Phòng ngủ dưới mười mét vuông thường đủ chỗ cho một giường đôi, một tủ áo và lối đi nếu làm ba việc: đặt giường sát một bức tường để dồn lối đi về một phía, dùng tủ áo cửa lùa hoặc cánh hẹp để không cần khoảng mở, và đi lên cao (tủ kịch trần, kệ treo) thay vì thêm đồ trên sàn. Gầm giường dùng làm chỗ chứa. Sàn trống bao nhiêu thì phòng thoáng bấy nhiêu.
Phòng ngủ thứ hai, thứ ba của căn hộ, phòng ngủ tầng trên của nhà phố hẹp ngang thường chỉ dài rộng vừa đủ đặt một chiếc giường. Chủ nhà hay muốn nhét đủ thứ: giường đôi, tủ áo lớn, bàn làm việc, bàn trang điểm. Kết quả thường là một căn phòng mà đi lại phải nghiêng người, mở tủ phải trèo lên giường.
Bài này đi theo thứ tự nên làm: đo và vẽ, chọn chỗ đặt giường, chọn tủ, tận dụng chiều cao và gầm, rồi mới tới những món phụ. Các con số đều là khoảng thường dùng, phải kiểm lại theo phòng thật.
Đo và vẽ trước khi chọn đồ
Với phòng nhỏ, mỗi chục phân đều có giá trị. Trước khi chọn kích thước giường và tủ, nên có một bản vẽ mặt bằng đơn giản với:
- Chiều dài, chiều rộng phòng đo ở sát sàn, trừ phần len chân tường nếu có.
- Vị trí, chiều rộng cửa đi và hướng mở cánh cửa; cửa mở vào phòng chiếm một khoảng sàn lớn.
- Vị trí cửa sổ, chiều cao bậu cửa, hướng mở cánh cửa sổ.
- Vị trí máy lạnh, ổ cắm, công tắc, cột, dầm, hộp kỹ thuật.
- Kích thước nệm định dùng (khổ rộng và dài) và chiều cao trần.
- Đồ cần có trong phòng theo thứ tự ưu tiên: giường, tủ áo, rồi mới tới bàn, kệ.
Có bản vẽ này, cắt giấy theo tỷ lệ cho giường và tủ rồi xếp thử vài phương án. Cách làm thủ công này mất nửa giờ nhưng cho thấy ngay phương án nào để lại lối đi, phương án nào chặn cửa.
Đặt giường: sát tường hay giữa phòng
Giường đôi đặt giữa phòng, hai bên có lối đi, là cách đặt quen thuộc của phòng ngủ chính rộng. Ở phòng nhỏ, cách này chia chỗ trống thành hai dải hẹp hai bên giường, không dải nào đủ để đặt tủ hay đi lại thoải mái. Đặt giường sát một bức tường dồn toàn bộ chỗ trống về một phía, thành một lối đi đủ rộng và chỗ cho tủ.
Đổi lại, người nằm phía trong phải trèo qua hoặc ra phía cuối giường. Với phòng ngủ một người, phòng trẻ, phòng khách, chuyện này không đáng kể. Với phòng vợ chồng, có thể đặt giường sát tường ở phía đầu giường và một bên, chừa lối đi ở bên còn lại và cuối giường.
Giường nên tránh đặt chắn đường mở cửa sổ và tránh nằm ngay dưới luồng gió máy lạnh thổi thẳng xuống. Đầu giường dựa vào bức tường đặc, không phải tường có cửa sổ, thường cho cảm giác yên hơn và có chỗ cho ổ cắm, đèn đầu giường. Lối đi chính trong phòng thường nên từ khoảng sáu, bảy chục phân trở lên để đi lại không phải nghiêng người. Với giường kê sát tường, nên chừa một khe nhỏ giữa nệm và tường cho thoáng, và bọc tấm ốp mềm hoặc vách gỗ ở mảng tường cạnh giường để không lạnh lưng, không bẩn tường.
Tủ áo cho phòng nhỏ
Cửa lùa hoặc cánh hẹp. Tủ đặt đối diện giường với lối đi ở giữa thì cánh mở thường không đủ chỗ quay. Cửa lùa không cần khoảng mở; nếu thích cửa mở, chia cánh hẹp để mỗi cánh quét một cung nhỏ.
Kịch trần để bù diện tích sàn. Phòng nhỏ không có chỗ cho tủ thứ hai, nên mỗi phân chiều cao đều đáng dùng. Tầng trên cho đồ theo mùa, vali; tầng dưới cho đồ hằng ngày.
Chiều sâu vừa đủ. Tủ treo áo cần đủ sâu cho móc áo, nhưng không cần sâu hơn. Phần tủ chỉ có kệ gấp có thể nông hơn, chừa thêm lối đi ở đoạn đó.
