Trong ngày lắp, thợ thường làm theo thứ tự: kiểm tra mặt bằng và đối chiếu kiện hàng → ráp các thùng tủ → đặt tủ dưới, cân thăng bằng bằng chân chỉnh, bắt các khối với nhau và với tường → treo tủ trên, dựng tủ cao và bắt chặt vào tường → lắp cánh, ngăn kéo, phụ kiện → chỉnh khe hở cho đều → cắt chỉnh nẹp che khe theo tường, trần → dọn dẹp và cùng chủ nhà kiểm tra. Chủ nhà cần chuẩn bị mặt bằng trống và khô, có điện để dùng máy, lối đi đã lót, thông tin về vị trí ống nước và dây điện âm tường, và có mặt (hoặc người đại diện) lúc bắt đầu và lúc kết thúc.
Bài này giúp chủ nhà hình dung một ngày lắp diễn ra thế nào để chuẩn bị đúng và biết nhìn gì khi thợ đang làm. Thứ tự có thể khác tuỳ hạng mục; tủ bếp, tủ áo, kệ tivi mỗi món có những bước riêng, nhưng nguyên tắc chung giống nhau.
Trước khi thợ đến: chủ nhà chuẩn bị gì
Mặt bằng nơi lắp phải trống và khô: tủ cũ đã tháo (nếu không thuê thợ tháo), đồ đạc dời đi, tường đã khô sơn lót, sàn đã hoàn thiện hoặc đã thống nhất lắp trước sàn. Nếu điện nước, trần, sơn chưa xong ở khu lắp, nên dời ngày lắp chứ không lắp chồng lên.
Cần có điện ở khu lắp để thợ dùng máy khoan, máy cắt, đèn. Nếu căn hộ chưa có điện ổn định, báo trước để thợ mang theo nguồn điện phù hợp. Nước thì không cần cho lắp đồ gỗ, nhưng với tủ bếp, nên khoá van nước khu bếp nếu thợ phải khoét lỗ quanh ống.
Thông tin quan trọng nhất chủ nhà có thể cung cấp là vị trí ống nước và dây điện âm tường ở những mảng sẽ khoan bắt tủ. Khoan trúng ống nước âm tường là sự cố tốn kém nhất của ngày lắp. Bản vẽ điện nước, ảnh chụp tường trước khi trát, hay thông tin từ thợ điện nước đều rất có giá trị.
Kiểm tra mặt bằng và đối chiếu hàng
Việc đầu tiên thợ làm khi đến là đi một vòng: đo lại vài kích thước chính, kiểm tra tường có thẳng không, sàn có phẳng không, góc có vuông không, ổ cắm và đầu chờ nước có đúng vị trí bản vẽ không. Nếu hiện trạng đã thay đổi so với lúc đo, đây là lúc phát hiện và bàn cách xử lý trước khi khoan.
Sau đó thợ đối chiếu kiện hàng với danh sách, kiểm tra bao bì, mở các kiện cần lắp trước. Kiện bị hư trong vận chuyển nên được ghi nhận ngay lúc này, có chủ nhà chứng kiến.
Thợ cũng sắp xếp khu làm việc: trải tấm lót, đặt dụng cụ, chọn chỗ ráp thùng tủ. Căn hộ nhỏ thì thường ráp từng thùng rồi đưa vào vị trí, không bày hết một lúc. Các cánh tủ, mặt ngăn kéo còn bọc màng thường được để riêng một góc an toàn, vì đây là phần nhìn thấy, trầy là lộ.
Ráp thùng và cân thăng bằng tủ dưới
Thùng tủ được ráp từ các tấm đã khoan sẵn: dựng vách, đặt đáy, nóc hoặc thanh giằng, chốt gỗ vào lỗ, siết cam, lắp tấm hậu. Nếu khâu khoan ở xưởng chính xác, phần này nhanh và thùng tủ tự vuông.
Tủ dưới, như tủ bếp dưới hay tủ giày, được đặt vào vị trí rồi cân thăng bằng bằng chân chỉnh cao độ, dùng thước thuỷ hoặc máy cân bằng tia. Sàn nhà hầu như không phẳng tuyệt đối; nếu không cân, mặt tủ nghiêng, cánh tự mở hoặc tự đóng, mặt đá đặt lên bị cấn hoặc hở.
Khi các khối tủ dưới đã thẳng hàng và cùng cao độ, thợ bắt các khối với nhau bằng vít liên kết qua vách kề nhau, rồi bắt cả dãy vào tường ở thanh giằng phía trên hoặc qua hậu. Dãy tủ lúc này thành một khối chắc, sẵn sàng cho mặt đá sau này.
