kém. Thật ra cùng một loại ván, cùng loại phụ kiện, cùng tay nghề thì đồ giống nhau; phần chênh lệch nằm ở các dịch vụ đi kèm và chi phí vận hành. Ngược lại, giá thấp bất thường so với mặt bằng chung nên được hỏi kỹ: ván gì, phụ kiện gì, có bỏ bớt khâu nào không.
Cách so công bằng là bóc từng dòng: loại ván và bề mặt cho từng phần, loại phụ kiện, những hạng mục có trong báo giá, thời gian bảo hành, ai lắp đặt. Hai báo giá chỉ so được khi cùng một cấu hình.
Đừng quên hỏi bảo hành ai chịu, bao lâu, gồm những gì, và làm sao liên hệ khi cần. Bảo hành tốt có giá trị thật, dù đặt ở đâu. Một nơi chỉ hứa bảo hành bằng miệng, không ghi phạm vi và thời hạn, thì dù giá có hấp dẫn cũng nên cân nhắc thêm.
Chi phí ẩn của việc tự đi đặt từng xưởng
Đặt thẳng với xưởng tiết kiệm được chi phí trung gian, nhưng có những chi phí không ghi trên báo giá mà chủ nhà phải tự bỏ ra: thời gian đi xem nhiều nơi, công so sánh, công gửi số đo, công hẹn lịch, công phối hợp với thợ điện, thợ đá. Với người có thời gian và thích tự tìm hiểu, đây là phần việc thú vị; với người bận, đây là chi phí thật dù không trả bằng tiền.
Rủi ro thiếu đồng bộ cũng là một chi phí ẩn. Nếu đặt tủ bếp ở xưởng này, tủ áo ở xưởng kia, kệ tivi mua sẵn ở cửa hàng khác, chủ nhà phải tự lo cho màu ván, cao độ, kiểu tay nắm khớp nhau. Một đơn vị làm trọn gói, dù là showroom hay xưởng, gánh phần này thay chủ nhà.
Cách cân nhắc hợp lý là liệt kê những việc mình sẵn sàng tự làm, những việc muốn có người làm thay, rồi xem nơi nào cung cấp đúng phần mình cần, thay vì chỉ so con số tổng. Đôi khi lựa chọn hợp lý nhất lại là một xưởng có dịch vụ thiết kế gọn, hoặc một showroom nhỏ gắn với xưởng của chính họ.
Câu hỏi nên đặt cho bất kỳ nơi nào
Dù đến showroom hay xưởng, có mấy câu hỏi giúp chủ nhà biết rõ mình đang đặt gì. Đồ của mình được sản xuất ở đâu, có thể đến xem không? Ván gì, bề mặt gì cho từng phần, có chứng nhận phát thải của nhà cung cấp không? Phụ kiện loại gì, ghi riêng trong báo giá không? Ai đo, ai lắp, ai bảo hành?
Hỏi thêm về quy trình: bản vẽ có được duyệt trước khi sản xuất không, thay đổi sau khi chốt tính thế nào, thanh toán chia mấy đợt gắn với mốc nào. Những câu trả lời rõ ràng, bằng chữ, là dấu hiệu tốt, bất kể đơn vị có showroom lớn hay chỉ có xưởng.
Để tự kiểm chữ “giá xưởng”, cách gọn nhất là đưa đúng một mẫu cho hai nơi: anh chị gửi hình mẫu đã thích ở showroom cho Xưởng Mộc Sài Gòn qua Zalo, xưởng bóc tách theo đúng cấu hình đó để anh chị tự so. Khi so, đặt hai bảng cạnh nhau theo từng dòng: loại ván thùng, bề mặt cánh, chỉ cạnh, hãng và số lượng bản lề, ray. Chênh lệch nằm ở dòng nào thì hỏi đúng dòng đó, đừng chỉ nhìn con số tổng cuối trang.
Showroom của chính xưởng: trường hợp ở giữa
Nhiều xưởng có một không gian trưng bày nhỏ ngay tại xưởng hoặc gần xưởng, gọi là showroom nhưng thực chất là phòng mẫu. Ở đây có vài bộ tủ mẫu, mẫu ván, mẫu phụ kiện, để khách xem mà không phải đi qua khu máy móc bụi bặm. Chi phí cho phòng mẫu kiểu này thường nhỏ hơn showroom mặt tiền độc lập.
Với chủ nhà, đây là trường hợp có cả hai: xem được đồ mẫu hoàn chỉnh, và nếu muốn thì bước sang xưởng xem hàng đang làm. Người tư vấn ở đây thường là người của xưởng, hiểu rõ quy trình sản xuất, trả lời được những câu hỏi kỹ thuật.
Khi đến những nơi như vậy, có thể đề nghị được xem cả hai phía: phòng mẫu để hình dung kết quả, và xưởng để hiểu cách làm. Một nơi sẵn lòng cho xem cả hai thường là nơi tự tin vào quy trình của mình.
Câu hỏi thường gặp
Giá xưởng nghĩa là gì?
Thường có nghĩa là đặt thẳng với nơi sản xuất, ít hoặc không qua đơn vị trung gian, nên không phải gánh chi phí vận hành showroom độc lập và lợi nhuận trung gian. Giá vẫn gồm vật liệu, công sản xuất, vận chuyển, lắp đặt và chi phí vận hành của chính xưởng.
Đặt qua showroom có đắt hơn không?
Thường có thêm chi phí vận hành showroom như mặt bằng, mẫu trưng bày, đội tư vấn. Đổi lại khách được trải nghiệm đồ mẫu, có đội thiết kế và nhiều việc được lo sẵn. Có nên trả thêm hay không tuỳ nhu cầu và thời gian của mỗi người.
Đặt thẳng với xưởng có rủi ro gì?
Chủ nhà cần chủ động hơn về ý tưởng, mẫu và lịch; phối cảnh có thể đơn giản hơn. Nên chọn xưởng có bản vẽ duyệt rõ ràng, báo giá tách dòng, hợp đồng và bảo hành bằng chữ, và đến xem xưởng trước khi đặt.
Làm sao biết showroom có tự sản xuất hay không?
Hỏi thẳng đồ được sản xuất ở đâu và có thể đến xem nơi sản xuất không. Dù showroom tự sản xuất hay đặt lại từ xưởng khác, showroom vẫn là bên chịu trách nhiệm theo hợp đồng với khách.
Có thể mang mẫu ở showroom đến xưởng làm không?
Có thể gửi hình mẫu để xưởng làm theo cấu hình tương tự. Nên tôn trọng thiết kế riêng có bản quyền của đơn vị khác; thường thì kiểu dáng phổ biến như tủ bếp, tủ áo có thể làm theo, còn chi tiết đặc trưng của thương hiệu thì nên tránh sao chép.
So báo giá showroom và xưởng thế nào cho công bằng?
So từng dòng cùng cấu hình: loại ván, bề mặt từng phần, phụ kiện, hạng mục có trong giá, thời gian bảo hành, ai lắp. Hai báo giá khác cấu hình thì con số tổng không nói lên được bên nào hợp lý hơn.