Màu sáng, mặt phẳng. Tủ màu sáng gần màu tường làm khối tủ "lùi" lại, phòng trông rộng hơn. Cánh gương trên tủ cửa lùa phản chiếu ánh sáng, nhân đôi cảm giác chiều sâu.
Tủ quanh cửa đi. Một cách tận dụng ở phòng rất nhỏ là làm tủ ôm quanh khung cửa đi: hai bên cửa là tủ cao, phía trên cửa là tủ nông. Mảng tường quanh cửa vốn không đặt được gì nay thành chỗ chứa lớn.
Tận dụng gầm giường và tường đầu giường
Gầm giường là khoảng chứa lớn nhất của phòng nhỏ, bằng cả diện tích nệm. Giường hộp có ngăn kéo hợp khi lối đi cạnh giường đủ chỗ kéo ngăn; ở phòng giường kê sát tường, ngăn kéo chỉ làm được ở một bên và cuối giường. Giường nâng (mặt giường lật lên) dùng được cả lòng giường mà không cần lối kéo, hợp với đồ ít lấy.
Tường đầu giường có thể làm kệ nông hoặc tủ treo phía trên đầu giường, hai bên là tab treo tường thay cho tab đứng, giải phóng sàn. Tủ treo trên đầu giường phải được bắt chắc vào tường đặc, cánh có bản lề giảm chấn, không chứa đồ nặng; nhiều người không thích cảm giác có khối tủ trên đầu khi ngủ, nên cân nhắc kệ mở nông thay cho tủ có cánh.
Mặt tường cuối giường, nếu có lối đi, có thể làm kệ nông hoặc giá treo tivi mỏng. Mọi món treo đều nên mỏng, không chìa ra lối đi.
Ngăn kéo hay hộc dưới giường nên có ray hoặc bánh xe nhẹ, vì trong phòng nhỏ người lấy đồ thường phải cúi trong một khoảng hẹp. Đồ cất dưới gầm nên vào hộp có nắp để không bám bụi, nhất là ở phòng hay mở cửa sổ.
Bàn làm việc, bàn trang điểm trong phòng nhỏ
Phòng dưới mười mét vuông thường không còn chỗ cho bàn riêng sau khi có giường và tủ. Các cách hay dùng: bàn gộp vào một khoang của tủ áo, bàn gập gắn tường, hoặc một mặt bàn nông chạy dọc dưới cửa sổ. Bàn gập phù hợp dùng ngắn; làm việc nhiều giờ thì cần mặt bàn cố định đủ sâu và ghế có tựa.
Một mặt bàn chạy dọc dưới cửa sổ vừa lấy được ánh sáng, vừa không chiếm lối đi, vì phần sàn dưới cửa sổ thường cũng không đặt được tủ cao. Chiều cao bàn cần khớp với bậu cửa sổ; bậu thấp quá thì bàn chắn cửa sổ, phải tính khi vẽ.
Gương trang điểm có thể gắn trên mặt cánh tủ áo, hoặc là gương lật trong ngăn kéo bàn. Phòng nhỏ nên tránh thêm bàn trang điểm đứng riêng có gương lớn, vì món này chiếm sàn mà ít khi dùng hết.
Nếu phòng nhỏ dùng cho khách hoặc cho người ở tạm, có thể bỏ hẳn bàn, thay bằng một kệ treo nông cạnh giường làm chỗ đặt túi, điện thoại, cốc nước. Món nào không thật cần thì không đưa vào phòng nhỏ; mỗi món bỏ được là một khoảng sàn trả lại cho lối đi.
Lỗi hay gặp ở phòng ngủ nhỏ
Những lỗi dưới đây xuất hiện nhiều ở phòng nhỏ vừa làm xong nội thất:
- Giường quá lớn so với phòng: chọn nệm khổ rộng nhất vì "ngủ cho sướng" làm mất hết lối đi.
- Tủ áo cửa mở đối diện giường, khoảng giữa chỉ đủ đứng, cánh mở đụng mép giường.
- Cánh cửa đi mở vào chạm tủ hoặc giường, không mở hết được.
- Đồ rời quá nhiều: ghế, giá treo, tủ nhỏ, mỗi món chiếm một khoảng sàn.
- Đèn chỉ một bóng trên trần, phòng tối các góc, trông nhỏ hơn.
- Máy lạnh thổi thẳng vào đầu giường vì không còn chỗ khác để đặt giường.
Hầu hết các lỗi này có thể thấy trước trên bản vẽ mặt bằng có vẽ cả cung mở cửa và cánh tủ.
Một cách tự kiểm tra đơn giản sau khi có bản vẽ: hình dung một buổi sáng bình thường, từ lúc thức dậy, đi ra cửa, mở tủ lấy đồ, ngồi xuống mang giày. Đi theo từng bước trên bản vẽ và xem ở bước nào phải lách, phải đóng một cánh để mở cánh khác. Bước nào vướng thì sửa bản vẽ ở đó trước khi xưởng cắt ván.