Treo tủ trên và cố định tủ cao
Tủ trên, như tủ bếp trên hay tủ treo phòng tắm, được treo theo đường cao độ đã kẻ trên tường. Tuỳ cách thiết kế, thợ bắt thanh treo vào tường rồi móc tủ lên, hoặc đỡ tủ đúng vị trí rồi bắt vít qua thanh hậu vào tường. Vít và tắc kê phải hợp với loại tường: gạch đặc, bê tông, gạch rỗng hay vách thạch cao có khung gia cố.
Tủ cao như tủ áo kịch trần, tủ kho, tủ lạnh âm được dựng lên, cân thẳng đứng, rồi bắt vào tường ở phần trên. Đây là bước an toàn bắt buộc, nhất là với nhà có trẻ nhỏ: tủ cao không cố định có thể lật khi kéo ngăn kéo dưới hay khi trẻ trèo.
Khoan tường là lúc cần biết vị trí ống nước, dây điện âm. Thợ cẩn thận sẽ hỏi lại chủ nhà, dùng máy dò nếu có, và tránh khoan ở những vùng ống thường đi như thẳng trên, dưới ổ cắm, công tắc.
Lắp cánh, ngăn kéo, phụ kiện và chỉnh khe
Khi thùng tủ đã cố định, thợ lắp cánh lên đế bản lề, lắp ray và ngăn kéo, lắp tay nắm, tay nâng, giá xoong nồi, đèn trong tủ (phần đấu điện do thợ điện làm). Sau đó là bước tốn công nhưng quyết định vẻ đẹp: chỉnh bản lề theo ba chiều để các cánh thẳng hàng, khe giữa các cánh đều nhau, cánh đóng khít không chạm nhau.
Ngăn kéo được chỉnh để mặt ngăn kéo thẳng hàng với cánh bên cạnh, chạy êm, đóng giảm chấn đúng. Tủ có cánh lật dùng tay nâng cần chỉnh lực để cánh dừng ở bất kỳ vị trí nào, không rơi xuống, không bật lên.
Khe hở đều là dấu hiệu dễ nhìn nhất của một lần lắp cẩn thận. Đứng lùi lại vài bước nhìn cả dãy tủ, các đường khe phải song song và đều, không có chỗ rộng chỗ hẹp.
Nẹp che khe: bù chênh lệch giữa tủ và nhà
Tủ được làm nhỏ hơn khoảng trống một chút để đưa vào được; phần chênh giữa tủ với tường, trần được che bằng tấm nẹp. Vì tường nhà hiếm khi thẳng tuyệt đối, tấm nẹp thường được để dư và cắt chỉnh tại chỗ theo đúng đường lồi lõm của tường, gọi là cắt theo tường.
Đây là việc cần tay nghề: đo dò từng điểm, vạch đường cắt trên tấm nẹp, cắt, thử, cắt tiếp cho tới khi khít. Nẹp khít làm tủ trông như mọc ra từ tường; nẹp hở để lộ khe đen, bám bụi. Mép nẹp cắt tại chỗ nên được dán chỉ hoặc xử lý kín.
Với tủ kịch trần, nẹp trên che khe giữa đỉnh tủ và trần. Nếu trần thạch cao không có khung gia cố ở vị trí đó, việc bắt nẹp sẽ khó và kém chắc, nên cần tính trước khi làm trần.
Dọn dẹp, bàn giao và những việc tiếp theo
Kết thúc ngày lắp, thợ thu gom bao bì, mẩu ván, mùn khoan, hút bụi sơ bộ, mang rác thi công đi theo thoả thuận hoặc theo quy định toà nhà. Chủ nhà và thợ cùng đi một vòng kiểm tra: mở từng cánh, kéo từng ngăn, nhìn khe, nhìn chỉ cạnh, đẩy thử tủ cao xem đã chắc chưa, xem mặt tường quanh tủ có bị trầy, bẩn không.
Những việc còn lại như đo và lắp mặt đá, lắp kính ốp, đấu điện đèn, lắp thiết bị bếp được hẹn tiếp theo lịch. Màng bảo vệ bề mặt nên để tới khi các đội sau làm xong mới bóc, để tránh trầy.
Khi đã chốt ngày lắp, Xưởng Mộc Sài Gòn gửi trước những việc cần sẵn sàng và những thông tin về tường, ống nước cần anh chị xác nhận trước khi thợ đến; khách chưa đặt làm cũng có thể nhắn Zalo xin danh sách này để chuẩn bị nhà. Chuẩn bị đủ từ hôm trước thường giúp buổi lắp xong gọn trong ngày, thay vì thợ phải dừng giữa chừng chờ dời đồ, chờ mở điện hay chờ ban quản lý cấp thêm giờ thang.
Những tình huống hay gặp trong ngày lắp
Ngày lắp hiếm khi trơn tru tuyệt đối. Tình huống hay gặp nhất là tường lệch hơn dự kiến, làm khe giữa tủ và tường một đầu rộng một đầu hẹp; thợ xử lý bằng nẹp cắt theo tường, chỉ cần chủ nhà đồng ý kiểu nẹp. Thứ hai là ổ cắm hay đầu chờ nước lệch so với bản vẽ, phải khoét thêm hoặc dời vị trí lỗ trên vách tủ.