Cửa đi, cửa sổ và máy lạnh: ba thứ cố định quyết định bố cục
Trong phòng nhỏ, ba thứ không đổi chỗ được là cửa đi, cửa sổ và vị trí máy lạnh (thường đã có ống chờ). Mọi phương án đặt giường, tủ đều phải chạy quanh ba thứ này. Cửa đi mở vào phòng chiếm một khoảng sàn hình quạt; nếu được, đổi hướng mở cánh ra ngoài hoặc dùng cửa lùa sẽ trả lại khoảng sàn đó cho đồ đạc. Đây là thay đổi nhỏ về phần cửa nhưng ở phòng rất nhỏ có thể quyết định đặt được tủ áo hay không.
Cửa sổ là nguồn sáng và gió duy nhất của phòng. Tủ cao không nên chắn cửa sổ, giường không nên chắn đường mở cánh cửa sổ. Phần tường dưới cửa sổ hợp với đồ thấp: đầu giường thấp, bàn nông, kệ thấp. Nếu cửa sổ nằm ở giữa bức tường dài, hai mảng tường hai bên có thể đặt tủ cao, giữa là bàn hoặc giường.
Máy lạnh nên thổi dọc theo chiều dài phòng, không thổi thẳng xuống đầu giường. Tủ cao đặt ngay dưới máy lạnh cần chừa khoảng hở cho máy hút gió và cho thợ bảo trì. Đường ống thoát nước máy lạnh đi trên tường không nên chạy sát nóc tủ.
Ánh sáng và màu sắc làm phòng thoáng hơn
Phòng nhỏ trông chật một phần vì diện tích, một phần vì cảm giác. Màu tường và tủ sáng, gần nhau về tông, làm ranh giới giữa tủ và tường mờ đi, phòng trông liền và rộng hơn. Sàn và tủ cùng tông gỗ ấm cũng tạo cảm giác liền mạch. Tránh quá nhiều màu, quá nhiều chất liệu trên một mảng tường nhỏ.
Ánh sáng nên chia thành nhiều lớp: đèn trần cho sáng chung, đèn đầu giường để đọc, đèn hắt nhẹ ở nóc tủ hoặc dưới gầm giường cho buổi tối. Góc phòng được chiếu sáng làm phòng trông lớn hơn. Đèn trong tủ áo bật khi mở cánh giúp không phải bật đèn lớn khi lấy đồ ban đêm.
Rèm cửa sổ nên kéo lên được sát trần và mở hết sang hai bên, để khi mở rèm, cửa sổ nhìn rộng nhất có thể. Xưởng Mộc Sài Gòn nhận phác vài phương án bố trí cho phòng ngủ nhỏ từ bản vẽ mặt bằng hoặc số đo, ảnh hiện trạng anh chị gửi qua Zalo hoặc form báo giá ở trang chủ.
Câu hỏi thường gặp
Phòng ngủ dưới mười mét vuông có đặt được giường đôi không?
Thường đặt được giường đôi khổ phổ biến nếu kê sát một bức tường và dùng tủ áo cửa lùa. Cần kiểm tra lối đi còn lại đủ để đi lại và mở tủ. Nếu phòng còn hẹp hơn, giường khổ nhỏ hơn hoặc giường đơn rộng sẽ thoải mái hơn.
Phòng nhỏ nên làm tủ áo cửa lùa hay cửa mở?
Nếu tủ đối diện giường và lối đi hẹp, cửa lùa thường hợp hơn vì không cần khoảng mở. Nếu tủ đặt ở chỗ có khoảng trống phía trước, cửa mở cánh hẹp vẫn dùng tốt và nhìn thấy cả khoang khi mở.
Có nên làm tủ treo phía trên đầu giường không?
Được nếu tủ bắt chắc vào tường đặc, cánh có giảm chấn, chỉ chứa đồ nhẹ. Nhiều người không thích cảm giác có khối tủ trên đầu khi ngủ, nên kệ mở nông là lựa chọn nhẹ nhàng hơn. Không treo vật nặng, đồ dễ rơi trên đầu giường.
Giường hộp hay giường nâng hợp phòng nhỏ hơn?
Giường nâng hợp hơn khi giường kê sát tường và lối đi hẹp, vì không cần chỗ kéo ngăn kéo. Giường hộp ngăn kéo tiện lấy đồ hằng ngày hơn nhưng cần lối đi bên cạnh đủ chỗ kéo ngăn và đứng lấy đồ.
Làm sao để phòng ngủ nhỏ không bí?
Giữ sàn trống càng nhiều càng tốt, dùng màu sáng cho tường và tủ, chiếu sáng nhiều lớp, không để tủ chắn cửa sổ và luồng gió. Mở cửa sổ thông gió mỗi ngày và hạn chế đồ rời. Phòng nhỏ cũng dễ ẩm nếu kín, nên chú ý thông thoáng.