Thứ ba là sàn dốc nhiều, chân chỉnh không đủ hành trình, phải kê thêm hoặc cắt chỉnh tấm chân. Thứ tư là thiếu một vài phụ kiện nhỏ do đóng gói sót; thợ có kinh nghiệm thường mang theo một ít đồ dự phòng như vít, chân tủ, nắp che. Thứ năm là một tấm bị trầy trong vận chuyển, phải hẹn thay.
Những tình huống này đều xử lý được nếu hai bên bình tĩnh trao đổi tại chỗ và ghi lại những gì đã đổi so với bản vẽ. Việc ghi lại giúp lần sau bảo hành hay làm thêm biết chính xác hiện trạng.
Điều nên tránh là đổi ý lớn ngay trong ngày lắp, như muốn dời cả khối tủ sang tường khác hay đổi hướng mở cánh. Những thay đổi kiểu này thường đụng tới lỗ khoan, tấm hậu, nẹp đã làm sẵn, không xử lý được tại chỗ mà phải mang tấm về xưởng làm lại. Nếu thật sự cần đổi, nên dừng phần đó lại, lắp những phần không bị ảnh hưởng trước, rồi bàn phương án cụ thể với xưởng.
Có nên ở nhà trong lúc thợ lắp
Không cần đứng cạnh thợ suốt ngày, nhưng nên có mặt lúc bắt đầu để xác nhận vị trí, trả lời câu hỏi về ống nước, dây điện, và có mặt lúc kết thúc để kiểm tra, ký nhận. Trong ngày có thể có những quyết định nhỏ cần chủ nhà, như tường lệch nhiều hơn dự kiến thì xử lý nẹp kiểu nào, ổ cắm bị lệch so với bản vẽ thì khoét lỗ ở đâu. Có người trả lời ngay giúp thợ không phải dừng việc chờ, và quyết định được ghi nhận rõ ràng.
Nếu không có mặt được, nên cử một người đại diện hiểu yêu cầu, hoặc thống nhất trước với bên làm cách gọi video để xác nhận những điểm quan trọng. Bàn giao không có ai kiểm tra thì lỗi nhỏ dễ bị bỏ qua, và lần sau phải hẹn thêm buổi.
Trong lúc thợ làm, hạn chế để trẻ nhỏ và vật nuôi vào khu lắp; vật nuôi hay sợ tiếng khoan và có thể chạy ra cửa đang mở. Dụng cụ, ốc vít, máy móc là nguy cơ thật, và thợ cũng làm việc an toàn, tập trung hơn khi khu vực thông thoáng.
Câu hỏi thường gặp
Lắp đặt đồ gỗ mất bao lâu?
Tuỳ khối lượng và độ phức tạp. Một tủ áo có thể xong trong buổi, một bộ bếp hay đồ gỗ cả căn hộ có thể mất vài ngày, chưa kể mặt đá, kính, thiết bị lắp sau. Nên hỏi bên làm lịch lắp cụ thể từng hạng mục.
Có cần có điện khi lắp tủ không?
Cần, để thợ dùng máy khoan, máy cắt và đèn chiếu sáng. Nếu căn hộ chưa có điện ổn định ở khu lắp, nên báo trước để thợ chuẩn bị nguồn điện phù hợp.
Làm sao tránh khoan trúng ống nước khi bắt tủ?
Cung cấp cho thợ vị trí ống nước, dây điện âm tường bằng bản vẽ, ảnh chụp tường trước khi trát hoặc thông tin từ thợ điện nước. Thợ cẩn thận sẽ hỏi lại, dùng máy dò nếu có và tránh khoan ở vùng ống thường đi.
Vì sao khe giữa các cánh tủ không đều?
Có thể do bản lề chưa chỉnh, tủ chưa cân thăng bằng hoặc thùng tủ bị vặn. Bản lề tủ thường chỉnh được theo nhiều chiều; nên yêu cầu thợ chỉnh cho đều trước khi bàn giao.
Tấm nẹp che khe giữa tủ và tường có cần thiết không?
Cần, vì tủ được làm nhỏ hơn khoảng trống một chút để đưa vào được và tường thường không thẳng tuyệt đối. Tấm nẹp cắt theo tường giúp che khe, giữ tủ gọn và không bám bụi ở khe.
Có nên bóc màng bảo vệ ngay khi lắp xong không?
Nên để màng bảo vệ tới khi các đội sau như thợ đá, thợ điện, thợ sơn dặm làm xong, để tránh trầy và bẩn bề mặt. Bóc khi đã dọn dẹp xong và trước khi dùng.